________________
Jain Educatio
ज्वरितादीनां तदपगमार्थं भूत्याः - भस्मनोऽभिमन्त्र्य यत्प्रदानं तद् भूतिकर्मेति गाथार्थः । अर्थिजनेन शुभाशुभं पृष्टो दैवज्ञः स्वमादिषु तत्परिज्ञानार्थं विद्यादिदेवतां यत्पृच्छति स प्रश्नः, अर्थिजनप्रश्नाद्देवतायाः प्रश्नः प्रश्नाप्रश्न इतिकृत्वा, तत्स्वरूपमाह - 'सुविणग' गाहा ( ५१८ - ३ ), स्वप्ने विद्यया - विद्यादेवतया कथितं स्वप्नविद्याकथितं, अथवा स्वप्नस्य विद्या स्वप्नविद्या तया कथितं स्वमविद्याकथितं आख्याति शुभाशुभं इत्याख्यायिका - देवताविशेषरूपा तथा कर्णद्वारे वादितघण्टिकाद्वारेण कथितं, आख्यायिकादेवता हि मन्त्रेणाहूता घण्टिकाद्वारेण शुभाशुभं दैवज्ञस्य कथयति एतच्च देवताकथितं यदन्येभ्यः शिष्यते कथ्यते स प्रश्नप्रश्नः तदुपजीवनादपि चरणकुशील इति गाथार्थः ॥ निमित्ताजीवयोः स्वरूपमाह-' ती आई' गाहा ( ५१८ - ४ ) अतीतभविष्यद्वर्त्तमानकालत्रयवर्त्तिलाभादिभावकथनं निमित्तं भवति, आजीवः पुनः सप्तविधस्तद्यथा - जातेः | कुलस्य च प्रतीतस्य शिल्पस्य कुम्भकारलोहकारादिसम्बन्धिनः कर्मणः - कृषिकर्मादेः तपसः - अनशनादेः गणस्य - मल्लगणादेः गुण इति पाठो शुद्धो लक्ष्यते निषीया दिभिर्व्यभिचारित्वात् सूत्रस्य - कालिकादेः, एतदुक्तं भवति वयं भवन्तश्चैकजातिकुलशिल्पकर्मगणवर्त्तिन इत्यादिवचनरचना आहारादिगृद्धस्य जात्याद्याजीवः, तपःसूत्राभ्यासप्रकटनमाहारादिगृद्धस्यैव तपःसूत्राजीवः, आदिशब्द एतेषामेव बहुप्रकारत्वसूचक इतिगाथार्थः ॥ कल्ककुरुकादीन् गाथया व्याख्यानयन्नाह - 'कक्ककुरुगाइ' गाहा ( ५१८-४), कल्ककुरुका काऽभिधीयते ? इत्याह-माया, अत्रैव तात्पर्यार्थमाह- निकृत्या परेषां दम्भनंवञ्चनमिति यदुक्तं भवति, स्त्रीपुरुषहस्त्यश्वादिलक्षणं तु लक्षणमभिधीयते, 'इत्थी विज्जाभिहिआ पुरिसो मंतोत्ति तद्विसेसोऽयं । विज्जा ससाहणा वा साहणरहिओ भवे मंतो ॥ १ ॥' इत्यादिग्रन्थसिद्धा विद्यामन्त्रादयः, आदिशब्दाच्चूर्णयोगौ
National
For Private & Personal Use Only
•www.jainelibrary.org
