________________
द्वौ विग्रहसमयावेकश्च संघातनासमयः सर्वेऽपि त्रयः, अयमत्र भावार्थो-जघन्यान्तरकालस्य प्रस्तुतत्वात्प्राग्भवात् कृतविग्रहोत्पन्नस्य जन्तोरिह ग्रहणं, अन्यथा हि मध्यमः कालः स्यात् , ततश्च कश्चिज्जीवः क्वचित्पूर्वभवेऽसत्कल्पनया विंशति| समयप्रमाणक्षुल्लकभवग्रहणस्वरूपमायुर्वट्वा यदा समयद्वयविग्रहेण वनस्पतिषु उत्पद्यते तृतीयसमये च संघातं करोति ततः शेषसप्तदशसमयान् जीवित्वाऽन्यत्र क्वचिदविग्रहेणोत्पद्य संघातं करोति तदा त एव सप्तदश समयाः संघातद्वयान्तरं भवतीति गाथाद्वयार्थः । इदानीमुत्कष्टसंघातान्तरं भावयति-'उक्कोसं तित्तीसं' गाहा (४६०-८), 'काऊण पुच्चकोडिं' गाहा (४६०-९), व्याख्या-सागरोपमाणीत्यस्य व्यवहितः सम्बन्धः, ततश्च त्रयस्त्रिंशत्सागरोपमाणि समयाधिकपूर्वकोव्यभ्यधिकान्यौदारिकसंघातान्तरमुत्कृष्टं भवतीति गम्यते, कदा पुनरयं संघातान्तरकालो लभ्यत इत्याह-सः-उक्तलक्षणः काल इह तृतीयसमये संघातयतः-सर्व संघातं कुर्बतो लभ्यत इति द्वितीयगाथायां संटङ्कः, किंकृत्वा ? इत्याह-कुतश्चित्पूर्वभवादविग्रहेण इह तावन्मनुष्यभवे समागत्य प्रथमसमये संघातं कृत्वा पूर्वकोटिं विधृत्य-पूर्वकोटिप्रमाणमिहायुष्कं परिपाल्य ततश्च ज्येष्ठमायुष्कं त्रयस्त्रिंशत्सागरोपमलक्षणं सुरेष्वनुत्तरविमानेषु भुक्त्वा च्युतः समयद्वयं विग्रहे विधाय तृतीयसमये संघातं विधत्ते, एवं च सति समयोना पूर्वकोटिःप्रथमात्रयस्त्रिंशत्सागरोपमाणि देवभवसम्बन्धीनि पुनरपीहागतस्य विग्रहसत्कसमयद्वयं च संघातद्वयस्यान्तरं भवति, अत्र च विग्रहसत्कसमयद्वयमध्यादेकः प्राक्तनपूर्वकोट्या प्रक्षिप्यते, अतः त्रयस्त्रिंशत्सागरोपमाणि समयाधिकपूर्वकोट्यधिकानि संघातान्तरं भवतीति गाथाद्वयार्थः । 'इदं पुनः सर्वसाटान्तरं सर्व (जघन्यं) क्षुल्लकभवमानं, कथम् ?, इहानन्तरातीतभवचरमसमये' इत्यादि (४६०-१०) अत्राह-ननु कश्चिदौदारिकशरीरी
Jain Educatio
n
al
For Privale & Personal use only
X
w
.jainelibrary.org
