________________
श्रीस्थानाङ्गसूत्र
सू०१२४।
दीपिका
वृत्तिः ।
॥१३३॥
इत्यादि कण्ठय, तेषामेव भेदानाह-'तओ मेहुण मित्यादि, कण्ठय, नारं स्त्र्यादिलक्षणमिदमाचक्षते विचक्षणाः| “योनि १ मदुत्वरमस्थैर्य, मुग्धता ४ क्लीवता ५ स्तनौ ६। पुंस्कामितेति ७ लिङ्गानि, सप्त स्त्रीत्वे प्रचक्षते॥१॥मेहनं१ खरतार दाढयं ३, शौण्डीर्य ४ श्मश्रु ५ धृष्टता । स्त्रीकामितेति ७ लिङ्गानि, सप्त पुंस्त्वे प्रचक्षते ॥२॥ स्तनादिश्मश्रुकेशादि-भावाभावसमन्वितम् । नपुंसक बुधाः प्राहुः, मोहानलमुदीपितम् ॥३॥" तथाऽन्यत्राप्युक्तम्-"स्तनकेशवती स्त्री स्याद् , रोमशः पुरुषः स्मृतः । उभयोरन्तरं यच्च, तदभावे नपुंसकम् ॥१॥"इत्यादि । एते च योगवन्तो भवन्तीति योगप्ररूपणायाह
तिविहे जोगे ५० त०-मणजोगे वयजोगे कायजोगे, एवं नेरइयाणं विगलिंदियवज्जाणं जाव वेमाणियाणं, तिविहे पओगे पंत-मणपओगे वयपओगे कायपओगे, जहा जोगो विगलिंदियव जाणं तहा पओगो वि, तिविहे करणे पं० त०-मणकरणे वइकरणे कायकरणे, एवं विगलिंदियवज्ज जाव वेमाणियाणं, तिविहे करणे ५० त०आरंभकरणे संरंभकरणे समारंभकरणे निरंतरं जाव वेमाणियाणं (सू० १२४) । _ तिविहे जोए'इत्यादि, इह वीर्यान्तरायक्षयक्षयोपशमसमुत्थलब्धिविशेषप्रत्ययमभिसन्ध्यनभिसन्धिपूर्वमात्मनो वीर्य योगः, स च द्विधा-सकरणोऽकरणश्च, तत्रालेश्यस्य केवलिनः कृत्स्नयो यदृश्ययोरर्थयोः केवल ज्ञान दर्शन चोपयुजानस्य योऽसावपरिस्पन्दोऽप्रतिघो वीर्यविशेषः सोऽकरणः, स च नेहाधिक्रियते, सकरणस्यैव त्रिस्थानकावतारित्वाद् , अतस्तत्रैव व्युत्पत्तिस्तमेव चाश्रित्य सूत्रव्याख्या, युज्यते जीवः कर्मभिर्येन 'कम्म जोगनिमित्त बज्झइ'त्ति वचनात् युङ्क्ते प्रयुङ्कते यं पर्यायंस योगो-वीर्यान्तरायक्षयोपशमजनितो जीवपरिणामविशेष इति, मनसा करणेन युक्तस्य
ఆంతరం వరించింహశాంంంంంంంంంచి మంచి మంచి మంచి మంచి మంచి
॥१३३॥
Jan Education
For Private & Personal use only
www.jainelibrary.org
