________________
एवं गहाइणोऽवि हु, नवरं धुवपासवत्तिणो तारा।
तं चिअ पयाहिणंता, तत्थेव सया परिभमंति ॥ ६६ ॥ व्याख्या-नवरमत्र नक्षत्रग्रहपतिसंख्यागाथे-"छप्पन्नं पंतीओ, नक्खत्ताणं तु मणुअलोगम्मिाछाबद्री छावठी', होइ इक्किकिआ पंती ॥१॥ छावत्तरं गहाणं, पंतिसयं होइ मणुअलोगम्मि। छावठी छावठ्ठीऍ, होइ एकेकिआ पंती ॥२॥" तथा चन्द्रादित्यग्रहा नक्षत्रैः सहानवस्थितयोगयुता जम्बूद्वीपगतं मेरं प्रदक्षिणयन्तो भ्रमन्ति । यान्यपि नक्षत्रतारकाणि सदावस्थितप्रतिनियतमण्डलानि तान्यपि मेरोः प्रदक्षिणावर्तमेव भ्रमन्ति। तथा च सूर्यप्रज्ञप्तिः–ते मेरु परिअडता, पयाहिणावत्तमंडला सधे । अणवटिअजोगजुआ, चंदा सूरा गहगणा य ॥१॥ नक्खत्ततारगाणं, अवडिआ मंडला मुअबा।तेविज पयाहिणावत्तमेव मेलं अणुचरंति॥२॥"॥६६॥चन्द्रार्कयोरेव मण्डलवक्तव्यतामाह
१ इह मेरोश्चतुर्दिशं चत्वारो ध्रुवतारा मन्तव्यास्तत्परिवारतारकास्तु तेषामेव ध्रुवतारकाणां चतुणी समन्तात् भ्रमन्ति, नतु मेरोः प्रादकाक्षिण्यनेति श्रीहरिभद्रसूरिकृतक्षेत्रसमासवृत्तौ । 'एकेन चाहोरात्रेण सर्वमपि नक्षत्रं स्वस्य स्वस्य मण्डलस्या भ्रमणेन पूरयति, सप्तभिः शतै-10
त्रिंशदधिकैः प्रविभक्तस्य अर्धमण्डलस्य सत्काभ्यां द्वाभ्यां भागाभ्यामधिकं,परिपूर्ण पुनरात्मीयमात्मीयं मण्डलमेकैकं नक्षत्रं भ्रमणेन पूरयति द्वाभ्यामहोरात्राभ्यां त्रिभिः सप्तषष्टयधिकैः शतैः प्रविभक्तस्याहोरात्रस्य सत्काभ्यां द्वाभ्यां भागाभ्यामूनाभ्याम् ' इति प्रत्यन्तरेऽधिकमपि । *
Jain Education interana
For Privale & Personal use only
Rpw.jainelibrary.org