________________
Jain Education In
त्वमपि भावनीयं नित्यं पुनर्निरन्तरं द्व्यादीनि तानि पुनः पुनः शब्दो भण्यमान तुशब्दाज्ज्ञेयः, तदेव प्रमाणभोजनं, तुर्व्याख्यात एव, निकामं - निकामाख्यं, यत्पुनर्यत्किमपि पुनः गलन्नुत्पाद्यमानेभ्यः कवलेभ्यश्चैतत् स्नेहो घृतादिर्यत्र तत् प्रणीतमिति, तं -प्रणीतमित्यनेन शब्देन तद्भोजनं, बुद्धास्तीर्थकरादयः ब्रुवते वदन्तीति गाथार्थः ॥ ६४५ ॥ अति बहु कादित्रि कसे वनदोषानाह
अबहु अबहुसो || ६४६ ।। व्याख्या - अतिबहुकमिति बहुकाख्यं तथा अतिबहुशो [ भि ] वा तथातिप्रमाणेन कारणभूतेनातृप्यमानेन वा साधुना यद्भोजनं- अशनादिकं भुक्तं अभ्यवहृतं हादयेद्वा-पुरीषाधिक्यं कारयेत्, यद्वा वामयेच्छर्दिकारयेत्, यद्वा मारयेद् - प्राणत्यागं कारयेत्, वाशब्दाः स्वस्थाने विकल्पार्थाः, तदिति बहुकादिभोजनं, अजीर्यद्- अपरिणमत्, इह स्वरूपप्रतिपादनप्रस्तावेऽपि यद्बहुकादिप्रमाणत्रयस्य पूर्वं दोषा उक्तास्तदस्यात्मविराधनादिजनकत्वेनातिपरिहारता प्रकटिता स्यात्, तत्रात्मविराधना मरणादेः संयमविराधना तु तापनार्थं तेजस्कायादिविराधनायाः प्रवचन विराधना औदरिका एत इत्यादिजनापवादात् उपलक्षणत्वात्प्रकामादित्रयभोजनेऽपि यथाऽनुरूपदोषा भावनीया इति गाथार्थः || ६४६ ॥ अति बहुकादित्रयस्वरूपमाह -
बहुयातीयमइबहुयं० ।। ६४७ ॥ व्याख्या - बहुयातीय इति साध्यद्वितीयैकवचनलोपाद् एकस्मिन् दिने बहुकं न्यूनोद - तारहितत्वेन परिपूर्ण अतीतं - अतिक्रांतं स्वप्रमाणाधिकमित्यर्थः यदशनादिकमिति भुक्त इति च सर्वत्र योगः, तत्किमित्याह अतिबहुकमिति बहुकाख्यं स्यादिति सर्वत्रशेषः, तथा अतिबहुशोति बहुशोऽभिधानं स्यात्, तिस्रः - त्रिवारा इति सामर्थ्यगम्यं, भुंक्ते यदशनादिकं तिण्हंत्ति तिसृभ्यः पुनः परेणोपरतश्चतसृवारादित्यर्थः, तं चिपत्ति तदेवाशनादिकं यद्भक्तः, तत्किमित्याह- अप्पमाति प्रमाणमिति प्रमाणाख्यमस्याप्यमेतन वाशब्दसूचितं संस्कारांतरमाहन्तः - अइप्पमाणमद्धप्रमाणाख्यं स्यात्, भुंक्ते - अभ्यवहरति,
For Private & Personal Use Only
परि० ९ वीराचार्य
कुतटीका
या अन्स्यभागः ।
www.jainelibrary.org
