________________
३ प्रतिपत्ती पुद्गलपरि
णाम: उद्देशः२ सू०१९१
श्रीजीवा- णामा अप्परिणामा जीवपरिणामाः पुद्गलपरिणामाः १, भगवानाह-गौतम! पृथिवीपरिणामा अपि अप्परिणामा अपि जीवपरिणामा जीवाभि० अपि पुद्गल परिणामा अपि, पृथ्ठयब्जीवपुद्गलपरिणामामकत्वात्सर्वद्वीपसमुद्राणाम् ॥ 'दीवसमुद्देसु णं भंते ! सव्वपाणा सव्वभूया' मलयगि- इत्यादि, द्वीपसमुद्रेषु णमिति पूर्ववत् सर्वेष्वपि गम्यते भदन्त ! सर्वे 'प्राणाः' द्वीन्द्रियादयः सर्वे 'भूताः' तरवः सर्वे 'जीवा रीयावृत्तिः पञ्चेन्द्रियाः सर्वे 'सत्त्वाः' पृथिव्यादयः उत्पन्नपूर्वाः?, भगवानाह-गौतम ! असकृदुत्पन्नपूर्वा अथवाऽनन्तकृत्वः, सर्वेषामपि सांव्यवहा॥३७३॥
रिकराश्यन्तर्गतानां जीवानां सर्वेषु स्थानेषु प्रायोऽनन्तश उत्पादात् ॥ तदेवं द्वीपसमुद्रवक्तव्यता गता । सम्प्रति द्वीपसमुद्राणां पुद्गलपरिणामसात् तेषां च पुद्गलानां विशिष्टपरिणामपरिणतानामिन्द्रियग्राह्यत्वादिन्द्रियविषयपुद्गलपरिणाममाह
कतिविहे णं भंते इंदियविसए पोग्गलपरिणामे पण्णत्ते ?, गोयमा! पंचविहे इंदियविसए पोग्गलपरिणामे पण्णत्ते, तंजहा-सोतिदियविसए जाव फासिंदियविसए। सोतेंदियविसए णं भंते! पोग्गलपरिणामे कतिविहे पण्णत्ते?, गोयमा! दुविहे पण्णत्ते, तंजहा-सुन्भिसद्दपरिणामे य दुन्भिसहपरिणामे य, एवं चक्खिदियविसयादिएहिवि सुरूवपरिणामे य दुरूवपरिणामे य । एवं सुरभिगंधपरिणामे य दुरभिगंधपरिणामे य, एवं सुरसपरिणामे य दूरसपरिणामे य, एवं
१ यद्यपि नात्र तृतीयप्रतिपत्तिसमाप्तिसूचकं किंश्चित् तथापि अग्रे ज्योतिष्क्रवक्तव्यतापूतौ चतुर्थप्रतिपत्तौ ज्योतिष्क उद्देशक इति वैमानिकाधिकारसंपूत्तौं पूच चतुर्थप्रतिपत्ती वैमानिकाख्य उद्देशक इति च सूचनात् गम्यते यदुत अत्र तृतीयप्रतिपत्तिः समाप्ता, यद्वा तत्र चतुर्विधानां प्रतिपत्तिर्या सा चतुर्थप्रतिपत्तिरिति
व्याख्येयं, यतः प्रतिपादयिष्यति तदनन्तरं पञ्चविधजीवप्रतिपादनमय्याश्चतुर्थ्याः प्रतिपत्तेरारम्भ, अन्यद्वोत्यमविरोधि कारणं सुधीभिः ।
जहा-सोगिलपरिणामे पणानन्द्रयविषयपुद्गलपरिणाम
SECAUSCAMMAR
॥३७३॥
Jain Education in
For Private & Personel Use Only
A
r
jainelibrary.org
