________________
श्रीजीवाजीवाभि० मलयगि रीयावृत्तिः
॥ १९४ ॥
Jain Education,
'सप्तस्वरसमन्वागतं' सप्त स्वराः पड्जादयः, उक्तञ्च - "सज्जे रिसह गंधारे, मज्झिमे पंचमे सरे । वेवए चैव नेसाए, सरा सत्त वियाहिया ॥ १ ॥ " ते च सप्त स्वराः पुरुषस्य स्त्रिया वा नाभीतः समुद्भवन्ति 'सत्त सरा नाभीतो' इति पूर्वमहर्षिवचनात् तथाऽप्रभी रसैः शृङ्गारादिभिः सम्यक् प्रकर्षेण युक्तमष्टरससंप्रयुक्तं, तथा एकादश अलङ्काराः पूर्वान्तर्गते स्वरप्राभृते सम्यगभिहिताः, तानि पूर्वाणि सम्प्रति व्यवछिन्नानि ततः पूर्वेभ्यो लेशतो विनिर्गतानि यानि भरतविशाखिलप्रभृतीनि तेभ्यो वेदितव्याः, 'छदोस |विष्यमुक्कति पदिपैविप्रमुक्तं पदोपविप्रमुक्तं, ते च पडू दोपा अमी- 'भीयं दुयमुत्पिच्छं उत्तालं कागस्सरमणुणासं च' । उक्तश्च "भीयं दुयमुपिच्छत्थमुत्तालं च कमसो मुणेयब्वं । काकरसरमणुनासं छद्दोसा होंति रोयस्स || १ ||" तत्र 'भीतम् ' उन्नस्तं, किमुक्तं भवति ? - यदुत्रस्तेन मनसा गीयते तद्भीतपुरुपनिबन्धनधर्मानुवृत्तत्वाद्भीतमुच्यते, 'दुतं' यत्त्वरितं गीयते, 'उपिच्छे' नाम आकुलम्, उक्तञ्च - "आहित्यं उप्पिच्छे च आउलं ऐसभरियं च" अस्थायमर्थ:- आहित्यमुत्पिच्छं च प्रत्येकमाकुलं रोपभृतं वो च्यत इति, आकुलता च श्वासेन द्रष्टव्या तथा पूर्वसूरिभिर्व्याख्यानात् उक्तञ्च मूलटीकायाम् — “उप्पिच्छं श्वासयुक्त मिति, तथा उत्-प्राबल्येनातितालमस्थानतालं या उत्ताल, ऋणस्वरेण काकस्वरं, सानुनासिकमनुनासं, नासिकाविनिर्गत स्वरानुगतमिति भावः, तथा 'अगुणोववेयमिति अष्टभिर्गुणैरुपेतमष्टगुणोपेतं, ते चाष्टावमी गुणाः- पूर्ण रिक्तमलङ्कृतं व्यक्तमविपु (घुष्टं मधुरं समं सललितं च, तथा चोक्तम्- “पुण्णं रत्तं च अलंकियं च वत्तं तद्देव अविपु (धु) । महुरं समं सललियं अट्ठ गुणा होंति गेयस्स ॥ १ ॥” तत्र यत्स्वरकलाभिः पूर्ण गीयते तत्पूर्ण, गेयरागानुरक्तेन यद् गीयते तद्रक्तम्, अन्योऽन्यस्वरविशेषकरणेन यदलङ्कृतमेव गीयते तदलङ्कृतम्, अक्षरस्वरस्फुटकरणतो व्यक्तं, विवरं क्रोशतीव विपु (धु) टुं न विघुमविपु (धु) टं, मधुरखरेण गीयमानं मधुरं कोकिलास्त
For Private & Personal Use Only
onal
३ प्रतिपत्तौ
मनुष्या० वनखण्डा
धि
उद्देशः १
सू० १२६
॥ १९४ ॥
www.jainelibrary.org