________________
प्रज्ञापरीषहे
*****XXCXOXOXOX**
विषादः, एवं अमुना प्रकारेण आश्वासय-स्वस्थीकुरु, कं?, आत्मानं, मा वैक्लव्यं कृथा इत्यर्थः, उक्तमेव हेतुं निगमयति-ज्ञात्वा कुत्सितं कर्मविपाकं कर्मविपाककं, इत्थं प्रज्ञाया अपकर्षे सूत्रद्वयं व्याख्यातं, प्रकर्षपक्षे त्वेवं-से इत्युपन्यासे, मया पूर्व कर्माणिअनुष्ठानानि ज्ञानप्रशंसादीनि, ज्ञानमिह विमर्शपूर्वको बोधस्तत्फलानि ज्ञानफलानि कृतानि येन अहं, अपेलप्तत्वान्नाऽपिपुरुषोऽपि, न देव इत्यपेरर्थः, अभिजानामि पृष्टः-पर्यनुयुक्तः, केनचित्क्वचिद्यत्र तत्रातिदुर्गमेऽपि, अथेत्युत्कर्षानन्तरं अपथ्यानि आयति कटुकानि कर्माण्यज्ञानफलानि कृतान्युदेष्यन्ति, एवमाश्वासय-वस्थीकुरु, आत्मानं प्रज्ञावलेपावलुप्तचेतनम् । अत्रोदाहरणं-(१० २५)यथा
उज्जयिनीतः कालकाचार्याः शिष्यशिक्षार्थ शिष्यान मुक्त्वैव सुवर्णभूम्यां प्रशिष्यसागरपार्थे गताः, सागरो नाभिजानाति, S ततोऽसौ श्रुतानुयोगं कुर्वन्-वृद्धाः! शृणुतानुयोगं, किमप्यत्र संदिग्ध इत्यादि वदन् प्रज्ञापरीषहं न सहते, इतश्च कालक| शिष्याः शय्यातरप्रेरिताः सुवर्णभूमी प्रति विहृताः, कालकाचार्या विहरंतीति प्रसिद्धिं कुर्वाणाः श्रुतास्ततस्तेनोक्तं-वृद्धा ! मम | पितामहाः कालकाचार्या आगच्छंतः श्रूयमाणाः संति, वृद्धैरुक्तं-मयापि श्रुतं, ततः सागरमभ्यागतं ते शिष्याः पृच्छन्ति-संत्यत्र कालकाचार्या इति ?, ततः शङ्कितो भणति अस्त्यत्र कोऽपि वृद्धो, न जाने आचार्या इति, तैरुक्तं सागर ! संघाडिओसि
अम्हाणं, ततो द्वयैरपि क्षामिता आचार्या भणन्ति-सागर! मा गर्व कुरु-को जानाति ? सर्वागमं सर्वज्ञं विना, इति न सागर| वनाधिसहनीय इति, इदं प्रज्ञासद्भावमङ्गीकृत्योदाहरणमुक्तं, तदभावे तु स्वयं ज्ञेयम् ॥४१॥ ८९॥
प्रज्ञाया ज्ञानविशेषरूपत्वात्तद्विपक्षभूतत्वादज्ञानस्य, अतस्तत्परीषहमाहनिरहगंमि विरओ, मेहुणाओ सुसंवुडो। जो सक्खं नाभिजाणामि, धम्म कल्लाण पावगं ॥९॥
सागरमुनि
कथाम
X9X X9 X9 X9X
Cain E
For Privale & Personal use only
janesbrary.org
