________________
KARNEGORKAR
व्युत्पत्तिनिमित्तासम्भवात् , सिद्धस्त्वात्मादिशब्दवाच्यः, अतति-सातत्येन गच्छति तांस्तान् ज्ञानदर्शनसुखादिपर्याया-14 नित्याद्यात्मादिशब्दव्युत्पत्तिनिमित्तसम्भवात् , उक्तं च-"एवं जीवं जीवो संसारी पाणधारणाणुगओ । सिद्धो पुण-12 ट्र रज्जीवो जीवणपरिणामरहिओत्ति ॥१॥" (वि. २२५६) एवम्भूतशब्दव्युत्पत्तिश्चैवम्-एवंशब्दः प्रकारवचनः, एवं
यथा व्युत्पादितस्तं प्रकारं भूत-प्राप्तः एवंभूतः-शब्दस्तत्समर्थनप्रधानो नयोऽप्येवंभूतः उपचारात्, एवंभूतशब्दसमर्थना है चास्य प्रागेवोपदर्शिता, यथा यस्मिन्नर्थे शब्दो व्युत्पाद्यते स व्युत्पत्तिनिमित्तमर्थो यदैव स्वरूपतो वर्त्तते तदैव तं शब्द
प्रवर्त्तमानमभिप्रेति, न शेषकालं, यथोदकाद्याहरणवेलायां योषिदादिमस्तकारूढो विशिष्टचेष्टावान् घटो घटशब्दवाच्यो, मन शेषो, घटशब्दप्रवृत्तिनिमित्तशून्यत्वात् , पटादिवत् , तथा घटशब्दोऽपि तत्त्वतः स एव द्रष्टव्यो यश्चेष्टावन्तमर्थ प्रतिपा-IN
दयति, न शेषः, शेषस्य स्वाभिधेयार्थशून्यत्वादिति ॥अमीषां च नैगमादिनयानामनुयोगद्वारेषु प्रस्थकदृष्टान्तेन वसतिदृष्टान्तेन च मावना कृता, सा चोपयोगिनीति विनेयजनानुग्रहाय लेशतो वक्ष्यते, तत्रेयं प्रस्थकदृष्टान्तभावना-कोऽपि पुरुषः परशुमादाय वनं प्रति प्रचलितः, तं परशुसहायं गच्छन्तमवलोक्य अन्यः पृच्छति-क भवान् गच्छति !, स नैगमनयाभिप्रायेण पाह-प्रस्थकस्यानयनाय गच्छामि, तदभिप्रायेण हि यत् प्रस्थकनिमित्तं काष्ठं तदपि कारणे कार्योपचारात् प्रस्थक इति व्यवहियते, तथा लोकव्यवहारदर्शनाद्, एवमुत्तरत्रापि यथायोगमुपचारभावना भावनीया,ततः कोऽपितं पुरुष वृक्षं छिन्दानमुपलभ्य पृष्टवान-किं भवान् छिनत्ति,स प्राह-प्रस्थक छिनद्मि, मार्गे चागच्छन् केनापि पृष्टो यथा-किमिदं त्वया स्कन्धे समारोपितमिति !, स पाह-प्रस्थक, एवं वास्या वा काष्ठं तक्षन् उत्किरन् श्लक्ष्णीकुर्वन् पृष्टः सम्मेवमेव 51
*SHCRACACANCERCOSINGH
Jain Education International
For Private & Personal use only
www.jainelibrary.org