________________
स्तन.१६
उपदेशप्रा. काल एव केवलः कारणं जवेत्तर्हि सर्वमपि सममेव मुनपक्त्यादिकं फलं भवेत् । तस्मान्न कालमात्रकृतं ।
विश्ववैचित्र्यं, किंतु कालादिसामग्रीसापेदं । एवमेकान्तेन पञ्चाप्येतान् कालादीन कारणतया स्थापयन्तो ॥१२॥ मिथ्यादृष्टय एव मिथो निरपेक्ष्त्वाच्च विश्वसृष्टिसिधेरनावात् । अतस्त एव समुदिताः परस्पराजह
तयः सम्यक्त्वरूपतां प्रतिपद्यन्ते, तथैकेन कार्य न प्रतिपद्यते, गौणमुख्यकालादिना निष्पद्यते । यत 3 नक्तं जगवत्यङ्गसूत्रवृत्तौ प्रथमशतके प्रथमोद्देशे–यद्यपि उदीरयति करणविशेषेणाकृष्य जविष्यत्कालवेद्यं कर्म क्षपणायोदयावलिकायां प्रवेशयति इत्युदीरणा, तस्यां कालस्वजावादीनां कारणत्वमस्ति, तथापि प्राधान्येन पुरुषवीर्यस्यैव कारणत्वमुपदर्शयन्नाह-"ज तं ते अप्पणा चेव उदीरेति" इत्यादि। तथा चैते || कालादय एकैके कुत्रापि कार्यधर्मलदणे न कारणं यमुक्कं सूत्रकृताङ्गमितीयश्रुतस्कन्धे-“नथि धम्मे
अधम्मे च” इत्यादि । धर्मः श्रुतचारित्रात्मको जीवस्यात्मपरिणामः कर्मक्ष्यकारणं, अधर्मो मिथ्यात्वायाविरतिप्रमादकषाययोगरूपः कर्मबन्धनकारणमात्मपरिणाम एव । तावेवंजूता धर्माधर्मो कालेश्वरादिमते ४ न विद्यते इत्येवं संज्ञां निवेशयेत् । कावादय एवास्य सर्वस्य जगवैचित्र्यस्य धर्माधर्मव्यतिरेकेणैकान्ततः कारणमित्येवमनिप्रायं न कुर्यात्, यतो धर्माधर्मावन्तरेण संसारवैचित्र्यं न घटामियय॑तोऽास्त धर्मः सम्यग्दर्शनादिः श्रधर्मश्च मिथ्यात्वादिकः इत्येवं संज्ञां निवेशयेदिति । तथा सम्यग्दृशा पश्चाप्येते कार-15॥१२॥ णतया ज्ञातव्याः, तदर्थे सति सृष्टिसिद्धिदर्शनात् , तथाहि-पित्रोरुपक्रमेण बीजसंयोगे जाते १ कर्मणा
१ तत्समुदाये सतीत्यर्थः.
ॐॐॐॐॐ
Jain Education International 2010_051
For Private & Personal use only
www.jainelibrary.org
