________________
सवृत्तिके धर्मबिन्दौ
२२
प्रथमोऽध्यायः
कः कालः कानि मित्राणि को देश: कौ व्ययागमौ? । कश्चाहं का च मे शक्तिरिति चिन्त्यं मुहमहः ॥४१॥ [ ॥५२॥ तथा
[३०] अनुबन्धे प्रयत्नः ॥५३।। इति । अनुबन्धे उत्तरोत्तरवृद्धिरूपे धर्मार्थकामानां प्रयल: यत्नातिरेक: कार्य:, अनुबन्धशून्यानि हि प्रयोजनानि वन्ध्याः स्त्रिय इव न किञ्चिद् गौरवं लभन्ते, अपि तु हीलामेवेति ॥५३॥ तथा
[३१] कालोचितापेक्षा ॥५४॥ इति । यद्यत्र काले वस्तु हातुमुपादातुं वोचितं भवति तस्यात्यन्तनिपुणबुद्ध्या पर्यालोच्य अपेक्षा अङ्गीकारः कर्त्तव्या, दक्षलक्षणत्वेनास्याः सकलश्रीसमधिगमहेतुत्वात्, अत एव पठ्यते -
य: काकिणीमप्यपथप्रपन्नामन्वेषते निष्कसहमतुल्याम् । कालेन कोटीष्वपि मुक्तहस्तस्तस्यानुबन्धं न जहाति लक्ष्मीः॥४२॥ [ ] मुक्तहस्त इति मुत्कलहस्तः ।।५४।। तथा
[३२] प्रत्यहं धर्मश्रवणम् ॥५५।। इति । प्रत्यहं प्रतिदिवसं धर्मस्य इहैव शास्त्रे वक्तुं प्रस्तावितस्य कान्तकान्तासमेतयुवजनकिन्नरारब्धगीताकर्णनोदाहरणेन श्रवणम् आकर्णनम्, धर्मशास्त्रश्रवणस्यात्यन्तगुणहेतुत्वात्, पठ्यते चक्लान्तमुपोज्झति खेदं तप्तं निर्वाति बुध्यते मूढम् । स्थिरतामेति व्याकुलमुपयुक्तसुभाषितं चेतः ॥४३॥ [ ] इति ॥५५।। तथा
[३३] सर्वत्रानभिनिवेश: ।।५६।। इति । सर्वत्र कार्ये प्रवर्त्तमानेन बुद्धिमता अनभिनिवेश: अभिनिवेशपरिहार: कार्यः, नीतिमार्गमनागतस्यापि पराभिभवपरिणामेन कार्यस्यारम्भोऽभिनिवेश:, नीचलक्षणं चेदम्, यनीतिमतीतस्यापि कार्यस्य चिकीर्षणम्, पठन्ति च
दर्पः श्रमयति नीचान्निष्फलनयविगुणदुष्करारम्भैः । स्रोतोविलोमतरणैर्व्यसनिभिर्रायस्यते मत्स्यैः ॥४४॥ [ ]॥५६॥ तथा१ प्रतिषु पाठा:-रायस्यते Jमू. । 'रायास्यते सं० K.L.II
Jain Education International
Far Private Personal use only
wow.jainelibrary.org
