Page Text
________________
सवृत्तिके
धर्मबिन्दी
चतुर्थ
परिशिष्टम्
२०७
एते चत्वारो धर्ध्या विवाहाः ॥८॥ अथ गान्धर्वस्य लक्षणमाह - मातुः पितुर्बन्धूनां चाप्रामाण्यात् परस्परानुरागेण मिथः समवायाद् गान्धर्वः ॥९॥ तथा च गुरु : - | पितरौ समतिक्रम्य यत् कन्या भजते पतिम् । सानुरागा सरकं च स गान्धर्व इति स्मृतः ॥९॥[
अथासुरविवाहस्य स्वरूपमाह - पणबन्धेन कन्याप्रदानादासुरः ।।१०।। तथा च गुरु: - मूल्यं सारं गृहीत्वा च पिता कन्यां च लोभत: । सुरूपामथ वृद्धाय विवाहश्चासुरो मतः ॥१॥ [ अथ पैशाचस्य लक्षणमाह - सुप्तप्रमत्तकन्यादानात् पैशाचः ॥११॥ तथा च गुरु:- सुप्तां वाथ प्रमत्तां वा यो मत्वाथ विवाहयेत् । कन्यकां
विशिष्टानि सोऽत्र पैशाचो विवाह: परिकीर्तितः ॥१२॥ [
| टिप्पणानि अथ राक्षसविवाहस्य स्वरूपमाह - कन्याया: प्रसह्यादानाद् राक्षस: ॥१२॥ रुदतां च बन्धुवर्गाणां हठाद् गुरुजनस्य च । गृह्णाति यो वरात(वर:?) कन्यां स विवाहस्तु राक्षसः ॥शा [
] . एते चत्वारोऽधा अपि नाधा यद्यस्ति वधूवरयोरनपवाद परस्परभाव्यत्वम् ॥१३॥ ........ धर्मसन्ततिरनुपहता रतिर्गृहवार्तासुविहितत्वमाभिजात्याचारविशुद्धत्वं देव-द्विजा-ऽतिथि-बान्धवसत्कारानवद्यत्वं च दारकर्मणः फलम्॥३०॥ गृहिणी गृहमुच्यते, न पुनः कुड्य-कटसंघातः ॥३१॥ गृहकर्मविनियोगः, परिमितार्थत्वम्, अस्वातन्त्र्यम्, सदा च मातृव्यञ्जनस्त्रीजनावरोध इति कुलवधूनां रक्षणोपायाः ॥३२॥ रजकशिला-कुर्कुरकर्परसमा हि वेश्याः । कस्तासु अभिजातोऽभिरज्येत ॥३३॥ दाने दौर्भाग्यम्, सत्कृतौ परोपभोग्यत्वम्, आसक्तौ परिभवो मरणं वा, महोपकारेऽपि नात्मीयत्वम्, बहुकालसम्बन्धेऽपि त्यक्तानां तदैव पुरुषान्तरगामित्वमिति वेश्यानां कुलागतो धर्मः ॥३४॥ एतानि गतार्थानि ।" इति सोमदेवसूरिविरचिते नीतिवाक्यामृते एकत्रिंशे सटीके विवाहसमुद्देशे।
पृ० ९ पं०७ ॥ "ब्राह्मो दैवस्तथैवार्षः प्राजापत्यस्तथाऽऽसुरः । गान्धर्वो राक्षसञ्चैव पैशाचश्चाष्टमोऽधमः ॥३॥२१॥.... आच्छाद्य चार्चयित्वा च श्रुतिशीलवते स्वयम् । आहूय दानं कन्याया ब्राह्मो धर्म्यः प्रकीर्तितः ॥३।२७|| यज्ञे तु वितते सम्यगृत्विजे कर्म कुर्वते । अलङ्कृत्य सुतादानं दैवं धयं प्रचक्षते ॥३॥२८॥ एकं गोमिथुनं वे वा वरादादाय धर्मतः । कन्याप्रदानं विधिवदार्षो धर्म्यः स उच्यते ॥३॥२९॥ सहोभौ चरतां धर्ममिति
याः ॥३२॥ रजा , महोपकारेऽपि नावचित नीतिवाक्यामृता राक्षसश्चैव पै
| २०७
Jan Education International
For Private
Personal Use Only
www.jainelibrary.org
| SR No. | 600011 |
| Book Title | Dharmabinduprakaranam |
| Original Sutra Author | Haribhadrasuri |
| Author | Jambuvijay, Dharmachandvijay, Pundrikvijay |
| Publisher | Jinshasan Aradhana Trust |
| Publication Year | |
| Total Pages | 379 |
| Language | Sanskrit |
| Classification | Manuscript, Ethics, & Principle |
| File Size | 21 MB |