Page Text
________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
શ્રી જેન ધર્મ પ્રકાશ
[ શ્રાવણ-ભાદર
અહીં જે વીસ લાંછને ગણાવાયાં છે તે પૈકી તીર્થકરોનાં નામ કે એ બધાનાં લાંછને નાં નામ કેટલાંક સમાન છે, પરંતુ એ તો ભિન્ન ભિન્ન મહા-જોવા જાણવામાં નથી. વિદેહના તીર્થ કરે અંગે છે ( અને “મહાવિદેહુ’ સ્થાનઆપણા દેશમાંની વર્તમાન ચોવીસીને પાંચ છે) એટલે લાંછન ઉપરથી તીર્થ કરને ઓળ- ઉદ્દેશીને સામાન્ય રીતે એમ મનાય છે કે વીસે ખવામાં વાંધે આવે તેમ નથી.
તીર્થ કરીને જાંધ ઉપર એકેક લાંછન હતું. આ શાશ્વત-જિનપ્રતિમાનાં નામ-તીર્થ કરના સંબંધમાં અભિધાનચિંતામણિ (કાંડ , . વિવિધ નામે પૈકી (૧) વભ, (૨) ચન્દ્રાનન, ૪૭-૪૮)ને અંગેની પત્ત વિકૃતિ (પૃ. ૧૭)માં (૩) વારિણુ અને (૪) વર્ધમાન એ ચાર નામ નીચે મુજબૂ ઉલેખ છે:શાશ્વત જિનપ્રતિમાનાં ગણાય છે.' આથી એ પ્રશ્ન “ઈને દિરનાવિનિવેસિનો ટારઝનમાં ત” ઉદ્ભવે છે કે શું આ નામધારી તીર્થકરોનાં
આ ઉપરથી એ વાત ફલિત થાય છે કે ભલાંછનોનાં નામ પણ શાશ્વત છે? જો એમ જ હોય
દેવાદિનાં લાંછને એમના શરીરના જમણા ભાગમાં તો વર્તમાન ચોવીસી અને વિહરમાજિનવાસી વિચારતાં એ લાંછનો વૃષભ યાને બળદ અને સિંહ
હતાં.
આવસયની નિજ જુનિની ના ૧૦૮૦ ને એમ બે જ છે.
નિમ્નલિખિત પૂર્વાધમાં કહ્યું છે કે *'ભદેવને બંને શાશ્વત જિનપ્રતિમાના નામવાળી ચાર મૂર્તિઓ
જાંધ ઉપર બળદનું એકેક લાંછન હતું :કોઈ ગામમાં કે નગરમાં છે ખરી અને હોય તો કયાં? અહીં ગોપીપુરામાં વાસુપૂજ્ય સ્વામીના “ તું મ મમ મળt= ળ દહેરાસરમાં છેક ઉપલેમાળે એકેક દિશામાં અનુક્રમે
મસળો " નવભવ, વારિણ, સીમંધરસ્વામી અને ચન્દ્રાનને- જિનમૂતિઓનાં લાંછનો-આજકાલ જે જિનેની પ્રતિમા છે. વિશેષમાં વારિષણનું લાંછન બળદ ની મૂર્તિઓ જોવાય છે. તે પૈકી કેટલીક નથી. આથી બે પ્રશ્ન ઉદ્ભવે છે:
પાવાની તો કેટલીક ધાતુની છે. પ્રતિષ્ઠા કરાયા (1) મહાવીરસ્વામી(વધ માન)ને બદલે સીમંધર બાદ જ મૂર્તિ પૂજવા લગ્ય ગાય છે. સ્વામીની પ્રતિમા કેમ છે ?
- જિનર્તિએ ત્રણ પ્રકારની જોવાય છે: (૧) (૨) વારિણનું લાંછન ભિન્ન કેમ છે ? શું એ પાસવાળા, (૨) 'અર્ધ-પદ્માસનવાળા અને (૩) મતાંતરને આભારી છે? આવું અન્ય કોઇ તીર્થ”. કાયોત્સર્ગસ્થ કે પહેલી બે પ્રકારની મૂર્તિઓ બેલા કરા માટે છે ખરું ?
તીર્થકરની હોય છે. તે ત્રીજા પ્રકારની મૂર્તિ - ૧૭૦ તીર્થકરનાં લાંછનો- પાંચે ભરત,
ઊભા રહેલા તીર્થંકરની દેય છેઆ ત્રણે પ્રકારની પાંચે એરવત અને પાંચ મહાવિદેહ પૈકી પ્રત્યેકના
મૂર્તિઓને લાંછન હોય છે, પરંતુ એ જાંધ ઉપર બત્રીસ વિજય એમ કુલે તે ૧૭૦ ક્ષેત્રે થાય એ :
નહિ, હિતુ અન્ય સ્થળે હોય છે. પહેલા બે પ્રકારની દરેકમાં તીર્થકર હોય એટલે સમકાળે ૧૭૦ તીર્થ”. ૧. આવી મૂર્તિ ભાગ્યે જ જોવાય છે. આવી એક કરે હોય એવી ઘટના વિરલ છે. આવું અજિત- મૂર્તિ ડાઈમાં અને એક ભાંડુકમાં છે, ત્યારે કેટલીક નાથના સમયમાં બન્યું હતું પરંતુ એ તમામ ફુક્કા*જીમાં છે.
૨. તીર્થકર જે રીતે સમવસરણમાં બેસીને દેશના ૧. જાએ પવયસારુદ્ધાર (ગા. ૪૯૧). અહી દે છે તેથી એમની મૂર્તિ કોઈ સ્થળ છે ખરી અને હોય વૃષભને બદલે ઉસહસેણ અર્થાત્ વૃષભસેન નામ છે. તો તે ક્યાં ? તીર્થંકરની અલંકારથી યુક્ત મુતિ” પાટણમાં
૨. જુઓ પવયસારુદ્ધાર (ગા. કર૭). હોવાનું સાંભળ્યું છે,
For Private And Personal Use Only
| SR No. | 533934 |
| Book Title | Jain Dharm Prakash 1963 Pustak 079 Ank 10 11 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Jain Dharm Prasarak Sabha |
| Publisher | Jain Dharm Prasarak Sabha |
| Publication Year | 1963 |
| Total Pages | 16 |
| Language | Gujarati, Hindi |
| Classification | Magazine, India_Jain Dharm Prakash, & India |
| File Size | 6 MB |