________________
ઑગસ્ટ, ૨૦૦૯
પ્રબુદ્ધ જીવન
બ્રહ્મચર્ય યોગ'માં બ્રહ્મચર્યવ્રતની દૃઢતા પ્રસ્થાપિત કરે છે. નિર્મળ જોવા મળે છે અને તે કોઈને પણ સહજમાં વિચલિત કરી મૂકે અને પવિત્ર અને સંયમી જીવનના સંસ્કાર બાળવયથી અપનાવવા તેવી હોય છે. કોઈ કોર્ટમાં એક યુવતીએ કેસ દાખલ કરેલો કે કોઈ જેવા છે. “પ્રશ્રવ્યાકરણ' (અ. ૧, ગા. ૪)માં ભગવાન મહાવીર યુવકે મારી છેડતી કરી છે! યુવકને બોલાવવામાં આવ્યો. તેણે હા કહે છે કે,
પાડી કે મેં છેડતી કરેલી પણ વિનંતી કરી કે આ યુવતીએ તે દિવસે एक्कं पि बंभचेरे जंमियं आराहियं पि आराहियं।
જે વસ્ત્રો પહેરેલા તે જોયા પછી કોર્ટ પોતાને સજા કરે! જજે સંમતિ वयमिणं सव्वं तम्हा विउएण बंभचेरं चरियव्वं ।।
આપી. યુવતી જ્યારે ટૂંકામાં ટૂંકા વસ્ત્રો પહેરીને આવી ત્યારે જજે જેમણે એક બ્રહ્મચર્ય વ્રતની બરાબર આરાધના કરી છે તેમણે બધાં મજાક કરી : આજે તો મને પણ મજાક કરવાનું મન થાય તેવું છે! વ્રતોની સારી આરાધના કરી છે તેમ જાણવું. એટલા માટે નિપુણ સાધકે ટી.વી., રેડીયો, સિનેમા સંસ્કારોનો કચ્ચરઘાણ કાઢશે તે બ્રહ્મચર્ય વ્રતનું સારી રીતે પાલન કરવું જોઈએ.'
સંતજનો અમથું નથી કહેતા, એ ચિંતામાં સચ્ચાઈ છે. વળી, દશવૈકાલિક સૂત્ર' (અ. ૬, ગા. ૧૬) માં ભગવાન કહ્યું છે કે, મહાવીર સ્વામી કહે છે કે,
નરનારીના દેહમાં હાડ ચામ ને માંસ मूलमेयमहम्मस्स महादोससमुस्सयं।
તેમાં શું મોહી રહ્યો જેમાં દુર્ગધ ખાસ. तम्हा मेहुणसंसग्गं निग्गंथा वज्जयन्ति णं ।।
વ્યભિચારની ખુલ્લી વાતોની વચમાં સંયમપાલન આકરું હોવા નિર્ચથ જનો મુનિ જનો અબ્રહ્મચર્યનો–મૈથુન સંસર્ગનો ત્યાગ કરે છતાં અનિવાર્ય છે. છે. કારણ કે અબ્રહ્મચર્ય અધર્મનું મૂળ છે તેમ જ, મોટા મોટા દોષોનું ભારતીય સંસ્કારધારામાં આજનો આદર્શ લક્ષ્મણ જ હોઈ શકે. સ્થાન છે.'
સીતાના નુપૂર જોઈને મોટાભાઈ શ્રી રામને એ કહે છેઃ આ ઝાંઝર શ્રી મહાવીર સ્વામીના આ કથનમાં બ્રહ્મચર્યવ્રતના પાલનથી સીતામાતાના છે પણ કુંડલ હું જાણતો નથી; કેમ કે મેં તો હંમેશાં જીવન દઢ અને ઉત્તમ બનાવવાની પ્રેરણા મળે છે.
નમસ્કાર કરતી વખતે તેમના ચરણ જ જોયા છે! ભારતીય ધર્મપરંપરામાં શ્રી હનુમાનજીનો મહિમા ઘણો છે. બ્રહ્મચર્ય વ્રતના પાલનના ઇચ્છુક હંમેશાં શીલની નવવાડ પણ યાદ આજીવન બ્રહ્મચારી શ્રી હનુમાનજી અનેક શક્તિઓના સ્વામી હતા રાખવા જેવી છે, જે શીયળવ્રત પાલનમાં મદદગાર બને તેવી છેઃ અને નિર્મળ જીવનના પાલક હતા. કામવિજેતા મુનિવર શ્રી યૂલિભદ્રજી, ૧. સ્ત્રીની સાથે એકાંતમાં ન બેસવું. જાહેરમાં પણ સ્ત્રીની સાથે બ્રહ્મચર્ય વ્રતના નિર્મળ પાલનના કારણે આવનારી ૮૦૦ ચોવીશી વધુ પરિચય ન રાખવો. સુધી અવિસ્મરણીય રહેશેઃ બ્રહ્મચર્ય વ્રતનો આ અપૂર્વ પ્રભાવ ગણવો ૨. રાગભરી દૃષ્ટિથી સ્ત્રીનું મુખ કે અંગ ન જોવા જોઈએ. જોઈએ. હજારો ત્યાગી સાધુ-સાધ્વીજીઓ, સંતો અને શ્રાવક- ૩. સ્ત્રીઓની સાથે વાતો કરવી કે તેની વાતો સાંભળવી કે ગુપ્ત શ્રાવિકાઓ બ્રહ્મચર્ય વ્રતનું પાલન કરીને આત્મકલ્યાણ પામ્યાં છે. વાતો સાંભળવી વગેરે ટાળવું જોઈએ. આઝાદીની ચળવળના સમયમાં વૈષ્ઠિક બ્રહ્મચર્યના પાલન કરવાની ૪. પૂર્વે થયેલા કામભોગાદિ સંભારવા નહિ. સાથે શરીર મજબૂત અને કસાયેલું બનાવવા માટે આપણાં દેશમાં ૫. કામોત્તેજક, સ્વાદિષ્ટ, સ્નિગ્ધ, ગરિષ્ટ ભોજન ટાળવા જોઈએ. અખાડા પ્રવૃત્તિ પૂરજોશમાં ચાલતી હતી. એવું લાગે છે કે એ પ્રવૃત્તિ ૬. સ્ત્રી જ્યાં બેઠી કે સૂતી હોય તેવા સ્થાને કે આસને બે ઘડી પુનઃ શરૂ કરવી જોઈએ. આજની ફિલ્મોમાં, ટી. વી. સિરિયલોમાં પર્યત બેસવું જોઈએ નહિ. સેક્સની ભરમાર જોવા મળે છેઃ ક્યારેક થાય છે કે બ્રહ્મચર્યનું મહત્વ ૭. કામોત્તેજક વાતો, ગીતો સાંભળવા ન જોઈએ તથા દશ્યો જોવા સમજાવતી ફિલ્મ કે સિરિયલ કેમ બનતી નહિ હોય? કદાચ, એ ન જોઈએ. નિર્માતાઓ એમ માનતા હશે કે એવું બધું ન ચાલે! એમને ખબર ૮. વધુ ભોજન ન કરવું જોઈએ. નથી કે સારપનો આગ્રહી વર્ગ પણ આ સમાજમાં છે. આધુનિક ૯. શીયળવ્રતના પાલન માટે મદદરૂપ કથાશ્રવણ કરવું જોઈએ. વૈજ્ઞાનિકો બ્રહ્મચર્યનું જીવનમાં મહત્ત્વ સમજે છે. મનમાં ગલીપચી “શ્રી જૈન મહાવીર ગીતા'નો ‘બ્રહ્મચર્યયોગ' તીવ્ર શબ્દોમાં આ કરાવતી વાતો કે ચિત્રો કે ફિલ્મો જોઈને હરખાવા જેવું નથી. યુવાની વ્રત પાલન માટે આદેશ કરે છે, તે જોઈએ છીએ ત્યારે તેના સર્જક અત્યંત ચંચળ છે, ક્ષણજીવી છે. બાઈક દોડાવતો યુવાન કે ટૂંકા શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરસૂરીશ્વરજીની યોગીપુરુષ તરીકેની ભવ્ય છબી વસ્ત્રો પહેરતી યુવતી-મોડર્ન ગણાવાના લોભમાં એ સૌ શું ગુમાવે આપણી આંખ સન્મુખ તરવરે છેઃ શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરસૂરીશ્વરજી છે તેની ખબર એમને પડે છે ત્યારે ઘણું મોડું થઈ ગયું હોય છે. જે સ્વયં નૈષ્ઠિક બાળબ્રહ્મચારી અને મંત્રસાધક અને શાસનરક્ષક શ્રી સંયમી છે તેના આદર અને માન સર્વત્ર થાય. સાંપ્રત સમયમાં ઘંટાકર્ણ મહાવીર દેવને સિદ્ધ કરનાર મહાપુરુષ હતા. સર્વત્ર ખુલ્લું યૌવન, લલચામણી વાતો અને વાસનાની રેલમછેલ ‘બ્રહ્મચર્ય યોગ'માં કહે છે કે,