Page Text
________________
પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧-૩-૮૮
સ્વરાજ અને નશાબંધી.
૦ જયાબેન શાહ - ગાંધી નિર્વાણ પખવાડિયું તે ઉજવાઈ ગયું અને ગાંધીજીને દારૂબંધીને કાયદે થવાનું બાકી હતા. ચિતળ અને ધ્રોળ વગેરે પ્રિય એવા અનેક કાર્યક્રમ પણ ઉજવાઈ ગયા. અગાઉ પણ મુકામે દારૂની ભઠ્ઠીઓ છડેચેક ચાલતી શું કરવું ? કાર્યકર્તાઉજવાતા હતા ને હજુ પણ ઉજવાતા રહેશે, પણ તેનું નકકર એએ નકકી કર્યું કે આપણે ત્યાં પહોંચી જવું ને પિકેટિંગ કઈ પરિણામ આવ્યું ખરું ? એ દિશામાં કઈ પ્રગતિ થઈ ખરી કરીને પણ એ બધું બંધ કરાવવું; પણ અમારે એવું કે પીછેહઠ થઈ રહી છે તે વિચારવું પડે તેમ છે.
કેઇ પગલું ભરવું પડે તે પહેલાં જ દારૂને ધધ કરનારાઓ - રવરાજ પહેલાં નશાબંધી કે હરિજન ઉત્કર્ષનું કામ
સમજી ગયા ને ભટ્ટીએ બંધ પડી ગઈ. તેનું વળતર આપવું કરવાનું પ્રમાણમાં સરળ હતું પણ સ્વરાજયમાં એ કામ વધુ
જોઈએ એ સૂર કોઈ છાને ખૂણેથી સંભળાય; પણ દારૂના દુગમ બનવા લાગ્યું છે અને વાસ્તવિકતા સમજયા વિના
વેપારીઓને વળતર માગવાના હોશહેશ રહ્યા ન હતા. તેવી જ દયા જ કરીશું તે થાકવાના જ ને નિષ્ફળતા જ મળવાની.
રીતે સરકારી અધિકારીઓ, કર્મચારીઓ પણ સમજી ગયા હતા કારણ કે વર્તમાન કાળમાં આ બંને જ શા માટે; બીજા
કે સ્વરાજમાં હવે આપણે-દોરદમામ” નહિ ચાલે. પણ થયું પણ સમાજસુધારણાના કાર્યક્રમમાં પ્રતિક્રાંતિનાં દર્શન થઈ
કાંઇક જુદું જ. કેમ થયું તેને ઇતિહાસ લખવાને અહીં સમય રહ્યાં છે નહિ તે “સતીને બનાવ બની શકે ખરો ? માતાજીના
નથી પણ થયું. અને તેને માટે કઈ જ્વાબદાર હોઈએ તે. શરણે બાળકોના બલિ ચડી શકે ખરા? સ્ત્રીઓ ઉપર વ્યાપક
આપણે સૌ જવાબદાર છીએ. રીતે બળાત્કારના કિસ્સાઓ બની શકે ખરા? લો પાછળ વરાજયને સુરાજ્યમાં ફેરવવાને બદલે આપણે વિકાસને સિંધિયા તેમજ હિંદુજાએ જે નઘરોળ ખર્ચા કર્યા જે પંથ પકળે તે દિશા જુદી હતી, જુદી સાબિત પણ થઈ. તે થઈ શકે ખરા? આવી કેટલી બાબત ગણાવવી ? દેશને સમૃદ્ધ બનાવવા માટે મેટી મેટી હરણફાળ ભરવા માંડી. ઘણી બધી છે. વરવિક્રય – દહેજ પ્રથાએ માઝા મૂકી ગાંધીજીએ કહેલું કે તમે જે કાર્ય કરે તેનાથી દરિદ્રનારાયણને છે. લગ્નમાં ભયંકર સોદાબાજી ચાલી રહી છે ને કેટકેટલી કેટલે ફાયદો થશે તે અંગે વિચારજો. તેઓ તે આપણને નવયુવતીઓનાં બલિદાન દેવાઈ રહ્યાં છે? એક બાજુ મેટાં એવો એસિડ ટેસ્ટ આપતા ગયા પણ આપણને મેહ લાગ્યો કે મેટા આલીશાન મકાને ઊભાં થઈ રહ્યાં છે તે સાથે સાથે
ગમે તે કરીને ઝટપટ વિકાસદર ઊંચે લાવ, વિકાસદર એનાથી વધુ પ્રમાણમાં ઝુંપડપટ્ટીઓ સજાઈ રહી છે ને માનવ એટલે શું? તેને વિચાર કરવામાં આપણે ભૂલ ખાઈ ગયા ? જે માનવ જીવતા દોઝખમાં સબડી રહ્યો છે, આ બધું વિકાસદર એટલે નાનામાં નાના, ગરીબમાં ગરીબ માણસનું બહારથી જુદું જુદું દેખાતું હોવા છતાં એ એક જ પ્રક્રિયાના જીવનધોરણ ઊંચે લાવવું, તેને શારીરિક, આર્થિક તેમજ ભાગરૂપે છે એમ સમજવું રહ્યું.
સાંસ્કારિક રીતે સંપન્ન બનાવવો. આવું કાંઈક થવું જોઈતું હતું. ગુલામી કાળમાં પણ દુઃખે તે હતાં જ; પણ જુદાં લખતાં, હાથ ધ્રુજે છે પણ લખ્યા વગર રહી શકાતું નથી પ્રકારનાં. પણ હતાં તે ખરાં જ અને તેથી જ તે સ્વતંત્રતાની
કે સ્વરાજમાં વિકાસ માટે અરે, ગરીના વિકાસ માટે પૈસા લડત ચલાવી દેશનેતાઓએ લેકને ગળે આશાની ઘંટડી બંધાવી
મેળવવા માટે જ્યાં જ્યાં દારૂબંધી હતી તેને દેશવટો દેવામાં હતી કે એકવાર સ્વરાજ આવવા દો પછી આપણે બધું સરખું આવ્યું. બિચારો વ્યસની પ્રશ્ન પૂછવાના હણમાં નથી કે તમે કરી નાખીશું. ત્યારે એવી કલ્પના હતી જે લોકોએ સ્વતંત્રતા
આ શું કર્યું?તમે એક રૂપિયે મેળવવા માટે મારા ખિસ્સામાંથી માટે પ્રાણ ન્યોછાવર કરવાની તાલાવેલી બતાવેલી હતી. તેઓ ત્રણ રૂપિયાની તફડંચી કરવાનું આ કાવતરું કેમ કર્યું ? શા માટે સ્વરાજ આવ્યે પ્રજાને આપેલાં વચને ચરિતાર્થ કરી બતાવશે. કહ્યું? ગાંધીજીએ કહેલું કે માંદા બાળકની સામે મીઠાઈની પણ વાત એમ છે કે અહીં જ કાંઈક ભૂલથાપ થઇ ગઇ હોય ટોપલી ન રાખી શકાય. તેવી રીતે વ્યસનીઓ સામે દારૂની દુકાને, તેવું લાગે છે. જે લેકે સ્વરોજ મેળવવા ઝઝુમ્યા તેમાંના મેટા- ભઠ્ઠીઓ ન જ હોઈ શકે; પણ આજે તે રોમેર શરાબભાગના આગેવાન પાસે સ્વરાજમાં દેશનું નવનિર્માણ કરવાના ખાનાં શરૂ થઈ ગણે છે. હમણાં એક સમાચાર હતા કે
ખ્યાલે જુદા જુદા હતા. ગાંધીકથિત એવા હતા જ એવું તે મહારાષ્ટ્રમાં શરાબીલેબીનું પ્રભુત્વ વધવા માંડ્યું છે. અરે નથી કહી શકાતું કારણ કે નહિ તે આજે જે પરિસ્થિતિ
મહારાષ્ટ્રમાં જ શા માટે; સમગ્ર દેશમાં શરાબલેબી તેમજ નિમણુ થઈ છે તેવી સ્થિતિ પેદા ન જ થાત એટલું તે. દારૂના કેફી દ્રવ્યોના ધંધાર્થીઓનું વર્ચસ્વ જામી પડ્યું છે. માનવું રહ્યું.
સ્વરાજમાં આવું હોઈ શકે ખરું? સ્વરાજમાં, નશાબંધી માટે મહેનત કરવી પડશે તેવી કેઇએ
ઘણા લેકે કહે છે કે તમે લેકમાં દારૂબંધી અંગે ઉંડાણથી પણ કલ્પના કરી નહિ હોય. સ્વરાજ આવતાંની સાથે જ વ્યાપક પ્રચાર કરે, પણ વાત એટલી સાદી-સરળ નથી. માત્ર નશાબેરી સામે પ્રતિબંધ મુકાશે, મુકાશે ને મુકાશે જ એવી પ્રચારથી જ પતતું હતું તે રાજસ્થાનમાં, ઉત્તરાખંડમાં, તામિલસૌની ખાતરી હતી અને વિરાજ ઓવ્યું ત્યારે દારૂને વેપાર નાડુમાં કેટલાયે કાર્યકર્તાઓએ અને લેખકોએ પ્રચાર કરવામાં કાંઇ જ કરનારા, ભઠ્ઠીઓ ચલાવનારા કેટલા ડરતા હતા તેને મને જાત- બાકી રાખી નથી. પ્રચારની પણ હદ હોય છે. દેશની વસતિમાં અનુભવ છે. સ્વરાજ ઓવ્યું. સૌરાષ્ટ્રનું એકમ થયું. હજુ
' ( પૃષ્ઠ ૯ ઉપર ) માલિક : શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘ, મુદ્રક અને પ્રકાશક : શ્રી ચીમનલાલ જે. શાહ, પ્રકાશન સ્થળ : ૩૮૫, સરદાર વી. પી. રોડ, મુંબઈ ૪૦૦ ૦૦૪. ટે. નં. ૩૫૦૨૯૬ : મુદ્રણસ્થાન : રેડ પ્રિન્ટર્સ, જગન્નાથ શંકર શેઠ રેડ, ગિરગામ, મુંબઈ - ૪૦૦ ૦૦૪,
| SR No. | 525973 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 1988 Year 49 Ank 17 to 23 - Ank 24 is not available and Year 50 Ank 01 to 16 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Ramanlal C Shah |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1988 |
| Total Pages | 250 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 26 MB |