________________
Regd. No. MH. By / South 54 Licence No. : 37
પ્રબુદ્ધ જીવન
વર: પર અંક ૧૬S
મુંબઈ, તા. ૧૬-૧૨-૧૯૮૮,
મુંબઈ જૈન યુવક સંઘનું પાક્ષિક મુખપત્ર વાર્ષિક લવાજમ રૂ. ૩૦/- છૂટક નકલ રૂા. ૧-૧૦
પરદેશમાં વાર્ષિક રૂા. ૩૦૦ તંત્રી : રમણલાલ ચી. શાહ
પાકિસ્તાનમાં લોકશાહી અગિયાર વર્ષની લશ્કરી સરમુખત્યારશાહી પછી પાકિસ્તા- - શાંતિથી થયું અને મતપેટીઓમાં કે મતગણતરીમાં નમાં ફરીથી લોકશાહીને ઉદય થયું છે. વડા પ્રધાન તરીકે કઈ ચેડાં થયાં નહિ કે રમખાણે થશે નહિ એ પાકિસ્તાનને શ્રીમતી બેનઝીર ભુત્તો અને પ્રમુખ તરીકે ઈશાક ખાન સત્તા- માટે શભા રૂપ ગણાય. પાર્લામેન્ટની ૨૩૭ બેઠકમાંથી પાકિસ્થાને આવ્યાં છે. પડોશી રાષ્ટ્રમાં લોકશાહી સ્થપાય એ રતાન પીપલ્સ પાર્ટીએ વધુમાં વધુ બેઠકે મેળવી. જોકે સંપૂર્ણ ભારત માટે પણું ઇષ્ટ છે. જનરલ ઝિયાયું વિમાની અકસ્માતમાં બહુમતી ન મળી તે પણ શ્રીમતી બેનઝીર ભુતોએ કેટલાક અવસાન ન થયું હોત તે લેકશાહી માટેનાં એમણે ગમે અપક્ષ અને લઘુમતીના અન્ય ઉમેદવાર સાથે સમજૂતી કરીને તેટલાં વચન આપ્યાં હતાં તે પણ સંપૂર્ણ લેકશાહી પિતાની બહુમતી સ્થાપી અને તેઓ પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન સરકારને તેએ પિતાની હયાતી દરમિયાન એક અથવા બન્યાં છે. ઇસ્લામની દુનિયામાં આ એક અત્યંત મહત્વની બીજા બહાના હેઠળ મોડી અને મેડી કેલ્યા કરત. ઘટના ગણાય. ઈરલાની રાષ્ટ્રોમાં એક મહિલા વડા પ્રધાનઝિયાના આકસ્મિક અવસાનને કારણે તથા એમની સાથેના વઝીરે આઝમ બને એ પ્રકારની ઘટના આ પહેલી જ છે. લશ્કરના કેટલાક ઉચ્ચ અધિકારીઓના અવસાનના કારણે તેથી તે એક મહત્ત્વની ઐતિહાસિક ઘટના પણ છે. બેનઝિર પાકિસ્તાનમાં અચાનક જ લોકશાહીને માર્ગ મોકળે થઈ સત્તા પર હવે ગમે તેટલે એ છે વખત રહે તે પણ ઇતિહાસમાં ગયે. લશ્કરના સરસેનાપતિએ પણ સત્તાનાં સૂત્રે એમનું સ્થાન પ્રથમ મુસ્લિમ મહિલા વડાપ્રધાન તરીકે ચિરંજીવી પિતાના હાથમાં લેવાનું યોગ્ય ન ધાયું.
થઇ જશે. પાકિસ્તાનની સ્થાપના થઈ ત્યારથી વર્તમાન સમય સુધીનાં - પાકિરતાનની આ વખતની ચૂંટણીમાં પ્રમાણમાં - લગભગ એકતાલીસ વર્ષ દરમિયાન જનરલ અયુબખાન, યુવાન નેતાઓ સારી સંખ્યામાં ચૂંટાઈ આવ્યા છે. આ
જનરલ યાહ્યાખાન અને જનરલ ઝિયાએ મળીને ત્રણ વખતની ચૂંટણીમાં પાકિસ્તાનના જાણીતા મેટા મોટા -દાયકાથી વધુ સમય સુધી પાકિસ્તાનને લેકશાહીથી વંચિત નેતાઓ કે મહાથીઓ પરાજિત થયા છે. ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન રાખ્યું. ૧૯૪૭માં વતંત્રતા મળ્યા પછી પ્રજાને મુક્ત મતાધિકાર, મેહમ્મદખાન જુણેજે, સંસદના સ્પીકર હસીમ ચત્તા, નિવૃત્ત મુકત વાણીરવાતંત્ર્ય અને મુક્ત જીવનને અનુભવ નહિ, એરમાર્શલ અસગરખાન, ગુલામ મુસ્તફા જઇ, જનરલ જેવો જ થશે. અખંડ અને અવિભાજિત હિન્દુસ્તાનની ટિકકખાન, પીર પગાર, ગેસ બક્ષ બીજેજો, મૌલાના આઝાદી માટે તે સમયે જેઓએ ભેગ આપ્યો હતો તેમાંથી શાહ અહમદ નુરાની. અલી મોહમ્મદ મૌલાના, શાહજાદા આજે પણ જેઓ હયાત હશે તેને પાકિસ્તાનની પ્રજા માટે વિશેષ મેઇનુદ્દીન વગેરે ધુરંધરે પરાજિત થયા છે તે બતાવે લાગણી રહેશે. હિન્દુસ્તાનનું વિભાજન થયું ત્યારે પાકિસ્તાનનાં છે કે જૂની નેતાગીરીથી પ્રજાને કેટલે બધે અસંતોષ છે. સજન અને સ્થાપના પાછળ જેટલે અમભોગ અપાવે જોઈએ, બેનઝીર ભુ અને બેગમ નસરત ભુજો એક કરતાં જેટલાં તપ અને ત્યાગ હોવાં જોઈએ તેટલાં નહોતાં એવું વધુ સ્થળેથી ચૂંટાઈ આવ્યાં છે તે એમની લોકપ્રિયતા દર્શાવે કેટલાકને લાગતું હશે ! બ્રિટિશરેએ જતાં જતાં હિંદુસ્તાનના છે. જનાબ સુલ્ફીકાર અલી ભુત્તોને ફાંસી અપાઇ એથી પ્રજાની નેતાઓને રમાડેલી રાજરમતમાં પાકિસ્તાનના સ્વતંત્ર રાષ્ટ્રની સહાનુભૂતિ ભુરોકુટુંબ તરફ ઢળે એ સ્વાભાવિક છે. વળી સ્થાપના માટેની અન્યાયી માગણી ફાવી ગઈ એવું પણ કેટલાક ઝિપાના શાસનકાળ દરમિયાન ભુરો કુટુંબને જેલજીવન સંહિત માનતા હશે. એ ગમે તે હોય, આ ચાર દાયકા દરમિયાન ઘણું ઝઝુમવું પડયું અને યાતનાઓ સહન કરવી પડી છે, 1. પાકિસ્તાનને ભોગવવું ઘણું પડયું છે. આઝાદી મળી છતાં એથી પણ પ્રજાની સહાનુભૂતિ તેમના તરફ રહે એ દેખીતું છે. ન મળ્યા જેવી જ સ્થિતિ ઘણુંખરું રહ્યા કરી છે.
- શ્રીમતી બેનઝીરને આટલી બધી લેકચાહના મળી છે પાકિસ્તાનમાં ચુંટણી વ્યવસ્થિત અને સારી રીતે યોજાય તેમાં પાકિસ્તાનના યુવાન સુશિક્ષત વર્ગના પ્રચારને ફાળે એ માટે મતદારોને ઓળખપત્ર આપવામાં આવ્યાં વધુ છે. સામાન્ય રીતે રૂઢિચુસ્ત મુસ્લિમ જનતા કે મહિલાને હતાં. (જનાબ ભુરોએ જ એ પ્રથા દાખલ કરાવેલી) જાહેર રાજકીય જીવનમાં આટલે કે ન આપે અને એમાં કેટલીક રૂટિએ રહી ગઈ હેવા છતાં મતદાન તેમાં પણ વિદેશમાં રહી હોવડ અને ઓકસફર્ડ યુનિવર્સિટીમાં