Prabuddha Jivan 1988 Year 49 Ank 17 to 23 - Ank 24 is not available and Year 50 Ank 01 to 16

SR No.: 525973
Original Sutra Author: N/A
Author: Ramanlal C Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1988
Total Pages: 250
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 26 MB

Page 194

પ્રબુદ્ધ જીવન
: , ' !! 9, 10,
. ' ' . - 1 ,
તા૧
૮
,
તે દેવું અને નરમ્રતિના અસંખ્યાત છે અને તિય ચ અને મહાપુરુષોની સંગતિ એ ત્રણ દુર્લભ છે અને દેવની ગતિના તે અનતાઅનંત છમાંથી એ છોને મનુષ્યગતિમાં કુપા હોય, પુણ્યદય હોય તે જ મળી શકે એમ છે.' સ્થાને મળવું એ ઘણી દુલભ વાત છે. મનુષ્પગતિમાં સ્થાન છે. જે મનુષ્યજન્મની દુર્લભતા દર્શાવતાં વળી અન્યત્ર કહેવાયું છેઃ સ ખ્યાતા છે અને આવવા ઇચ્છનાર અનંતા છે. આમ જગ્યા કરતાં ઉમેદવારે અનંતગણ છેએ જો લયમાં આવે છે ,
gવં પ્રાતઃ સંntain ટુર્ણ મનુથમ ! મનુષ્યગતિના સ્થાનની દુલભતા સમજાય
'
संसारमहत्याधार्मिकत्वदुष्कर्मवाहुल्यैः ॥ માત્ર વધતી જતી મનુષ્યવસતી પ્રત્યે લય આપવાથી દ (સંસાર ઘણે મોટે હોવાથી, વળી તેમાં ઘણી અધાર્મિકતા. આ દુલભતા નહિ સમજાય. સમગ્ર વિશ્વની ઇવરશિના અને દુષ્કર્મોની બહુલતા હોવાથી સંસારરૂપી સાગરમાં ભ્રમણ સતત ચાલતા પરિભ્રમણનું દશ્ય આંતરચક્ષુ. સમક્ષ જેઓ કરતા જીવને મનુષ્યપણું મેળવવું અત્યંત દુર્લભ છે) . ખડું કરી શકે તેમને આ દુર્લભતાની પ્રતીતિ થયા વગર
... ननु पुनरिदमतिदुर्लभमगाधसंसारजलधिविभ्रष्टम् । રહે નહીં. સમગ્ર વિશ્વની જેટલી માનવવસતી અત્યારે છે
મનુષ્ય વચોવતરિત્રતાવિરસિત પ્રમિન્ ! . અને ભવિષ્યમાં કોઈપણ કાળે હશે તે તે ‘સંખ્યાતા જ . હશે. સમગ્ર વિશ્વની માનવવસતી જેટલી કોઈ પણ કાળે
' , ' ' આગિયા અને વીજળીના પ્રકાશ જે અત્યંત ચંચલ જેટલી હોય છે તેથી વધુ જીવો પાણીના એક બિન્દુમાં
-
આ મનુષ્યભવ અગથિ સંસાર
આ મનુષ્યભવ અગાધ સંસારરૂપી સમુદ્રમાં જે સરી પડશે તે હેય છે, કારણ કે એ બિન્દુમાં સંખ્યાતા અસંખ્યાતા ફરીથી પ્રાપ્ત થવો અત્યંત દુલભ છે. છે નહિ, પરંતુ અનંતા જ હોય છે. એવી જ રીતે આવો દુર્લભ મનુષ્યજન્મ પરિભ્રમણશીલ જીવને મળે કઈ હવામાં, પાણીમાં, તેજમાં, વનસ્પતિમાં રહેલાં છે. વિચાર રીતે ? આગમ ગ્રંથમાં મનુષ્યગતિ કેવી રીતે પ્રાપ્ત થાય છે કરીએ તો તેની અપેક્ષાએ મનુષ્યની વસતીની અલ્પતા અને
તે દર્શાવતાં કહ્યું છે : ' ' 1 મનુષ્યજન્મની દુલભતા સમજાશે. જૈનધર્મો તે નિગદના
'': ! છની જે વિચારણા કરી છે તે જ સમજાય તે પણ
चउहिं ठाणहि जीवा मणुसत्ताए कम्म पगरोंत त जहाમનુષ્ય જન્મની દુલભતાની પ્રતીતિ થાય. ૫-. . . :
पगइमद्रभयाए, पगडविणीययाए साणुक्कोस्याएं अमछरियाए ।
: - " . " : : ' '' ' , ' , ' કે રથાનાં સૂત્ર) મનુષ્યર્જન્મ અત્યંત દુર્લભ છે એ જૈન હિંદુ કે બૌદ્ધ ધર્મના અનેક ગ્રંથોમાં ભારપૂર્વક દર્શાવવામાં આવ્યું છે. ના ચાર કારણથી જીવ મનુષ્યગતિનું આયુષ્ય બાંધે છે : સર્વ છેમાં મનુષ્યની શ્રેષ્ઠતા તે દુનિયાના દરેક ધમે જે નહિ, (૧) સરળ પ્રકૃતિથી (૨) વિનીત પ્રકૃતિથી (૩) દયાભાવથી વિજ્ઞાને પણ સ્વીકારી છે. ' } : ': ' , " '' -
અને (૪) મત્સરના અભાવથી. . . . . . . . . ઉત્તરાધ્યયન સૂત્રના ત્રીજા અધ્યયનમાં કહ્યું છે : 1 : * વાગ્યા સુ વાળાપ, આggવ યા૩. : ... - અવતાર રમifળ તુવર દાળી જ્ઞાણો 1. .
નાયા સોદિમાવત્તા' માયયંતિ મyI; " " : ", . માળા હા, પંચામમિ ૨ વરિય છે .
' '' , ' ', ' (ઉત્તરાધ્યયનસૂત્ર) - : " ચાર પરમ વસ્તુઓ જીવને અત્યંત દુર્લભ છે. (૨) મન- અનુક્રમે કમેનો ક્ષય કરતાં કરતાં શુદ્ધિને પ્રાપ્ત કરીને
પણું (૨) ધર્મશ્રવણ (૩) ધર્મમાં શ્રદ્ધા અને (૪) સંયમમાં જીવે ઘણા દીર્ધકાળ પછી મનુષ્યજન્મ પ્રાપ્ત કરે છે. ' ' વીય અર્થાત સંયમ આચરવા માટેની શકિત. વળી : ઉત્તરાય
'ધમંકલ્પદ્રમમાં કહ્યું છે : '' '' : ૧- I " , , :ચન સૂત્રમાં અન્યત્ર કહ્યું છે: માળુરણ શુ મનુષ્ય જન્મ
.. अनुलोमो विनीतश्च दयादानकचिम॒दुः ।..... ખરેખર બહુ દુર્લભ છે. . . . . . . . . . .
- सहर्षो मध्यदर्शी च मधुष्यादागतो नरः॥ છે , સ્થાનાંગ સૂત્રમાં કહ્યું છે . , ' .
જે બધાની સાથે અનુકૂળ થઈને રહે હૈય, વિનયવાન • : છંટાળાજું સવજીવા સુમારું મયંતિ ના #igણા હોય, દયા અને દાનને વિશે સુચિવાળા હોય, સ્વભાવે કમળ भबे, आरिए रिक्ते जम्मे, सुकुले पच्चायाति, केवली पन्नतस्स,
હોય, હર્ષવાળા હોય અને મધ્યમ દષ્ટિવાળો હોય તે માણસ धम्मस्स सवणया, सुवस्स, वा सहहणया, सद्दहियरस वा पत्तियस्स મનષ્યગતિમાંથી આવે છે એમ જાણવું , '' - 15. ? યા હોzય યા સમે જાણf #ાકળવા I'; , '; , , - 3 સર્વ જવેને માટે છ વસ્તુઓ દુર્લભ છે: (૧) મનુષ્યભવ
: , . 1 :નિર્મ: સોઢાન, ટાસ્તો રા: કા દુઃ. (૨) આર્યક્ષેત્ર (૩) ઉત્તમ કુળમાં જન્મ (૪) કેવલી પ્રરૂપિત ધર્મનું શ્રવણ (૫) શ્રવણ કરેલા એ ધર્મ ઉપર શ્રદ્ધા અને
| | સાધુવી જ્ઞનોnણી મા વાત્ર નિઃ પુનઃ Il; • •
!' જે નિર્દભ, દયાળુ, દાતાર, ઇન્દ્રિયેને દમનાર, દક્ષ, મૃદુ, (૬) શ્રદ્ધા કરેલા ધમ, પ્રતીતિ કરેલા, રુચિ કરેલા ધર્મ આ પ્રમાણે આચરણ. * * -' ''. 11 : કે- '- ' 1
સાધુ-સંતોની સેવા કરનારા અને અન્ય મનુષ્યને ઉત્સાહ ' - ', ';* :: -
આપનાર હોય તે મનુષ્ય સંસારમાં ફરીથી મનુષ્યપણું પામે છે. શંકરાચાર્યે પશું કહ્યું છે... . . . . . .' :
1. 1 વિવિલાસ’માં એ જ પ્રમાણે થોડા શબ્દ ફેરે કહેવાયું છેઃ t" ટુ ઝવેત રેયાનુબહેતુન્ , , ,
નિર્તમ સયો રાની વાતો ક8: 9 - 1 . મનુણવં મુમુક્ષુવ મહાપુરુષ વંધ્યયઃ inst } } } . : મર્યચોનિયમુમ્રતો માથી તે પુનઃ પુના છે - . મનુષ્યપણું મુમુક્ષત્વ(એટલે મેક્ષ મેળવવાની ભાવના) 11: જે મનુષ્ય હંમેશાં નિદભ હે, "યાળુ હેય, ધન