Page Text
________________
તા. ૧૬-૮.૮૮
પ્રબુદ્ધ જીવન.
૧
અમેરિકાના ડેમોક્રેટિક પક્ષનું
પ્રતીક ગધેડો કેમ?
છે, દુનિયાના કેટલાય દેશમાં અરાજકતા, અસ્થિરતા અને અશાન્તિ પરનું બ્રિટનનું સાંસ્થાનિક શાસન ખતમ થયા પછી અમેરિકામાં, છે. આર્થિક આધી છે. તે સમયે, બે મહાસત્તાઓમાંની એક દક્ષિણનાં રાજ્ય અને ઉત્તરનાં રાજ્યો વચ્ચે અંતર યુદ્ધ ફાટી મહાસત્તાની આગેવાની માટે પ્રભાવશાળી વ્યકિતને અભાવ, નીકળ્યું હતું. આ આંતર યુદ્ધમાં ઉત્તરના રાજ્યોનાં જે તત્ત્વ દક્ષિદુનિયાનું દુર્ભાગ્ય લેખાવું જોઈએ. વોશિંગ્ટન પેસ્ટે લખ્યું છે:
ના રાજયે તરફ સહાનુભૂતિ બતાવતાં તેમને માટે કપરહેઝ Whomever the Democrats nominate, the re- જે ગાળ' ગણાય એ શબ્દ વાપરવામાં આવતો (કેપર હેડ એક sult of the refusal to do intellectually honest and પ્રકારને સાપ છે) અને આવા કપરહેડ વર્ગને ટેકો આપનાર અખpolitically hard work will plague them. Sometimes બારોને “કોપર હેડ પ્રેસ ” એવું કહેવામાં આવતું. હમણાં જ બંધ we wonder what Ronald Reagan did to deserve all થયેલાં “હાર્પર મેગેઝિન” એ આવું ' કોપરહેડનું અખબાર this.
હતું અને એમાં ૧૮૭૦ ના જાન્યુઆરીની ૧૫ મી તારીખે રોક વિશિગ્ટન પોસ્ટ’ પેઠે, આપણને પણ આપણા દેશ માટે આશ્ચર્ય
એવું કાર્ટુના છપાયું હતું જેમાં કોપરહેડ રૂપી ગધેડે એક થાય તેવું છે કે જે વ્યકિત સત્તા પર આવે છે તેમની શું લાયકાત
મરેલા સિંહ રૂપી એડવર્ડ સ્ટેન્ટન (રિપલકન પાર્ટીના નેતા)ને છે?
લાત મારતે બતાવવામાં આવ્યા હતા. આ કાર્ટુન ટેમસ નાસ્ટ ચીમનલાલ ચકુભાઈ
નામના કાર્ટુનિસ્ટે દોર્યું હતું. આ કાર્ટૂનને મળેલી ૧૧-૮૯૮૦.
કપ્રિયતાને કારણે પછી તે માટે આખા ડેમેક્રેટિક પક્ષ માટે પણ ગધેડાનાં
ચિહનને ઉપયોગ કરવા માંડયો હતો અને આ ચિહનનો કાને " નોંધ: આ લખાણ લખાયા પછી, ડેમોક્રેટિક પક્ષના ઉમેદવાર
દ્વારા રોટલો બધે પ્રચાર થયો હતો કે ડેમોક્રેટીક પક્ષે આખરે તરીકે કાર્ટરની ચૂંટણી થઈ છે. ડેમોક્રેટિક સંમેલનને મુકત સંમેલન
ગધેડાને પિતાના ચિહ્ન તરીકે અપનાવી લીધું હતું. '' * બનાવવાના એડવર્ડ કેનેડીના પ્રયત્ન નિષ્ફળ થયા પછી કેનેડીએ ઉમેદવારી પાછી ખેંચી લીધી. છતાં, ઉમેદવારની ચૂંટણીમાં કેનેડીના નાસ્ટે ગધેડાના ચિહનને ઉપયોગ શરૂ કર્યા, પછી ચાર વર્ષે, અનુયાયીઓએ લગભગ ૪૦ ટકા કાર્ટરની વિરુદ્ધ મતદાન કર્યું. રિપબ્લિકન પક્ષ માટે દોરેલાં એકકાનમાં, પણ ઘણું વધારે પડતું એટલે, કાર્ટરને આખરી ચૂંટણીમાં પોતાના પક્ષને કેટલો ટેકો 'મેટો થઈ ગયો છે અને ખૂબ શિથિલ તથા આળસુ થઈ ગયો છે મળશે તે વિશે શંકા છે. ઔપચારિક રીતે કેનેડીએ જાહેર કર્યું છે એવું બતાવવા માટે હાથીનું પ્રતીક વાર હતું અને તે સમયે હાર્પર્શી કે તેઓ ચૂંટણીમાં કાર્ટરને ટેકો આપશે પણ ડેમોક્રેટિક પક્ષના મેગેઝિન તથા ટેમસ નાસ્ટની લોકપ્રિયતા એવી હતી કે આ હાથીનું ઘણા મતદારો કાર્ટર વિરુદ્ધ મત આપે અથવા મતદાન ન કરે પ્રતીક રિપબ્લિકન પક્ષે પણ અપનાવી લીધું હતું! આજે અલબત્ત, એવો સંભવ છે. હવે આખરી પરિણામની રાહ જોવી રહી. કોઈ અમેરિકન ડેમોક્રેટને તમે પૂછો કે: “તમે ગધેડાનું પ્રતીક કેમ
ચીમનલાલ ચકુભાઈ
અપનાવ્યું છે” તે એ કહેશે: “ગધેડો કેવું પ્રામાણિક, ઘરના બધા જ કામમાં ઉપયોગમાં આવે એવું પ્રાણી છે!” જયારે કોઈ રિપબ્લિકનને પૂછો કે:“તમે હાથીને તમારી ચિહન તરીકે કેમ અપનાવ્યો છે?” તો તે તમને કહેશે : “હાથી કેટલું બળવાન અને બુદ્ધિશાળી પ્રાણી છે?”
શાહી સવારી માટે વપરાતા હાથીની વાત તો આપણા દેશ આ લેખકે, પત્રકારત્વની તાલિમની શરૂઆત ૧૯૩૫માં
માટે. નવી નથી. મહીસુરમાં, રાજાના વખતમાં દશેરાની જે સવારી રણછોડદાસ લોટવાળાના “હિન્દુસ્તાન પ્રજામિત્ર” માં કરેલી.
નીકળતી તે જોવા માટે તે વિદેશથી પણ માણસ આવતા. પણ ગધેતે વખતે, અત્યારના જેવી, પત્રકારત્વનું શિક્ષણ આપતી શાળાઓ
ડાને અને ખરચરને પણ એક જમાનામાં શાહી સવારી માટે ઉપકે મહાશાળાઓ તો હતી નહિ એટલે ડીકન્સ તેમ લાંડનની શેરી
યોગ થતો એની વાત ઘણાને ખબર ' નહિ હોય. ઈસુના જન્મ ની “યુનિવર્સિટી ”માં “ભણી”ને માટે લેખક થયો હોય તેમ
પહેલાં હાલના મધ્ય પૂર્વના વિવિધ પ્રદેશોના જે રાજા ઓ હતા પત્રકાર બનવા ઈચ્છનારાઓએ કોઈ વર્તમાનત્રમાં નોકરી લઈને
તેમની સવારી ગધેડા પર નીકળતી. ગધેડાનું ત્યારે એટલું બધું જ તાલીમ મેળવવી પડતી.
માન હતું! હકીકતમાં તો ગધેડો એ માનવ જાત માટે એક ખૂબ જ
ઉપયોગી પ્રાણી છે અને છેલ્લાં ૩૦૦૦ વર્ષથી એ માનવ જાતની “હિન્દુસ્તાન પ્રજામિત્ર”નો એક વખતે કે વાગતે પણ
સેવા કરતે આવ્યો છે એટલે જ મને પ્રશ્ન થાય છે કે ગધેડાનું રણછોડદાસભાઈ ગાંધીજીના વિરોધી અને એક વખતે એમણે એક
અપમાન આપણે શા માટે કરવા માંડયું હશે? કોઈ પણ માનવીનું કટાકા ચિત્રમાં ગધેડાનું પ્રતીક ચીતરાવીને એને ગાંધીજીનું નામ
અપમાન કરવા માટે પણ એને ગધેડે બેસાડીને ગામમાં ફેરવવાની આપ્યું. બસ થઈ રહ્યું ! એ સમયે ગાંધીજીની લોકપ્રિયતા ટોચ
પ્રથા કેમ પડી હશે? પર હતી અને ગાંધીને ગધેડા સાથે સરખાવવાની વાત બરદસ્ત કરવા પ્રજા હરગીઝ તૈયાર નહોતી કારણ કે આપણે ગધેડાને મૂ
- પણ આ તે જરા આડી વાત થઈ. અમેરિકાના આર્થિક વિકાસ. તાનું, આડોડાઈનું પ્રતીક ગણીએ છીએ અને કોઈને ગધેડો કહે
અને ગધેડા વચ્ચેના સંબંધની વાત કરવા જતો હતો ત્યાં ગાડી એ ખરાબ ગાળ દેવા સમાન છે.અને લગભગ રાતોરાત “હિંદુ- પાટા પરથી ઊતરી ગઈ.. તાન પ્રજામિત્ર” ને ફેલાવો ઓછો થઈ ગયો અને આખરે
ડેમેકટીક પહો ગધેડાને પોતાના ચિહન તરીકે અપનાવ્યો છે. ૧૯૪૦ના ઓકટોબરની ૩૧ મી તારીખે છે અંક કાઢીને ‘હિન્દુ
પછી, ૧૯ મી સદીના અંત ભાગમાં ડેમોક્રેટીક પક્ષના સ્તાન - પ્રજામિત્ર’ની લીલા સંકેલી લેવાઈ..
વિરોધી ટીકા કરતા કે, “ડેમોક્રેટિક પક્ષ તે ગધેડા જે પણ * કોઈને ગધેડો કહે છે એનું અપમાન કરવા બરાબર છે નથી–એ તો ખચ્ચર જેવું છે. એનાં વંશ વેલાનું એ અભિમાન લઈ એવી માન્યતા કેવળ આપણે ત્યાં જ છે એવું નથી. પશ્ચિમમાં પણ | શકે એમ નથી અને એની ભાવિ પ્રજાની તે એ વાત જ કરી શકે ગધેડાને જક્કીપણાનું, મૂર્ખાઈનું પ્રતીક ગણવામાં આવે છે અને એમ નથી.” ખર્ચર ચોક ' વર્ણસર પેદાશ છે અને ન ખરચર કોઈ આડોડાઈ કરતું હોય તે એને એમ પણ કહેવાય છે કે: પ્રજોત્પત્તિ પણ કરી શકતા નથી એ હકીકતને અનુલક્ષીને વિરો
ડોન્ટ બી એન એસે.” તે આવી પરિસ્થિતિમાં, અમેરિકાનું પ્રમુખ- ધીઓએ ડેમેટીક પક્ષને ખચર, સાથે સરખાવ્યો હતો. - ૬ પદ પ્રાપ્ત કરવા માટે જે બે પક્ષે, એક ડેમોક્રેટિક પક્ષ. અને બીજે રિપબ્લિકન પક્ષ, જીવન મરણને જંગ ખેલી રહ્યા છે તેમાંથી,
- ' પરંતુ આ તુલના કેવળ અર્થહીન છે, કારણ કે અમેરિકામાં ડેમોક્રેટિક પ, અમેરિકાના વર્તમાન ઇતિહાસના પ્રારંભ કાળમાં જ
બ્રિટનથી ભાગેલા માણસો (પિલ ગ્રિમ ફાધર્સ) પહેલ વહેલા જઈને પિતાના પ્રતીક તરીકે ગધેડાને શા માટે પસંદ કર્યો હશે તેનું આશ્ચર્ય
વસ્યા તે પછી અનેકાનેક વર્ષો સુધી જે ગધેડા તથા ગધેડા એ ઉત્પન્ન જેમ મને થયા કરતું હતું તેમ ઘણાને થતું હશે., એ. અંગે
કરેલા ખચ્ચરની સહાય અમેરિકાને નહિ મળી હોત તો અમેરિકાને સંશોધન કરતાં ખરેખર રસપ્રદ અને અમુક રીતે તો વાાનિક
વિકાસ વિલંબમાં પડી જાત. નર ગધેડે અને ઘોડીના સગમમાંથી દષ્ટિએ પણ જાણવા જેવી કેટલીક માહિતી પ્રાપ્ત થઈ. “ '
પેદા થતું ખચ્ચર એ એક એવું પ્રાણી છે કે જે ગમે તેવા ડુંગરાળ
પ્રદેશમાં કે બરફાળ પ્રદેશમાં કે રેતાળ પ્રદેશમાં, ભારે યાતના સહન * * ' ગાંધીજી અને ગધેડાને સાંકળતું. કાર્ટુન જે “હિન્દુસ્તાન કરીને પણ તેમને સેવા આપે છે. ખરેચર કેટલીક વાર એડેડાઈ
પ્રજામંત્ર”ના પતને માટે કારણભૂત બન્યું અમેરિકન ડે- કરનું જણાય છે. પણ એ આડોડાઈ એને ઉછેરનારાઓની ખામીના ક્ર ક્ષે પtત્તાનું ચિહન તરીકે ગધેડાને અપનાવ્યો એને માટે કારણે એનામાં,આવી જાય છે. બાકી, ખરચરને જે વૈજ્ઞાનિક રીતે
પણ ગધેડા અંગેનું એફ કાર્ટુન જ કારણભૂત બન્યું હતું. અમેરિકા ઉછેર થાય તો એની પાસે જે વિશેષ કામ કરાવવું હોય તે કરી
| SR No. | 525965 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 1980 Year 42 Ank 17 to 24 and Year 43 Ank 01 to 16 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Chimanlal Chakubhai Shah |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1980 |
| Total Pages | 230 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 27 MB |