Page Text
________________
-
- -
૧૩૬
--
--
રીક્ષા માં તેમને હાકી કા મ કાજ કરીને બેસી
પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧૬-૧૧-૬૨ --- બીજી સહાય વિગેરે અનેક રીતે સામ્યવાદનો ફેલાવો થઈ શકે છે. વાટાઘાટ શરૂ કરે. બીજી શકયતા એ છે કે, ચીન પોતાના નકશાઓમાં યુદ્ધની વિનાશકતાથી રશિયા સંપૂર્ણ રીતે વાકેફ છે. તેથી દેખીતી બતાવ્યા મુજબના પ્રદેશ કબજે કરીને બેસી જાય. તો ભારતે રીતે શાન્તિમય સહઅસ્તિત્વની જરૂરિયાત તે સ્વીકારે છે અને તેમને હાંકી કાઢવા માટે તેમના પર હલ્લે કરવો પડે અને ત્યારે પાશ્ચાત્ય દેશો સાથે, દેખીતી રીતે સમાધાનભર્યું વલણ રાખે છે. - ચીન પોતાના વિસ્તાર પર ભારતે આક્રમણ કર્યું છે એવા બહાના ચીનને આ બધું સ્વીકાર્ય નથી, ચીનને યુદ્ધ અનિવાર્ય લાગે છે. હેઠળ યુદ્ધ વિસ્તાર અને તે એ યુદ્ધ કયાં જઈને અટકે તે ચીનને સામ્યવાદી થયે તેર જ વરસ થયાં છે, તેની આર્થિક સ્થિતિ
કહી શકાય નહિ. યુદ્ધ વિસ્તરે તે જાનમાલની ખુવારીનું માપ સારી નથી. ક્રાન્તિના શરૂઆતના વર્ષોમાં રશિયાની જે સ્થિતિ ન રહે. એવી શકયતા માટે તૈયાર થવા આપણે જયાંથી પણ શસ્ત્રો હતી તેવી સ્થિતિ હાલ ચીનની છે.
અને બીજી મદદ મળી શકતાં હોય ત્યાંથી પશ્ચિમી દેશોમાંથી મેળપશ્ચિમી રાષ્ટ્ર અને દુનિયાના બીજા દેશે સાથે રશિયા સમા
વિવાં અનિવાર્ય થઈ પડે. લોકશાહી અને સામ્યવાદ વચ્ચેનું યુદ્ધ શું
ભારતની ભૂમિ ઉપર લડાવાનું નિર્માણ થયું હશે? ધાન અથવા મૈત્રીભર્યું વલણ દાખવે તે ચીનને પોષાય તેમ નથી. બીજા સામ્યવાદી દેશે કરતાં, ચીનની વિશિષ્ટતા એ છે કે એ એક
આપણે તટસ્થતાની નીતિને વળગી રહેવા ઈચ્છીએ તો પણ મોટો દેશ છે, મોટી વસ્તીવાળો દેશ છે. સામ્યવાદી દેશના મોટા ભાઈ
તે ધરમૂળની પુનર્વિચારણા માગે છે. તટસ્થતાનું પરિણામ એ આવતું , તરીકેનું સ્થાન ભલે રશિયાનું હોય, પણ ચીન પણ કાંઈ નાનું નથી.
હોય છે, જે સૌ મિત્ર તેને કોઈ મિત્ર નહિ તો એ નીત્તિ સફળ અને તેને નેતા માઓ - જે - તુંગ પણ કંઈ નાનીસૂને નેતા નથી.
ન ગણાય. જો આપણે સૌના મિત્ર હોઈએ તે સૌ આપણા મિત્ર
હોવા જોઈએ; પણ જો તેમ ન બની શકે તે એ નીતિ વ્યવહાર નથી રશિયાને તેના હાલના વલણથી પાછું વાળવું હોય તો ચીને એક
એમ સિદ્ધ થાય. આજના બે વિરાટ સત્તાજાથો વચ્ચે તટસ્થ દેશનું એવું પગલું લેવું જોઈએ કે રશિયાને પસંદગીને અવકાશ જ ન રહે.
ત્રીજા બળ ઉત્પન્ન કરવાને આપણે પ્રયત્ન હતા, એ પ્રયત્ન રશિયાના મિત્ર ભારત ઉપરનું આક્રમણ એક એવું પગલું છે. ચીનના
નિષ્ફળ જાય તે જગતની શાન્તિ માટે તે ભયજનક છે. પણ તેટએક પ્રકારના ભયના લીધે કહો કે સામ્યવાદી સગાઈને લીધે કહો, સ્થતાના વિચિત્ર પરિણામોની અવગણના પણ ન થાય. પણ રશિયાને જાહેર કરવું પડ્યું છે કે, ચીન અમારો ભાઈ છે, ભારત
સ્પેનના આંતર્વિગ્રહ સમયે ફાસીસ્ટ દેશોએ ફ્રાન્કોને ઉઘાડી માત્ર મિત્ર છે. ભાઈ અને મિત્રો તફાવત તે સહેજે સમજી
મદદ કરી. બ્રીટન અને બીજા લોકશાહી દેશેએ તટસ્થ રહેવાને દાવો. શકાય તેવો છે.
કર્યો. પરિણામે પ્રગતિશીલ બની હાર થઈ. વર્તમાન સંજોગોમાં રશિયાની આ જાહેરાતથી ભારતને ભારે આઘાત પહોંચ્યો છે.
બ્રીટન, અમેરિકા અને કન્યા વગેરે તટસ્થ રહે અને ભારતને ભારતને આવી કલપના નહોતી. પણ સામ્યવાદીઓને એ વણલખ્યો
કોઈ મદદ ન કરે તો શું પરિણામ આવે? ન માની આ જ માગણી રિદ્ધિાન્ત છે કે અત્તરરાષ્ટ્રીય સામ્યવાદને પ્રશ્ન આવે ત્યારે, સામ્ય
છે. મતલબમાં ન્યાય જેને પક્ષે હોય તેને મદદ કરવી અનિવાર્ય વાદી સિવાય કોઈ તેમને ભાઈ નથી, કોઈ તેમને મિત્ર નથી.
છે. ત્યાં તટસ્થતા અન્યાયને મદદ કરવારૂપ થાય. રશિયાની આ જાહેરાતથી મને નવાઈ થઈ નથી. રશિયા આવા પ્રસંગે ચીનથી જુદું પડે તે આન્તરરાષ્ટ્રીય સામ્યવાદની ઘોર .
સામ્યવાદ, સામ્યવાદી દેશે અને સામ્યવાદી પક્ષો પ્રત્યેનું આપણું ખોદાય. બનવા જોગ છે કે, ભારત સાથે સમાધાન કરી લેવા માટે વેલણ પલટાશે તે સ્પષ્ટ છે. હવે તેમને વિશ્વાસ અશકય છે. પણ તે રશિયા ચીન પર દબાણ લાવે. પણ તેની મર્યાદા છે.
સાથે સાવધાનીની પણ જરૂર છે. આપણા દેશના સામ્યવાદશિવે સ્ટેલિનને ઉતારી પાડવાની કોશિષ કરી ત્યારથી બંને વિરોધી બળો આ આક્રમણનો સામનો કરવા એકત્રિત થયા છે. પણ દેશો વચ્ચે વિચારસરણીના મતભેદો પ્રવતી રહ્યા છે. રશિયા તટસ્થ આપણને તે બળો જુદી દિશામાં ઘસડી ન જાય તે પણ જોવાનું છે. દેશો સાથે મૈત્રીભર્યું વલણ રાખે તે ચીન અટુલું પડી જાય તે
એક મેટો વર્ગ આ દેશમાં એવો છે જે સમાજવાદને કટ્ટર વિરોધી ચીનને પરવડે તેમ નથી. એટલે રશિયાને ઉઘાડી રીતે પોતાને જ
છે. જનસંઘ, હિન્દુ મહાસભા, સ્વતંત્રપક્ષ, ખાનગી ઉદ્યોગ અને પક્ષ લેવાની ફરજ પડે તે માટે ભારત પરનું તેનું આ આક્રમણ
મુડીવાદના હીમાયતીઓ અને બીજા જમણી પાંખના બળે આ એક ગણતરીપૂર્વકનું પગલું હોઈ શકે.
તકને લાભ લઈ દેશને સમાજવાદના ધ્યેયથી દૂર ધકેલવા પ્રયત્ન એક બીજી પણ હકીકત છે. કેટલાક લોકો એમ માને
કરે તો નવાઈ નહિ. આ વર્ગ આપણે અમેરિકા અને બીજા પશ્ચિમી છે કે, ચીનના આ આક્રમણને સામ્યવાદનું પરિણામ લેખવું ન
દેશના જૂથના અંગ બનીએ તે જોવા ઈંતેજાર છે. તેમના વર્તમાન જોઈએ પણ ચીની સામ્રાજયવાદી માનસનું લક્ષણ ગણવું જોઈએ.
પત્ર આ દિશાને સખત પ્રચાર કરી રહ્યા છે. આ વર્ગ ઈચ્છે ચીનનું સામ્રાજય સદીઓથી વિશાળ રહ્યું છે, વધતી જતી વસ્તીને
છે કે, પંચવર્ષીય યોજના આપણે છોડી દઈએ. સમાજવાદના કારણે ચીન પોતાના વિસ્તાર વધારતું રહ્યું છે અને આ આક્રમણ
ધ્યેયથી વિચલિત થઈશું તો આ આક્રમણને સફળ રીતે પહોંચી પણ તે પ્રકારનું છે. મને લાગે છે કે, આ માન્યતા બરાબર નથી.
વળીશું. તે પણ આપણી હાર થઈ છે એમ થશે. આ એક મણ ચીનના સામ્રાજ્યવાદી માનસનું લક્ષણ ગણવા કરતાં, સામ્યવાદના સામ્રાજવાદી માનસનું લક્ષણ ગણવું વધારે
એ સ્પષ્ટ છે કે, ચીનનું આ આક્રમણ ભારતના ઈતિહાસમાં નવું યોગ્ય થશે. Communist Imperialism --રામ્યવાદી સામ્રાજય
પાનું ઊઘાડે છે, એટલું જ નહિ પણ જગતના ઈતિહાસમાં અને વાદ–ને હજી આપણે પૂરો પીછા નથી. સંભવ છે કે, આ કારણે
આંતરરાષ્ટ્રિય રાજકરણમાં નવું પ્રકરણ શરૂ કરશે. તટસ્થતાની આગળ ધરવામાં, રશિયાને બને ત્યાં સુધી નારાજ ન કરવાની
નીતિને વળગી રહેવાનો આપણે ગમે તેટલે પ્રયત્ન કરીએ તે આપણી એક વૃત્તિ હોય.
પણ એ નીતિમાં પલટો અથવા તેનું નવું સ્વરૂપ અનિવાર્ય છે અને આ આક્રમણમાં ચીન ક્યાં સુધી જશે તે કહેવું મુશ્કેલ છે. ચીનમાં
એનાં પરિણામે કલ્પવા મુશ્કેલ છે. રસરમુખત્યારી છે. ચીનના રાજકર્તાઓને કોઈ પગલું ભરતાં પહેલાં ચીનના આ આક્રમણથી સૌથી વધુ આઘાત કોઈને હોય • પ્રજાની મંજૂરી લેવી પડતી નથી. તેઓ વિદેશનીતિ અંગે અણધાર્યા તો શ્રી નહેરુને છે. સ્વતંત્રતા પછીના ૧૫ વર્ષોમાં પંચવર્ષીય યોજનાઅને આશ્ચર્યકારક નિર્ણય વિનાવિલંબે લઈ શકે છે. લોકશાહીમાં એ
ઓથી અને બીજી રીતે દેશને સમૃદ્ધ અને સબળ બનાવવાના શકય નથી કારણ કે તેમાં પ્રજામતની અવગણના થઈ શકતી નથી.
તેમના સ્વપ્નો થાંભી જાય છે. તેમની વિદેશનીતિ નિષ્ફળ ગઈ હોય ભારતને આત્મા જાગૃત થયું છે. જનતાને આવા અભૂતપૂર્વ
તેવું લાગે. તેમના પ્રવચનમાં નિખાલસતા છે તે સાથે ઊંડું સહકાર ચીનની કલ્પનામાં નહિ હોય. પશ્ચિમી દેશેએ ભારતને
દર્દ છે. પણ આવી આપત્તિને પહોંચીવળવાનું તેમનામાં ખમીરબીનશરતે સહાય આપવા માંડી છે, અને ભારતે પશ્ચિમી દેશો પાસેથી
છે. દેશના અદભૂત સાથે તેમને બળ આપે છે અને તેથી દેશ સામે શસ્ત્રો મેળવવા શરૂ કર્યા છે. તેની ગણતરી ખાટી પડે તો ચીન પોતાની
ઊભી થયેલી અસાધારણ કટોકટીને તેઓ જરૂર પહોંચી વળશે અને નીતિમાં પલટા લે તે અસંભવ નથી.
દેશને આ નવી ભીંસમાંથી ઉગારી લેવાને તેઓ સર્વ પ્રકારે સમર્થ આ બધા સંજોગોને કારણે, એ અશકય નથી કે, ભારતની નીવડશે એમાં કોઈ શક નથી. માગણી મુજબ, ચીન આઠમી સપ્ટેમ્બર અગાઉની પરિસ્થિતિ સ્વીકારી,
ચીમનલાલ ચકુભાઈ શાહ
| SR No. | 525947 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 1962 Year 23 Ank 17 to 24 and Year 24 Ank 01 to 16 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Parmanand Kunvarji Kapadia |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1962 |
| Total Pages | 252 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 22 MB |