Page Text
________________
૧૫૦
પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧-૧૨-૨૦
કે
પ્રકીર્ણ નોંધ - શ્રી હીરાબહેનની પાઠક-નિષ્ઠા
ગોઠવણુ કરવામાં આવી હતી તેમ જ ભોળાદમાં આ મહેમાન 1 સ્વ. રામનારાયણ પાઠકને વિદેહ થયાને પાંચ વર્ષ થવા
તથા ગામના આગેવાન લોકોને હીરાબહેન તરફથી સમૂહ આવ્યાં છે. એમ છતાં જેઓ એક યા અન્ય કારણે તેમના ઓછા
ભેજન આપવામાં આવ્યું હતું. ગામના લોકોએ, જ્યારે વધતા સંસર્ગમાં આવ્યા છે તેમના ચિત્તમાં તેમની સ્મૃતિ આજે
હીરાબહેન, રવિશંકર મહારાજ, રસિકલાલ પરીખ, યશવન્ત પણ એટલી જ તાજી છે. આધુનિક ગુજરાતી સાહિત્ય સાથે
શુકલ, નવલભાઈ શાહ વગેરે ભાઈબહેને ભોળાદ પહોંચ્યા ત્યારે તેમનું નામ અને કાર્ય એટલું બધું વણાયેલું છે કે ગુજરાતી
તેમનું અત્યંત ભાવભર્યું સ્વાગત કર્યું હતું, દબદબાભર્યું સાહિત્યમાં રસ ધરાવતા વિશાળ સમુદાયને જાણે કે હજુ તેઓ
સામૈયું કાઢયું હતું, આખા ગામને સુંદર રીતે શણગાયું હતું જીવત જ હોય એમ લાગે છે. તેમના જીવનસાથી હીરાબહેન
અને પ્રસ્તુત પ્રસંગને એક મહાન ઉત્સવનું રૂપ આપ્યું હતું. પાઠક આજે પણ ગુજરાતી સાહિત્યની ચાલુ ઉપાસના દ્વારા
આ ઉદ્દઘાટન સમારંભ પાછળ હીરાબહેને પિતાથકી આશરે સ્વ. પાઠકની સાહિત્યપરંપરાને શોભાવી રહ્યાં છે.
રૂ. ૨૫૦૦ થી ૩૦૦૦ નો ખર્ચ કર્યો હતે. - સ્વ. રામનારાયણ પાઠક અમદાવાદથી ૫૮ માઈલ દૂર
- આ શુભ ઘટનાની નેંધ લેતાં અનેક રીતે ખૂબ આનંદ થાય ભાલ નળકાંઠા પ્રદેશમાં આવેલા “ભોળાદ ગામના મૂળ વતની.
છે. જે લગ્ન જ્યારે થયું ત્યારે અનેક દિશાએથી અત્યન્ત ટીકાપાત્ર ભોળાદ ગામની વસતિ ૧,૫૦૦-૨,૦૦૦ માણસની. શ્રી પાઠક
બન્યું હતું તે જ લગ્નજીવનના દશ વર્ષને અસાધારણ પતિનિષ્ઠા જીવતા હતા ત્યારે પિતાના આ ગામ માટે કાંઇ ને કાંઈ
વડે હીરાબહેને સફળ અને સાર્થક બનાવ્યાં હતાં–આ હકીકત કરવાની ઇચ્છા તેઓ મનમાં સતત સેવ્યા કરતા હતા, પણ
આજે સર્વત્ર સુવિદિત છે.' હીરા બહેનનાં ચાલુ પરિચયમાં એક યા બીજા કારણે તેમની આ ઈચ્છા તેમના જીવનકાળ
આવનાર દરેકને કબૂલ કરવું પડશે કે આજે પાઠક નથી, દરમિયાન કોઈ મૂર્ત રૂપ ધારણ કરી શકી નહોતી.
પણ હીરાબેનની પાઠક--નિષ્ટા એટલી જ જીવતી છે. આ
નિષ્ઠાને તેમણે ઉપર જણાવેલ શુભ કાર્યોથી અત્યન્ત સુભગ પાઠક ગયા ત્યારથી હીરાબહેન સ્વ. પાઠકની ઉપર જણ
એવું ભૂત રૂપ આપ્યું છે અને પાઠકની પુણ્યસ્મૃતિને ચિરંજીવી વેલ ઇચ્છાને યોગ્ય અમલી રૂપ આપવાની આકાંક્ષા સેવી
બનાવી છે. વળી આ ચારે મકાને સાથે નથી હીરાબહેને પિતાનું રહ્યાં હતાં. વળી પાઠક જે મિલકત મૂકી ગયા તેનો કોઈ ને
નામ જોડયું, નથી સ્વ. રામનારાયણનું નામ જોડયું, કારણ કે કોઈ શુભ કાર્યોમાં ઉપયોગ કરવાને હીરાબહેને ત્યારથી જ
તેમને આ નહિ જ ગમે એમ હીરાબહેન જાણતા હતા, પણ મનમાં સંકલ્પ કરેલો હતો. ઉપરની તમભાથી પ્રેરાઈને
સ્વ. રામનારાયણના અતિ નિકટવતી સ્વજનનાં નામ જોડવાનું હીરાબહેન ભેળાદ ગામ અવારનવાર જતા રહેલાં અને
તેમણે પસંદ કર્યું છે. વળી કોઈ મોટા શહેરમાં “રામનારાયણ ત્યાંના લોકોને શેની શેની જરૂર છે અને પિતાથી શું થઈ શકે
ભવન” કે એવું કાંઈ ઊભું કરવાને બદલે જે ગામના સ્વ, તેમ છે તે બાબતની ત્યાંના લોકો સાથે તેમણે ઠીક ઠીક વાટા
રામનારાયણ હતા એ ગામની પ્રાથમિક જરૂરિયાતો પૂરી પાડીને ઘાટ કરેલી અને આ માટે તેમણે અથાગ પરિશ્રમ લીધે. જેના
રામનારાયણનું પોતાના ગામ પ્રત્યેનું ઋણું હીરાબહેને અદા પરિણામે ગામ માટે એક દવાખાનાનું મકાન ઊભું થયું. આ
કર્યું છે. આવી પાઠક-નિષ્ઠા માટે હીરાબહેનને ગુજરાતી પ્રજાના મકાન પાછળ હીરાબહેન પાઠકની મિલ્કતમાંથી રૂા. ૮,૦૦૦,
અનેક ધન્યવાદ ઘટે છે. અને સરકારે રૂા. ૧૦,૦૦૦ ખરચ્યા છે અને ગામના લોકોએ આશરે રૂા. ૨,૦૦૦ ની મજૂરી મફત આપી છે. આ દવાખાના
સેવામૂર્તિ શ્રી વીરચંદ પાનાચંદ શાહ સાથે સ્વ. રામનારાયણ પાઠકના પિતાશ્રી સ્વ. વિશ્વનાથ સદારામ શ્રી વીરચંદભાઈના પુત્રો ભાઈ વિનોદ અને પ્રમોદ પાઠક અને તેમનાં પત્ની આદિત્યબાઈનું નામ જોડવામાં આવ્યું તરફથી સ્વ. વીરચંદભાઈનું જીવનચરિત્ર તાજેતરમાં પ્રગટ કરવામાં છે. આ ઉપરાંત શ્રી હીરાબહેને બહેનેની ઉદ્યોગપ્રવૃત્તિ ચાલે આવ્યું છે. આ જીવનચરિત્રના શ્રી જગન્નાથ દેસાઈ સંપાદક છે. તે માટે ઉપર મુજબ રૂા. ૪,૦૦૦ ખર્ચીને એક હેલ બંધાવી તેમણે વીરચંદભાઈના અનેક નાની મોટી ઘટનાઓથી ભરપૂર આપ્યો. તેને મારી મંદિર નામ આપવામાં આવ્યું છે અને એવા દીર્ધાયુષી જીવનમાંથી સુન્દર તારવણી કરીને એક રોચક તેને સ્વ. રામનારાયણ પાઠકનાં પહેલીવારનાં પત્ની સ્વ. અને પ્રેરક જીવનકથા ગુજરાતી સમાજ સમક્ષ રજૂ કરી છે, મણિબહેન રામનારાયણ પાઠકના નામ સાથે જોડવામાં આવ્યું અત્યંત સાધારણ સ્થિતિમાંથી એક વ્યકિત માત્ર પુરુષાર્થન. છે. વળી ઉપર મુજબ બીજા રૂા. ૪,૦૦૦ ખર્ચીને બાલવાડી બળે કેવી રીતે ઊંચે આવે છે, સમયાન્તરે સંગ માટે એક હેલ બંધાવી આપે અને તેની સાથે સ્વ. કેવી કેવી અનુકૂળતા પેદા કરે છે અને તેના જીવનમાં રામનારાયણનાં સ્વ. બહેન સવિતાબહેન હર્ષદરાયનું નામ જોડ
સંપત્તિનો પ્રવાહ કેમ વહેતે થાય છે અને આ પ્રવાહથી વામાં આવ્યું છે. તદુપરાન્ત રૂા. ૨,૨૫૦ ખર્ચીને ત્યાંના સ્મશાન વિકળ કે મોન્મત્ત થવાને બદલે ૪૫ વર્ષની ઉમરે તે અંગે જરૂરી પાકા બાંધકામોની જોગવાઈ કરી આપી અને તેની કેવી રીતે ધંધા વ્યવસાયથી છૂટી થાય છે અને લોકસેવાને સાથે શ્રી રામનારાયણના લધુબંધુ સ્વ, ગજાનન વિશ્વનાથ પિતાનું અવશેષ જીવન સમર્પે છે તેનું અત્યન્ત સુભગ ચિત્ર પાઠકનું નામ જોડવામાં આવ્યું છે.
આ ચરિત્રવાચનના પરિણામે આપણી કલ્પના સામે ખડું થાય આ ચારે મકાનનું અથવા તે સંસ્થાઓનું ગયા ઓકટોબર છે. વીરચંદભાઇના ઓછા વધતા પરિચયમાં આવેલા ભાઇબહેનને માસની ૩૧મી તારીખે પૂ. રવિશંકર મહારાજના હાથે ઉદ્દઘાટન કર- આ પુસ્તક વાંચતાં તેમની સાથેનાં સ્મરણો તાજા થાય છે વામાં આવ્યું હતું. આ પ્રસંગે અનેક સાહિત્યકાર અને હીરાબહેન અને જેની જોડ જલ્દી જોવા ન મળે એવી એક સહૃદય તથા સ્વ. રામનારાયણનાં સ્વજને બહુ મોટી સંખ્યામાં ભોળાદ વિભૂતિ આજે આપણી વચ્ચે નથી એ હકીકતનું ભાન તાજું થતાં ગામે ઉપસ્થિત થયાં હતાં. આ મંડળીને અમદાવાદથી ભોળાદ લઈ આપણું દિલ ઊંડી ખિન્નતાને અનુભવ કરે છે. કેવળ ઉપરછલ્લુ જવા માટે હીરાબહેન તરફથી સ્ટેટ ટ્રાન્સપોર્ટની બે બસની જીવન જીવતી અને સેવાગ કરતાં સુખગ તરફ ઢળતી જતી
-
------------- ---- - - -
-
-
- - - - -
- -
* * *
* *
* *
* * *
| SR No. | 525945 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 1960 Year 21 Ank 17 to 24 and Year 22 Ank 01 to 16 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Parmanand Kunvarji Kapadia |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1960 |
| Total Pages | 254 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 24 MB |