Prabuddha Jivan 1956 Year 17 Ank 17 to 24 and Year 18 Ank 01 to 16

SR No.: 525941
Original Sutra Author: N/A
Author: Parmanand Kunvarji Kapadia
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1956
Total Pages: 260
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 24 MB

Page 120

•
૩ર
:
*
પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧૫-૬૫૬ વિશ્વમાં વ્યાપક બન્યો હતો કારણ કે એ વિચારને વેગ્ય એમનું સાંભળે. મને જ્યારે પૂછવામાં આવે છે ત્યારે હું કહું છું કે આ
જીવન હતું. જનક્રાન્તિનું કાર્ય એક જ સ્થાનમાં થાય છે અને હવા સત્યયુગ છે-કૃતયુગને આરંભ છે. મુંબઈથી નવસે માઈલ ચાલીને દ્વારા દુનિયામાં જાય છે. હું પદયાત્રા કરું છું એથી નેતૃત્વ સ્થાનિક કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ અહિં આવ્યા છે. એમાં એક ચૌદ વર્ષને વિદ્યાર્થી થાય છે-સ્થાનિક નેતૃત્વ પણ નથી બનતું એમ કહી શકાય. ઉલટું સ્થાનિક છે. તમે તે જાણે છે કે મુંબઈના છોકરાઓને તિતીક્ષાની કેળવણી સેવક બને છે. આપણે સેવક બની લે કે પાસે જઈશું ત્યારે જ મળતી નથી. પરંતુ તેઓ અહિં આનંદ કરતાં આવી પહોંચ્યા અને જમીન મળશે. નેતાના સંબંધે જઈશું તે નહીં મળે. મારી તાકાત સંપત્તિદાન અને ભૂદાનને વિચાર સમજાવતા આવ્યા. એમને ૭૫૦ એમાં જ છે કે હું આપણા સ્વામીને સેવક છું. તુલસીદાસજી રઘુનાથ- એકરનું દાન મળ્યું. ત્રણ ભાષાઓના પ્રાંતમાં તેમને ચાલવું પડયું. હું જીને જગાડવા ગાતા હતા કે ‘જાગિયે રઘુનાથકુંવર.' એવી રીતે તામીલ- માનું છું કે આ બુદ્ધદેવની પ્રેરણા છે. માટે જ લેકને સ્તર નીચે ભકત પણ ગાય છે. લોકહૃદયમાં જે પ્રભુ વિરાજમાન છે એને જગાડવા જઈ રહ્યો છે એ વાત ખેટી છે. મને તે લાગે છે કે લોકોને ઉદય આપણે ભકત બની જઈએ છીએ ત્યારે જ તે જાણે છે. આ વર્ષે બહુ જલદી થઈ રહ્યો છે. લેકે મને કહે છે કે આજકાલ વિદ્યાર્થીઓ વ્યકિતના સેવકત્વને બદલે ગણસેવકત્વ થયું છે એ જ મહત્વનું છે. બહુ ઉધ્ધત અને ઉદ્દડ બની ગયા છે. પરંતુ કેળવણીની પધ્ધતિ જે રશિયામાં એક નવે વિચાર પ્રતિપાદન કરવામાં આવ્યું. ત્યાં હવે વ્યકિત- ખોટી છે. જે ગાળ એ પધ્ધતિને દેવાની છે. તે નાહક છોકરાઓને 'વિશેષ નેતૃત્વ નહી પણ ગણનેતૃત્વ ચાલશે. એ જ રીતે ભૂદાનમાં ગણ- દે છે. મારી જે સભામાં સ્કુલ-કોલેજના છોકરાઓ હોય છે તે સભા સેવકન્વની શોધ થઈ. મધ્યપ્રદેશમાં કેટલાક કાર્યકર્તાઓ એકઠા મળીને અત્યંત શાંત રહે છે. મને તે આશ્ચર્ય થાય છે કે આટલી રદી લેકે પાસે પહોંચી દાન માગે છે. આ એમને વ્યાપક પ્રયોગ શરૂ તાલીમ પછી પણ છોકરાએ આટલા શાંત કેવી રીતે રહે છે ? મને થયું છે. ઈશ્વરકૃપાથી નવા લોકોને તક આપવા જીના નેતા એમાં તો એ જ ઉતર મળે છે કે ઈશ્વરની કૃપા છે અને ઇશ્વર ભારત સામેલ થતા નથી. એટલે કે જીની પ્રતિષ્ઠા ધરાવતા નેતાઓ કામમાં પાસેથી કંઈકે કામ લેવા માગે છે. મારા પાંચ વર્ષનાં અનુભવથી હું આવતા નથી અને નવા નેતા એકદમ બનતા નથી, એથી નાના કાર્ય જોઉં છું કે હિંદુસ્તાનમાં ઈશ્વરની પ્રેરણા કામ કરી રહી છે. લોકે સંપકરેએ સામુહિક રીતે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું છે. તે ગણસેવક નિદાન દેવા માટે રાજી છે એમ ગત વર્ષને અનુભવ દર્શાવે છે. . ખૂબ સફળ થાય છે એ અનુભવ થયું છે. ત્યાંના જે કાર્યકર્તાઓ હવે મેં વ્યાપારીઓને આહ્વાહન કર્યું છે. હું માનું છું કે એમાં મને મળ્યા હતા એમને આત્મવિશ્વાસ ખૂબ વધ્યું છે એમ મેં જોયું પણ સારો જ અનુભવ થશે. મને કહેવામાં આવ્યું છે કે આહ્વાહનની છે. વ્યકિતના નેતૃત્વના અભાવમાં ગણુસેવકત્વ થઈ શકે છે એ ગત અસર વ્યાપારીઓ પર સારી થઈ રહી છે. દુનિયાના લેકે વ્યાપારને વર્ષમાં સિદ્ધ થયું.
એક વ્યાવહારિક કાર્ય માને છે. પરંતુ હિંદુસ્તાનમાં ચાતુર્વણ્યમાં વ્યાપારનેઅમને ભૂમિદાન તે મળતું હતું પણ સંપત્તિદાન મળશે કે નહિ વૈશ્યવૃત્તિને એક સ્વતંત્ર ધર્મ માનવામાં આવ્યું છે, વૈશ્ય વેદાધ્યયનશીલ એવી શંકા કે ઉઠાવતા હતા. પહેલાં ભૂદાનને માટે પણ એજ બ્રાહ્મણ જેટલો જ મેક્ષને અધિકારી છે. આ હિંદુસ્તાનની વિશેષતા સંદેહ . એમના મનમાં હતું. અને સંપત્તિદાન મળશે તે પણ એ છે. મેં વ્યાપારીઓને નિવેદન કર્યું કે આ જે ભાર તમારી પર નાંખવામાં સતત કેવી રીતે મળતું રહેશે ? એને અનુભવ આ વર્ષે ખૂબ થયા. આ છે તે તમે ઉઠા. મેં સાંભળ્યું છે કે એની અસર વ્યાપારીઓ હમણાં જયપ્રકાશજીની જે સભા બિહારમાં મળી એમાં હજારે સંપત્તિ પર સારા પ્રમાણમાં થઈ રહી છે. દાન મળ્યાં. ઓરિસ્સાના નાનાં નાનાં ગામોમાં પણ આ જ અનુભવ ભાષાવાર પ્રાંત-રચનાને કારણે કેટલીક જગ્યાએ હિંસા થઈ એનું થયા. આજે ત્યાં સારા પ્રમાણમાં સંપત્તિદાન મળી રહ્યા છે. કેટલાક મને દુઃખ છે. મેં માન્યું છે કે એ ભૂદાનની હાર છે. મેં શહેરો પર લકે કહે છે કે આ દિવસોમાં લેકેનું પતન થઇ રહ્યું છે. આ જ વધુ પરિશ્રમ ન કર્યો એનું જ એ પરિણામ છે એ તરફ મારું લક્ષ , ભાવ રાજાજીના વ્યાખ્યાનમાં હતા. હું કહું છું કે એ તે ઉપર ઉપરનો ગયું. મેં પહેલાં જ કહ્યું છે કે ભાષાવાર પાંતરચનામાં કોઈ ભૂલ નથી. જ ભાસ છે. સમાજની રચના બેટી છે, તેથી પૈસાનું મહત્ત્વ વધ્યું ઊલટું, હું તે માનું કે લોકોની ભાષામાં રાજ્ય ન થાય તે છે અને પૈસાની કેઈ સ્થિર કિંમત નથી. એથી આપણને લાગે છે કે સ્વરાજને અર્થ જ નથી. કિસાન જે ભાષા બોલે છે તે ન્યાયાધીશે લકને થર નીચે પડી રહ્યો છે. કામને બદલે પૈસાને મહત્વ અપાયું જાણવી જોઇએ અને એની ભાષામાં જ એનો ફેંસલે એણે આપ એ જ ખેટું થયું. પૈસાની કિંમત અસ્થિર બની ગઈ એ બીજી ક્ષતિ જોઈએ. કેળવણી પણ લેકેની ભાષામાં જ અપાવી જોઇએ એ છે. લક-માનસમાં પૈસાની તૃષ્ણા વધી એનું કારણ બેટી સમાજ- જનતાને અધિકાર છે અને એ જ સ્વરાજને અર્થ છે. એથી ભાષાવાર રચના છે. દા. ત. કુબીમાં અનેક સ્તર હોય છે. કયારેક ઉપરના પડ
પાંતરચનામાં કોઈ ભૂલ નથી. અને એ માંગણી કરનારને “તું સંકુચિત પર હવાની અસર થતાં એ ભાગ સડી જાય છે. આથી ખબર નથી
છે.” એમ કહીને જ આપણે સંકુચિત બનાવી દીધા છે, જો કે કેટલાક લોકે પડતી કે અંદર સારું છે કે નહિ. જ્યારે ઉપરનું પાન કાઢી નાંખીએ
પહેલેથી સંકુચિત હશે પણ ખરા. પરિણામે હિંસા થઈ તે એક દુઃખદ ત્યારે જ ખબર પડે છે કે અંદર સ્વરછ, શધ, નિર્મલ પાંદ છે. ઘટના છે. હિંસા શા માટે થઈ? ‘૪૨ માં સારા કામ માટે હિંસા એવી જ સ્થિતિ માનવી–મનની હોય છે. કયારેક ખરાબ હવાની મંજુર થઈ તે આ કામ માટે હિંસા શા માટે ખરાબ ગણાય? આજે અસર ઉપરના ભાગ ઉપર ખરાબ થઈ જાય છે. પરંતુ એના પરથી જનતાને મનમાં આ વિષય પર સ્પષ્ટતા નથી. જો એવું સ્પષ્ટ જ્ઞાન એવો અંદાજ કાઢવામાં આવે કે આખું મન સડેલું છે, તે એ અંદાજ
હેત કે આપણને સ્વરાજ અહિંસા-શકિતથી જ મળ્યું છે તે આજની
હાત ક થાપણું" ખે છે. ઉપરનો ભાગ આધા કરતાં અંદર સ્વચ્છ, સુંદર મન પડેલું દશા ન થાત. છે એમ દેખાય છે. હજી પણ લોકમાનસ દાન માટે, ત્યાગ માટે
દુનિયા સમક્ષ એક બીજી સમસ્યા છે જે હિંદુસ્તાનમાં પણ છે. તૈયાર છે. હિંદુસ્તાનમાં ઘણી જગ્યાએ આ અનુભવ થયો. મારી હિંદુસ્તાન જેવા દેશમાં મોટી હિંસા પર શ્રધ્ધા નથી રહી. પરંતુ નાની ' સભામાં લેકે શાંતિથી સાંભળે છે. હું એમને સમજાવું છું કે આજને નાની હિંસા પર અહિના લે કોને વિશ્વાસ છે એ મોટું આશ્ચર્ય છે. તમારું જીવન ખોટું છે. એમાં સુધારો કરે પડશે. તમારા પિતાના સ્વાભાવિક રીતે લોકોની સ્થિતિનું પ્રતિબિબ સરકારમાં હોય છે. પાંચ ભાઇને ભાગ દે પડશે, અને સમાજને વન અર્પણ કરવું પડશે. સાત વર્ષમાં ઘણા સંજોગોમાં ઘણી જગ્યાએ ગોળીબાર થયા. કયાંક કોઈ માણસ હિંદુસ્તાનમાં ફરીને સમજાવે કે સંસારમાં કોઈ ચીજ ચોગ્ય પુરવાર થયા, કયાંક અગ્ય. હું આ ગ્યાયોગ્યતામાં પડવા નથી,
સારી હોય તો એ માત્ર સ્વાર્થ છે, અને ભોગ ભોગવે એ જ માગતા. પરંતુ જેવી રીતે કે તરફથી હિંસા થઈ તેવી જ રીતે બીજી
- ઉન્નતિની વાત છે. તે એ માણસને લોકો પથ્થર નહિ મારે, કારણ કે બાજુથી હિંસાની તૈયારી થઈ. બંને તરફ હિંસા પર વિશ્વાસ છે. આ ' ' હિંદુસ્તાનમાં સંયમ છે. પરંતુ હજારે કે એની વાત તે નહિ જ વસ્તુ દેશન માટે દુઃખદ છે, અને એક સમસ્યારૂપ છે. એટલે કે
ઝવી તે ઉપર છ
તૈયાર છે. હિંદુસ્તાનમાં ઘણી જ
રી મને. પાન એ
મને સમનવું છે કે આજનું નવ લોકોની સ્થિતિનું પ્રતિબિંબ સ