________________
Nitaben
ની વાત તો કી, 5
માઇક પર
રજિસ્ટર્ડ નં. બી ૪૨૬૬ ] વાર્ષિક લવાજમ રૂ. ૪ * *
ક, જૈન વર્ષ ૧૪–.. જીવન વર્ષ ૨.
'અંક ૨ : ' '
Oબુદ્ધ જીવન
I
,
.
. !
મુંબઈ, શનીવાર ૧૫ મે ૧૬૫૪
શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘનું પાક્ષિક મુખપત્ર આફ્રિકા માટે શીલિંગ ૮
" છુટક નકલ : ત્રણ આના નારણameણાનraimaa namanarsur તંત્રી પરમાનંદ કુંવરજી કાપડિયા શatsamanarasanita mi
કેલેજનું શિક્ષણ માધ્યમ આજે માધ્યમિક (Secondary) શિક્ષણ સુધી તે સામાન્યતઃ થઈ શકે તેમ એ જ વખતે વ્યાપાર, વિજ્ઞાન અને ખેતીવાડીના - માતૃભાષા અથવા હિંદીમાં જ શિક્ષણ અપાવું જોઈએ અને હિંદી પહેલાં બે વર્ષ પૂરતા શિક્ષણ માધ્યમ અંગે એજ પ્રકારને નિર્ણય " પાંચમાં ધેરણથી તરભાષા તરીકે ફરજિયાત શિખવવી જોઈએ એ લેવાયેલા હોવા છતાં ચક્કસ કાનુની મુશ્કેલીના કારણે તે ત્રણ વિધા. . વિષે લગભગ બધી પ્રાદેશિક સરકાર અને યુનિવર્સિટી એક સરખે શાખાના શિક્ષણ માધ્યમ અંગે ધારો થઈ શક નહોતે. મત ધરાવે છે. અને તે મુજબ ઘણે ખરે ઠેકાણે અમલ થઈ રહ્યો છે.
આ દરમિયાન મુંબઈ સરકારે થોડા સમય પહેલાં એ નિર્ણય જાહેર કે ની પણુ કલેજ કક્ષાએ શિક્ષણ માધ્યમ શું રાખવું એ વિષે પ્રાદેશિક
કર્યો છે કે સરકારી કોલેજના પ્રથમ વર્ષનું શિક્ષણ ૧૯૫૫ થી બધે જ આ સરકાર તેમજ યુનિવર્સિટીઓમાં તીવ્ર મતભેદ પ્રવર્તે છે અને પરસ્પરવિરોધી નિર્ણય લેવાઈ રહ્યા છે. '
હિંદીમાં જ અપાશે. મુંબઈ સરકારના આ નિર્ણયે પ્રસ્તુત પ્રશ્ન
ઉપર તરફ ભારે ઉહાપેહ ઉભો કર્યો છે. અને તેથી આ સંબંધમાં * આ સંબંધમાં ગયા માર્ચ મહીનામાં મળેલી ગુજરાત યુનિવ
માધ્યમિક તેમજ કોલેજ શિક્ષણ તથા અખિલ હિંદની નોકરીઓ A સિટીની સેનેટે નીચે મુજબ ઠરાવ કર્યો હતેઃ
માટે પરીક્ષાઓ સંબંધમાં જે જે મુદ્દાઓ ઉભા થયા છે તે વિષે : (૧) સમય સમય પર સેનેટ સ્ટેટયુટ એટલે કે સેનેટે કરેલા માર્ગદર્શન આપવાના હેતુથી દિલ્હી ખાતે તા. ૪ તથા ૫ એપ્રીલના છે - ધારા દ્વારા જે ઠરાવે તે સિવાય, ગુ યુડ ના કાયદાની કલમ ૩ રોજ મળેલી રાષ્ટ્રીય મહાસભાની કારોબારી સમિતિએ એક લાંબે
અમલમાં આવે ત્યારથી ૧૦ વર્ષ કરતાં વધારે નહિ તેટલા સમય માટે, ઠરાવ કર્યો છે. કેલેજોના શિક્ષણ માધ્યમ સંબંધમાં તે ઠરાવ જણાવે છે. તો અંગ્રેજી બધા વિષયના શિક્ષણ તથા પરીક્ષણના માધ્યમ તરીકે છે કે:-“યુનિવર્સિટીની કક્ષાએ, શિક્ષણનું માધ્યમ પ્રદેશ ભાષા હેવું જ ચાલું રહેશે.
જોઈએ, જો કે હિંદીને ઉપયોગ પણ કરી શકાય, યુનિવર્સિટીઓમાં ' (૨) જુન ૧૮૫૫ થી શરૂ કરીને, ક્રમે ક્રમે, ગુજરાતી અને સામાન્ય રીતે શિક્ષણ પ્રદેશભાષામાં આપવમાં આવશે, પરંતુ. અધ્યા- ' ' અથવા હિંદી (Gujarati and/or Hindi) શિક્ષણ તથા
પકે હિંદીમાં અને પ્રસંગોપાત અંગ્રેજીમાં પણ વ્યાખ્યાન આપી ' પરીક્ષણનું માધ્યમ રહેશે.
શકશે. આને લીધે આન્તરપ્રાંતીય સાંસ્કૃતિક સંપર્ક સાધવાની " (૩) “ગુજરાતી અને/અથવા હિંદી'માં શિક્ષણ આપવું એની
અનુકુળતા થશે. મતલબ એ કે, કોઈ સંસ્થા એક કે વધુ વિષયનું શિક્ષણ આપવાનું વિજ્ઞાનના અને ટેકનીકલ વિષે શીખવવામાં અંગ્રેજી પરથી : કામ ગુજરાતીમાં, હિંદીમાં કે બન્ને દ્વારા કરી શકશે .
હિંદી અથવા પ્રદેશ ભાષામાં આવવાને ફેરફાર ધીમે ધીમે અનેક કી (૪) “ગુજરાતી અને/અથવા હિંદી' માં પરીક્ષા લેવી એની
ધોરણ નીચું ન ઉતરે એ પ્રમાણે કરે. કેટલાક વિષયમાં વચગાળાના : બ. મતલબ એ કે, વિધાથી એક કે વધુ વિષયમાં પોતાની પરીક્ષા
સમય દરમિયાન હિંદી. અથવા પ્રદેશ ભાષા અને અંગ્રેજી માધ્યમ તરીકે : ગુજરાતીમાં કે હિંદીમાં કે બન્ને દ્વારા આપી શકશે.
વપરાય ઈચ્છવા યેગ્ય છે.” (૫) આદ્રેસના પહેલા વરસનું બધા વિષયોનું શિક્ષણ તથા
તે ઉપર જણાવેલ મુંબઈ સરકારને ૧૯૫૫થી પિતાની કોલેજોમાં | પરીક્ષણ જુન ૧૯૫૫ થી ગુજરાતી અને/અથવા હિંદી દ્વારા થશે.
માત્ર હિંદી દ્વારા શિક્ષણ આપવાનું ઠરાવ અને કોગ્રેસની કારોબારીને " (૨) ઈન્ટર આર્ટસના બધા વિષયોનું શિક્ષણ તથા પરીક્ષણ
ઠરાવ જે હિંદીની તદ્દન મના કરતું નથી, પણ જે શિક્ષણ.: ' જુન ૧૯૫૬ થી અને/અથવા હિંદીમાં થશે.
આ માધ્યમ તરીકે પ્રદેશ ભાષાના ઉપયોગ ઉપર ખાસ ભાર મૂકે છે... , . . (૩) જુન ૧૯૫૫ થી અર્વાચીન ભાષાઓ તે તે ભાષા દ્વારા
આ બન્ને એકમેકથી અમુક અંશે વિરુદ્ધ દિશામાં જતા લાગે છે. . શિખવાશે.
મુંબઈ સરકારના ઉપર જણાવેલ નિર્ણયે અન્ય યુનીવર્સિટીએ માફક જ છે. (૪) (ક) જે વિદ્યાર્થીની માતૃભાષા ગુજરાતી કે હિંદી ન હોય તેને
|
સર્જન
ગુજરાત યુનિવર્સિટીના વર્તુળમાં પણ ભારે સંઘર્ષ પેદા કર્યો છે. ' છે - ૧૮૫૭ સુધી પરીક્ષાના જવાબ અંગ્રેજીમાં આપવાની છૂટ રહેશે. પરિણામે વ્યાપાર, વિજ્ઞાન તથા ખેતીવાડીની વિદ્યાશાખાઓના' ની
' ' (ખ) ઉપર જણાવેલા છતાં, આસ વિદ્યાશાખાના વિદ્યા- ' શિક્ષણને લગતું પ્રથમ બે વર્ષનું માધ્યમ આસ મુજબ નક્કી - થી ઓ નીચે દર્શાવ્યા મુજબ ગુજરાતીમાં પરીક્ષા આપી શકશે. કરવાના હેતુથી તા. ૨૬-૪-૫૪ ના રોજ બેલાવવામાં આવેલ છે - ' ' પ્રથમ વર્ષ આસ ૧૯૫૪ થી, ઇન્ટર આર્ટસ ૧૯૫૫થી ગુજરાત યુનિવર્સિટીની સેનેટની સભાએ ઉપરનું કાર્ય કરવા સાથે જ
(૫) આ ધાર આસ શાખાના પ્રથમ વર્ષથી તથા ઇન્ટર પહેલાના ઠરાવમાં શિક્ષણ માધ્યમ માટે “ગુજરાતી અનેઅથવા *. વર્ષને લાગુ પડશે.
હિંદી'ના સ્થાને માત્ર ગુજરાતી” એ મહત્વનો ફેરફાર ૨૪ વિરૂધ્ધ આ ઠરાવ સંબંધમાં જણાવવાનું કે આ વિદ્યાશાખાના ૩૮ પક્ષમાં એ રીતે બહુમતીથી કર્યો છે. તળુસાર બીજા ફેરફારો પહેલાં બે વર્ષના શિક્ષણ માધ્યમ સંબધે જેમ આ વખતે ધારે સાથેને સુધારેલ ઠરાવ નીચે મુજબ છેઃ- ,
*
*
I