Page Text
________________
પ્રબુદ્ધ જીવન
તા. ૧પ-૮-૫૪
મુદ્દા પર ભારતીય દર્શનેના વિચારો સરળતાથી એક જ સ્થાને પુસ્તક પરિચય
જાણી શકે. ગણધરવાદ: લેખક, પંડિત દલસુખભાઈ માલવણિયા; - આ આટલે પરિચય પ્રસ્તુત ગ્રંથનું મહત્વ અને ઉપયોગીતા. પ્રકાશક : ગુજરાત વિધા સભા, ભદ્ર, અમદાવાદ; કીમત રૂ. ૧૦. સમજવા માટે પૂરતું છે. ગણધરવાદને અનુવાદ તત્વજિજ્ઞાસુ સમજી
ગુજરાતી ભાષામાં નિર્માણ થયેલ દાર્શનિક સાહિત્યમાં વિશિષ્ટ શકે એવી સરલ અને મિત ભાષામાં કરવામાં આવ્યું છે. પણ સ્થાન ધરાવવાની પ્રેગ્યતાવાળા આ ગ્રંથ સંબંધે માહીતી આપતાં આથી વિશેષ આકે તે અનુવાદકની લગભગ ૧૫૦ પાનાની પંડિત સુખલાલજી જણાવે છે કે “તાંબર (જૈન) પરંપ
પ્રસ્તાવના અને તેમાં પણ વિષયપ્રવેશવિભાગ છે. આ વિભાગમાં રાના સંસ્કાર ધરાવતે શ્રધ્ધાળુ ભાગ્યે જ કોઈ એ
એ જ છે. એવે
હશે જેણે છે જેમાં ૧૧ ગણધરનાં ૧૧ શંકાસ્થાને નીચે મુજબ રજુ કરવામાં
આવ્યા છેઃઓછામાં ઓછું પજુસણના દિવસોમાં કલ્પસૂત્ર સાંભળ્યું ન હોય.
(૧) જીવનું અસ્તિત્વ (૨) કર્મનું અસ્તિત્વ (૩) તજજીવકલ્પસૂત્ર મૂળમાં તે નહિ પણ તેની ટીકાઓમાં ટીકાકાએ ભગ
તછરીર–અર્થાત જીવ અને શરીર એક જ છે, (૪) ભૂતનું અસ્તિત્વ વાન મહાવીર અને ગણધરના મીલનપ્રસંગે ગણધરવાદની ચર્ચા
ત્વ, (પ) આ ભવ પરભવનું સાદૃષ્ય, (૬) બધ, મોક્ષનું અસ્તિત્વ, ગોઠવી છે. મૂળે આ ચર્ચા ‘વિશેષાવશ્યક ભાષ્યમાં આચાર્ય જિનભદ્ર
(૭) દેવોનું અસ્તિત્વ, (૮) નારનું અસ્તિત્વ (૯) પુણ્ય-પાપનું ગણિ ક્ષમાશ્રમણે વિસ્તારથી કરી છે. “વિશેષાવશ્યક ભાષ્ય એ જૈન પરંપરાના આચારવિચારને લગતા નાના મોટા લગભગ તમામ
અસ્તિત્વ (૧૦) પરનું અસ્તિત્વ (૧૫) નિર્વાણનું અસ્તિત્વ. મુદ્દાને સ્પર્શતે તેમ જ એ મુદ્દાઓની આગમિક દ્રષ્ટિએ તર્કપુરઃસર
અને આ બધા મુદાઓને આત્મવિચાર, કર્મવિચાર અને
પરલોક વિચારમાં સમાવિષ્ટ કરીને શ્રી દલસુખભાઈએ ત્રણે વિષયની ચર્ચા કરતા અને તે તે સ્થાને સંભવિત દર્શનાન્તરોનાં મન્તવ્યની
ખૂબ સુન્દર છષ્ણાવટ કરી છે અને આ વિષયને લગતાં જૈન દર્શનનાં સમાલોચના કરતે એક-આકારગ્રંથ છે. તેથી આચાર્યો તેમાં ગણધર
તાવિક મત રજુ કરવા સાથે અન્ય ભારતીય દર્શનનાં મન્ત વાદનું પ્રકરણ પણું એ જ માંડણીપૂર્વક દાખલ કર્યું છે. એમાં
અને આ મન્તવ્યમાં કેટલું બધું મળતાપણું અથવા તે નજીકપણું જૈન–પરંપરા સમ્મત જીવ-અજીવ આદિ નવ તત્વની પ્રરૂપણ છે તેનું અદભુત સમન્વયાત્મક નિરૂપણ કર્યું છે. આ વાંચતાં ભગવાન મહાવીરના મુખે આચાર્યે એવી રીતે કરાવી છે કે જાણે
શ્રી દલસુખભાઈના દર્શનશાસ્ત્રના વિશાળ અવગાહનને, તેમના સમન્વપ્રત્યેક તત્વનું નિરૂપણ ભગવાન તે તે ગણધરની શંકાના નિવારણ
યને શોધતા મૌલિક ચિન્તનને અને ઉચ્ચ કોટિના પ્રજ્ઞાપ્રસાદને અર્થે કરતા હોય. દરેક તત્વની સ્થાપના કરતી વખતે તે તત્વથી આપણને ખૂબ મીઠે-બુધિરોચક અનુભવ થાય છે, અનેક અસ્પષ્ટ કઈ પણ અંશે વિરૂધ્ધ હોય એવા અન્ય તૈર્થિકનાં મન્તવ્યને
બાબતે સ્પષ્ટ થાય છે, અને સ્પષ્ટ લાગતી બાબતનું ઉંડું હાર્દ ઉલ્લેખ કરી ભગવાન તર્ક અને પ્રમાણ દ્વારા પિતાનું તાત્વિક પ્રત્યક્ષ થાય છે. આવા વિશિષ્ટ કોટિને દાર્શનિક ગ્રંથ નિર્માણ કરવા મન્તવ્ય રજુ કરે છે. તેથી પ્રસ્તુત ગણધરવાદ એ જૈન તત્વજ્ઞાનને માટે શ્રી દલસુખભાઈને ખાસ કરીને જૈન સમાજના અનેક અભિકેન્દ્રમાં રાખી વિક્રમના સાતમા સૈકા સુધીના ચાર્વાક, બૌદ્ધ અને નન્દન ઘટે છે. તત્વરૂચિ ધરાવતા જિજ્ઞાસુઓએ પ્રમાણમાં મળે બધા વૈદિક-એમ સમગ્ર ભારતીય દર્શન પરંપરાની સમાલોચના હોવા છતાં પણ આ ગ્રંથ અવશ્ય વસાવવા ગ્ય છે. પરમાનંદ કરતે એક ગંભીર દાર્શનિક ગ્રંથ બની રહે છે. એવા ગ્રંથનું
સંધના સભ્યોને વિજ્ઞપ્તિ ૫. શ્રી. લસુખ માલ મણિયાએ જે અભ્યાસ, નિષ્ઠા અને કુશળતાથી
આપને પરિપત્ર દ્વારા આગામી ઓકટોબર માસમાં ઉજવવા ભાષાન્તર કર્યું છે તેમ જ તેની સાથે જે અનેકવિધ જ્ઞાનસામગ્રી
ધારેલ સંધના રજત મ સવની વિગતે જણાવવામાં આવી છે અને પુરી પાડતાં પ્રસ્તાવના, પરિશિષ્ટ આદિ લખ્યાં છે એને વિચાર તે અંગે થનાર ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે દરેક સભ્યને રૂ. ૧૦ કરતાં કહેવું પડે છે કે યંગ્ય ગ્રંથનું યોગ્ય ભાષાન્તર 5 હાથે અથવા તેથી વધારે રકમ રજત મહત્સવ પંડમાં ભરવાની વિનંતિ જ થયું છે ” આ દલસુખભાઈ માલવણિયા બનારસ હિંદુ યુનિવ
કરવામાં આવી છે. નજીક આવી રહેલ પર્યુષણ વ્યાખ્યાનમાળાને ર્સિટીમાં પંડિત સુખલાલજીના સ્થાને નિયુકત થયેલા જૈન દર્શનના
પૂરો લાભ લેવા અને તે દરમિયાન ઉપર જણ વેલ રૂ. ૧૦ અથવા અધ્યાપક છે.
વધારે રકમ અને આપનું લવાજમ હજુ સુધી આપે ભર્યું ન હોય પ્રસ્તુત ગ્રંથમાં ધ્યાન ખેંચવા લાયક વિશેષતાઓને પંડિત
તે તેના રૂ. ૫ ભરી જવા આપને પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. સુખલાલજી નીચે મુજબ યથાર્થ નિર્દેશ કરે છે?
મંત્રીઓ મુંબઈ જૈન યુવક સંઘ . (૧) મૂળ, ટીકા અને તેના કર્તાઓને લગતી પરંપરાગત તેમ જ અતિહાસિક માહિતીનું દેહન કરીને તેને પ્રસ્તાવનામાં સાધાર રજુ વિષયસૂચિ કરવામાં આવેલ છે, જે ઐતિહાસિક દૃષ્ટિએ અવલોકન કરનારનું નિષ્પક્ષ લોકશાહી ?
- પરમાનંદ ૬૫ પ્રથમ ધ્યાન ખેંચે છે.
સંધિ સમાચાર ' (૨) જૈન-દર્શન સંમત નવ તત્વ (જીવ, અજીવ, પાપ, પુષ્ય, આચાર્યશ્રી તુલસીગણીની સંધઆયોજિત આસ્રવ. બધ, સંવર, નિર્જરા અને મેક્ષ)ના વિચારનો વિકાસ પ્રાચીન વ્યાખ્યાન સભા કાળથી ચાલી આવતી અન્ય અનેકવિધ દર્શનપરંપરાઓની વચ્ચે યાત્રાનું ભાતું
"નારાયણ દેશાઈ ૭૦ કેવી રીતે થયું છે તેનું કાળક્રમથી તુલનાપૂર્વક એવી રીતે નિરૂપણે પ્રકીર્ણ નોંધ: નીરાનું વેચાણ બંધ કરે છે, પરમાનંદ 9 કરવામાં આવ્યું છે કે જેમાં વેદ, ઉપનિષદ, બૌદ્ધ, પાણી અને માંડલના મફાભાઈનું પરફેકગમન, શ્રી જ્યવન્તી સંસ્કૃત ગ્રંથ તેમજ વૈદિક લેખાતાં લગભગ બધાં જ દર્શનના પ્રમાણ બહેનને ધન્યવાદ, કચ્છી જૈન સર્વોદય કેન્દ્રની ભૂત નું અવલોકન આવી જાય. આ વસ્તુ તુલનાત્મક દૃષ્ટિએ શિલારેપણવિધિ, સેવામૂર્તિ મુનિશ્રી ગુલાબચંદ્રજી, ઘર્શનિક અભ્યાસ કરનારનું ખાસ ધ્યાન ખેંચે છે..
ભગવાન મહાવીર બ્રાહ્મણ સંતાન હતા કે (૩) નવ તને આત્મા, કર્મ અને પરલોક એ ત્રણ મુદ્દામાં ક્ષત્રીય સંતાન ? સંક્ષેપ કરી તેની દર્શનાનન્તર સંમત એ જ પ્રકારના વિચાર સાથે આષાઢસ્ય પ્રથમ દિવસે
રવીન્દ્રનાથ ઠાકુર ૭૩. વિરતારથી એવી તુલના કરવામાં આવી છે કે જેથી વાંચક તે તે પુસ્તક પરિચય
પરમાનંદ ૭૪ મુબઈ જૈન યુવક સંધ માટે મુદ્રક પ્રકાશક: શ્રી પરમાનંદ કુંવરજી કાપડિયા, ૪૫-૪૭ ધનજી સ્ટ્રીટ, મુંબઈ ૩.
મુદ્રણસ્થાન : જવાહર પ્રિન્ટીંગ પ્રેસ, ૧૨, કેશવજી નાયક રોડ, મુંબઈ ૯.
| SR No. | 525939 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 1954 Year 15 Ank 17 to 24 and Year 16 Ank 01 to 16 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Parmanand Kunvarji Kapadia |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1954 |
| Total Pages | 270 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 24 MB |