________________
કાકા
ફરી એક વાર કાળા
ડાબો ,
તા. ૧૫-૪-૫૧
પ્રણ જન
પસાર
ન સભાજનોએ કરેલી છે. ત્યારબાદ
. .
પરી શકાય તેવલને તેમની લાગણી છે. રેજ ને લાલ
' લોકો કહે છે કે, સર્વધર્મ સંમેલનથી શાંતિ પ્રસરશે. તે શકતા નથી અને વિશેષતાઓ બહાર આવ્યા વિના રહેતી નથી. દિવસે કાનપુરમાં ઘાસવાળાઓનું બજાર જેવું હતું.. ઘાસવાળાએ આ ગાળા દરમિયાન તેમનામાં મેં એકસરખી શાન્તિ અને સ્વસ્થતા એક જગાએ બેસી તિપિતાનું ઘાસ વેચી રહ્યા હતા. એટલે અનુભવી હતી. માજા: પ્રથમો ધર્મ એ સૂત્ર તેમનામાં મેં આબાદ શોરબકેર હતું કે, સાંભળ્યું કાને પડતું નહોતું. દરેક ધર્મવાળા મતિ મત્ત થયેલું જોયું હતું. વતપાલન માટે તેમને ખૂબ આગ્રહ' એક જગાએ એકત્ર થઇ, પિતપતાના ધર્મની હરાજી કરવા લાગે હતે. વળી એટલી જ આકર્ષક તેમની કર્તવ્યનિષ્ઠા હતી. તેઓ તેથી શું કદાપિ શાંતિની શક્યતા છે?
જેમ ગયા તેમ આપણે પણ વહેલાં મેડા જવાનું જ છે. તેઓ મારા નમ્ર મંતવ્ય મુજબ, બે રીતે આ પ્રશ્નને નિકાલ - જે પાછળ આટલી મોટી સુવાસ અને કામગીરી મુકી ગયા છે આવી શકે. સૌથી પ્રથમ “આપણે” અને “બીજાને' ધમ' એ તેમાં જ તેમના જીવનની ધન્યતા રહેલી છે. ત્યારબાદ નીચે મુજબે ટાળી દેવું જોઇએ, માનવે સૃષ્ટિના સર્જનકાળથી જેટલા બને શેકપ્રસ્તાવ સભાજનોએ ઉભા થઈને બે મીનીટ મૌન સેવીને ધર્મો યા જામ્યા છે, તે સર્વ ધર્મો પર દરેક માનવને અધિકાર પસાર કર્યો હતે. છે, તેથી જયાંથી જે સારી વાત તેને મળે તે અનુસાર વતવાને
“આજ રોજ મળેલી જાહેર સભા શ્રી મોતીચંદ ગિરધરલાલ તેને અધિકાર હોવો જોઈએ. બીજું, “જ્ઞાન” ના ક્ષેત્રમાં આ
કાપડીઆના તા. ૨૭–૩–૧૯૫૧ મંગળવારના રોજ નીપજેલ ધાર્મિક અને આ “લૌકિક' એવું જે મિથ્થા વર્ગીકરણ છે તે
અવસાન પરત્વે અત્યંત શોકની લાગણી પ્રદર્શિત કરે છે. શ્રી
મહાવીર જૈન વિદ્યાલયને તેમના અવસાનથી પડેલી ખોટ કઈ કાળે દૂર થવું જોઈએ અથવા તે બધું જ્ઞાન “ધાર્મિક' છે, અથવા
પણ પૂરી શકાય તેમ નથી. શ્રી મહાવીર જૈન વિદ્યાલયના આદ્ય• લકિક' છે એમ કહેવાવું જોઈએ.
સંસ્થાપકોમાંના તેઓ એક હોવા ઉપરાંત સંસ્થાના ઉગમથી જે “ધર્મક જ્ઞાન એમ કહે કે પૃથ્વી સપાટ છે;
- એકસરખા ૩૪ વર્ષ સુધી માનદ મંત્રી તરીકે તેમણે સંસ્થાની અખંડ અને “લૌકિક જ્ઞાન એમ કહે કે, “પૃથ્વી ગોળ છે, તો બન્ને
અને એકધારી સેવા બજાવી છે અને આ સંરથા આજે જે ઉકષ્ટ કથનમાંથી જે સારું લાગે તે કથન સ્વીકારવાનો દરેક વ્યકિતને સ્થિતિએ પહોંચી છે તે મુખ્યત્વે તેમના જ અથાગ પરિશ્રમનું ફળ “ધમ હોવો જોઈએ.
છે. આ ઉપરાંત શ્રી જૈન શ્વેતાંબર મૂર્તિપૂજક કોન્ફરન્સ તેમજ દરેક જગાએથી જ્ઞાનની પ્રાપ્તિ અને દરેક વ્યકિત તરફ, અન્ય અનેક જૈન તેમજ જૈનેતર સંસ્થાઓની પણ તેમણે અનેકવિધ મૈત્રી, એ જ આજને “માનવધર્મ ‘ છે; બીજું કંઈ હોઈ શકે સેવાઓ બજાવી છે. મુંબઈની કોરપોરેશનના સભ્ય તરીકે તેમણે . જ નહિ. (એલ ઈન્ડિયા રેડિયો-નાગપુરના સૌજન્યથી)
પંદર વષ સેવા આપી છે. આઝાદીની લડતમાં પણ તેમણે બે વર્ષને શ્રી. મોતીચંદભાઈને આદર અંજલિ
જેલવાસ સ્વીકારીને યથાશકિત ફાળો આપે છે. વળી જે ઉજજવળ
તેમને કર્મયોગ છે તે જ ઉજજવળ તેમને જ્ઞાનયોગ છે. તેઓ ગયા પખવાડીઆ દરમિયાન શ્રી મોતીચંદ ગીરધરલાલ ' કાપડીઆના અવસાન સંબધે શોક પ્રદર્શિત કરતી મુંબઇ તેમ જ
એક બહુર્ત વિદ્વાન અને સમર્થ" લેખક હતા. અનેક વિશાળ
ગ્રંથ લખીને તેમણે અધતન જન સાહિત્યને ખુબ સમૃદ્ધ કર્યું ભાવનગરમાં અનેક સભાઓ યોજવામાં આવી હતી તા. ૩૧-૩-૫૧
છે, તેમનામાં અડગ ધર્મશ્રદ્ધા હતી અને તેમનું ના રોજ જૈન. ૩. મ. કેન્ફરન્સના કાર્યાલયમાં ભિન્ન ભિન્ન
જીવન સાદું ૩૭ જન સંસ્થાઓએ એકત્ર થઈને શ્રી. કાન્તિલાલ ઈશ્વરલાલના
અને સંયમપરાયણ હતું. તેમની પ્રકૃતિમાં નિતાંત સૌહાર્દ હતું. પ્રમુખપણ નીચે શેકસમાં ભરવામાં આવી હતી. તેવી જ રીતે
તેઓ અપ્રતિમ આશાવાદી હતા અને તેમનામાં અસાધારણ તા. ૨-૪-૫૧ સેમવારના રોજ શ્રી મહાવીર જૈન વિદ્યાલયના કાર્યશકિત હતી. તેમના નામે નેધાયેલી વિવિધ કાર્યસિદ્ધિઓમાં આશ્રય નાચે ભરવામાં આવેલી મુંબઈના શહેરીઓની જાહેર
શ્રી મહાવીર જૈન વિદ્યાલય એક અનુપમ ચિરસ્મરણીય કાર્ય શેકસભામાં મુંબઇ પ્રાન્તનાં મુખ્ય પ્રધાન શ્રી બાળાસાહેબ ખેર
સિદ્ધિ લેખાશે. તેમના અવસાનથી વિશાળ જનસમાજ અને પ્રમુખસ્થાને બીરાજ્યા હતા. આ સભામાં પ્રાન્તના અન્ય પ્રધાને ખાસ કરીને જૈન કે મને એક સુયતિ ધર્મનિષ્ઠ સમાજસેવક, તયા અનેક સંભવિત ગૃહસ્થોએ હાજરી આપી હતી. સંસ્થાના માર્ગદર્શક અને વિદ્વાન લેખકની ખોટ પડી છે. ' આજની આ મંત્રી શ્રી ચંદુલાલ સારાભાઈ મેદીએ સભાનું પ્રમુખસ્થાને સ્વીક. સભા તેમને અંતરની અંજલી આપે છે તેમના પવિત્ર આત્માને રવા ખેરસાહેબને વિનંતિ કરી અને ત્યાર બાદ શ્રી અમૃતલાલ શાશ્વત શાંતિ ઈચ્છે છે, અને સદગતનાં કટુંબીજને પ્રત્યે આ કાળીદાસ ઝવેરી, મુંબઈના મેયર શ્રી. એસ. કે. પટેલ શ્રી કાતિ- સભા ઉડી સહાનુભૂતિની લાગણી વ્યકત કરે છે. ” લાલ ઈશ્વરલાલ, શ્રી લીલાવતી બહેન દેવીદાસ, શ્રી ચીમનલાલ ૬૫ દિવસનું આમરણાન્ત અનશન ચકુભાઈ શાહ, શ્રી નગીનદાસ માસ્તર તથા ન્યાયમૂર્તિ ભગવતીએ કચ્છમાં આવેલ પત્રી નામના ગામના સંધ તરફથી ખબર પ્રસંગચિત વિવેચનો કર્યા. શ્રી. બાળાસાહેબ ખેરે ઉપસંહાર કરતા મળે છે કે સ્થાનકવાસી સંપ્રદાયના સાધવી મહાસંતી મેધાબાઈએ જણાવ્યું કે “ અંગત સ્નેહી કે સ્વજનનું મૃત્યુ એક એવે સમય ૮૫ વર્ષની ઉમ્મરે જીવનલીલા સંકેલી લેવાને નિરધાર કર્યો અને છે કે જયારે શોકને આવેગ આપણા દિલમાં આવ્યા વિના રહેતા
આમરણાન્ત અનશનવ્રત અંગીકાર કયુ” અને ૬૫ દિવસના જ નથી. શ્રીમતુ શંકરાચાર્ય જેવા તત્વજ્ઞ રૂષિને પણ જ્યારે
અનશન' સાથે પિતાના દેહનો ત્યાગ કર્યો. મેગ્યકાળે આવો
સમાધિપૂર્વક દેહવિલય સાધીને પિતાના જીવનને તેમણે ધન્ય પિતાની માતાના મૃત્યુની ખબર પડી ત્યારે તેઓ બે ઘડી શેકવિવલ બની બેઠેલા. મોતીચંદભાઈ જેમણે આપણી વચ્ચે
બનાવ્યું છે. મહાસતીજીને આપણાં અનેક વન્દન હે. અને આપણી સાથે રહીને કેટલું કામ કર્યું છે તેને આપણી
સગત વાડીલાલ મોતીલાલ શાહની છબી વચ્ચેથી સદાને માટે વિદાય થયેલા જોઈએ છીએ ત્યારે આપણે
સંયુકત જૈન વિદ્યાર્થીગૃહ માટે સદ્ગત વાડીલાલ મેતીલાલ, સ્વાભાવિક રીતે શેકગ્રસ્ત બનીએ છીએ. તેમને હું ૧૯૧૦ ની
* શાહનું તેલંચત્ર તૈયાર કરાવવાનું છે તે માટે તેમની એક સારી સાલથી એક સોલીસીટર તરીકે ઓળખતે આવ્યે છું. પછી જાહેર
છબીનો ખાસ જરૂર છે. તે જે કોઈ મિત્રની પાસે તેમની છબી જીવનમાં અનેકવાર તેમને મળવાનું બનતું. ૧૯૩૦-૩૨ માં સાથે
કે ફેટ હેય તે અમારી ઉપર મોકલી આપશે તે અમે આભારી જેલવાસ ભોગવ્યું ત્યારે તેમના નિકટ પરિચયમાં આવવાનું બન્યું
થઈશું. અને તેમની વિશિષ્ટ ચારિત્ર્ય પ્રતિભાની તેમ જ વિદ્યાવ્યાસંગની
છે. આર. એમ. શાહની કુ. ) ટી. જી. શાહ, ત્યારે જ મને ખરી પીછા થઈ. જેલવાસ એક એવો અનુભવ
૮૧, નાગદેવી સ્ટ્રીટ, , ' રમણિકલાલ મણિલાલ શાહ
' : પહેલી કાસગલી છે કે જ્યારે કોઈ પણ મારા પિતાના, સમભાવની ત્રુટિઓ છુપાવી મુંબઈ ૩, ' મંત્રીએ, સંયુક્ત જૈન વિદ્યાર્થીગૃહ
ખાસ જરૂર
મના નિકટ પરિચ૦-૨૨ માં સાથે