Page Text
________________
પ્રભુ જેના
તા. ૧૫-૧૦-૪૯
સન : કરીએ. ડે વિશ્વને તૈયાર
| ". સચારીઓ એ રસ્તે દોરાશે તે તેમને પુરૂષાર્થ ઓસરી જશે. સપદ્રોહ, નહિ કરીએ. વર્ણ, વંશ જાતિ. વિ. ના ખ્યાલો દૂર કરીશું.
શુર ચાલ્યું જશે. બૂરાની સાથે ભલે પણ મરે છે, હિંમતવાન આજે વર્ગો વધી પડયા છે. પહેલાં ચતુરજીત હતી. - . પણ મરે છે. હિંસાને માગ સર્વવિનાશ નોતરે છે. આખી દુનિયાની . બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શુદ્ર એવી વર્ણવ્યવસ્થા હતી. આજે
નજર હિંદની અહિંસાની રાજનીતિ ઉપર કરી છે. હિંદની અહિંસામાં તે અનેક નાત-જો વધી પડી છે. જૈન અને બૌધ ધર્મમાં રાજકીય પુરૂષને વિશ્વાસ બેઠે છે. સાથોસાથ અનુભવીઓ-ડાહ્યાઓ ચતુરવર્ગોને સ્થાન છે જ નહિ. છતાં આપણે સવર્ણો અસ્પૃશ્યતા
અને પ્રજા તેનું મૂલ્યાંકન કરતી થઈ છે. ફક્ત અહિંસાની વાતેથી નિવારણ કરી શકયા નથી. આપણે આપણી જાતને પ્રથમ સર્વાગી . સર્વોદયની ભાવના નહિ કહેવાય. સર્વોદયની દૃષ્ટિ રાખવી હોય વિકાસ સાધીશું તે જ દુનિયાને વિકાસ કરી શકીશું. સવર્ણોનાં તે ફૂડકપટ અને છાને પ્રપંચ- વ્યવહાર બંધ કરે. બીજાને હલકા કાર્યોમાં હમેશાં દબાયેલાં-કચડાયેલાં હરીજને ઉધાર
છેતરવાની વાત છે તે અસભ્ય છે–સત્ય, અહિંસાને જીવનમાં કરીશું, ત્યારે જ સર્વોદયની તૈયારી કરી ગણાશે. તેને અમલ - આચરણમાં ઉતારીએ. અસત્ય અને હિંસાખોરીને વળગી રહેશું તે કરવા રચનાત્મક કાર્યક્રમ કરીએ, ખાદી સંસ્થાને મહત્વ આપીએ. | આવતા ત્રીશ વર્ષમાં જ આઝાદી ગુમાવી દેશું.
એ દ્વારા દરિદ્રનારાયણની સેવા કરી શકીશું. માનવી માત્રનું બાહ્ય * ત્યાર પછીની સાધના છે તે અસ્તેય ' અને અપરિગ્રહ, અને આંતરિક શુદ્ધિકરણ કરવું, ગામડાને સુધારવા એ રીતે || જરૂર કરતાં વધુ સંગ્રહ કરે એ પરિગ્રહ. પૂર્વે રચનાત્મક પ્રવૃત્તિ કરવાની છે. સર્વોદય સેવા સંઘની આવી પ્રવૃતિ છે. ":" અનાજની હાડમારી ન હતી. અત્યારે આપણે બીજાઓ ઉપર આ ધર્મ*( જ ભાવના માત્ર નથી, આ બધા પાસા ઉપર ગાંધી'.. આધાર રખ પડે છે. અત્યારે વધુ અન્ન તૈયાર કરે. આપણી જીનાં સૌંદર્યને વિકાસ કરીએ. એમનાં આદેશ અને વિચારને
મહેનત ઉપર જ છે. સંગ્રહ કરીશું તે આપણે સર્વોદયની ભાવ. અપનાવીએ. એ વિચાર સર્વોદય સમાજની પ્રવૃત્તિને આગળ નામાં આગળ વધવાના નથી. આપણી જરૂરીયાત જેટલું તૈયાર લઈ જશે. - કરીએ. પહેલાંના જમાનાનાં હિંદમાં પોતાની પ્રજા પૂરતું જ નહિ હિંદભરમાં જ નહિ પરંતુ આફ્રિકા વિદેશમાં આપણા ભાઈઓ પરંતુ પરદેશને ૫ણું પુરૂ થઈ રહે એટલું અન્ન ઉત્પન્ન થતું. ન મેળવવા માટે ગયા છે. તેમણે ત્યાંની પરિસ્થિતિ સાથે મળી આજે આપણે સ્વદેશીને દ્રોહ કર્યો છે. અન્ન માટે પરદેશ ઉપર જવું જોઈએ. તેઓને ધમ છે કે, ત્યાંની ભાષા, લે કે, જાતિ અલગ
આધાર રાખવો પડે છે. તેની ખુશામત કરવી પડે છે. તે જે છે છતાં તેઓએ ભાઈચારાથી જીવવું જોઈએ. આ રીતે સૌ કોઈ : આપે છે તેમાં ચલાવી લેવું પડે છે. માણસ ભૂખ કરતાં વતે તે સર્વોદયની સિધ્ધિ વડે વિશ્વને તૈયાર કરી શકીએ. કેઈન વધુ ખાય છે તે ખાઉધરો છે. તે સ્વર્ગમાંથી ઉતરી નરકમાં જાય છે. * હેરાને ન કરીએ. અભને કેળવણી આપીએ, એ દ્વારા પિત પ્રયત્નથી મેળવેલું જરૂર જેટલું ખાવું. વધુ અન પેદા કરવું. એ * સેવા કરીએ. હિદે આવા પ્રચારક અને સેવકેની મેટી સંખ્યા વસ્તુ અશોકે સમજાવી હતી. સંગ્રહ ઓછો કર. ખર્ચમાં કરકસર નિર્માણ કરવાની છે. હજુ કરવાનું ઘણું બાકી છે. કાય, કરવી, એથી અસ્તેય અને અપરિગ્રહનું પાલન કર્યું" કહેવાય. અપરિ.'
મનું પાલન કર્યું કહેવાય. અપેરિ- દાએ અસ્પૃશ્યતાનિવારણમાં થોડી મદદ કરી છે. આજે આદિ* ગ્રહનું પાલન કરવું જોઈએ. તે જ સર્વોદય જાળવી શકાય.
વાસીઓની સેવા કરવાની જરૂર છે. તે લેકે અજ્ઞાન છે. જીવસત્ય-અહિંસા, અસ્તેય અને અપરિગ્રહ એ ચારેયની આપણને
નમાં હારેલા છે. પછાત છે. તેને હેરાન કર્યાનું પાપ આપણને જરૂર છે. હવે બ્રહ્યચર્ય વિષે કહુ. ગીતાજીમાં ૧૬મા અધ્યાયમાં
નડવાનું છે. અહિં ભેગા થનારા ઘણા આવે છે, શ તિથી સાંભળે છે. બ્રહ્મચર્યના ૨૬ ગુણો વર્ણવ્યા છે. જો પવિત્ર ભાવે રાખીએ,
જુવાને ઘણુ આદિવાસીઓની વાત કરે છે, પરંતુ તેમની સેવા : શુદ્ધ થઈએ, તે જ મેક્ષ મેળવી શકીશું. સમાજમાં કામવિકાર
I રાકેશ • સમાજમાં કામવિકાર માટે જીવન આપવા તૈયાર થાવ, તેમને સંસ્કાર આપવા કટિબધ્ધ વિનાના.. સત્યનિષ્ઠાનાં સંબંધે ઉત્તમ રીતે જળવાવી જોઈએ. બને, તેથી ધર્મ અને પુણ્યની મૂડી કમાશે. આ પ્રશ્ન યુવાને સત્યનાં બે પાસાં છે, બ્રહ્મચર્ય અને સત્યનિષ્ઠા આવશ્યક છે. ઉપર છોડું છું. આદિવાસીઓ પાસે ખેતી પણ નથી. જંગલની સર્વોદયની અંદર ઉંચનીચના ભાવને સ્થાન ન હોય-ભાઈઓ ખંડેમાં અજ્ઞાન રીતે વસે છે. તેમની સેવા કરવા મુંબઈથી વચ્ચે ભેદ ન હોય.
' હજી એક પણ તૈયાર થયે નહિ. સેવા કરવાની વાતે ઘણી મેટી હરિજનને અસ્પૃશ્ય ન રાખીએ. ગાંધીજીએ આપણને મેટી કરે છે. તેમને કેળવવાની આજે આવશ્યકતા છે, તૈયાર થાવ. - Do or die ને સિધ્ધાંત આપે. ધનવાન માણસ સારી સંસ્થામાં જયાં જયાં આપણા કે પરદેશમાં સાર્થવશ બની રહ્યા
સુપાત્રદાન આપી પિતાનું કર્તવ્ય બજાવે. અશ્રધ્ધા અને અવિશ્વાસનું છે ત્યાં તેઓ ગૌરવ વધારે. સદયને સમજીને ચાલીશું તે જ વાતાવરણ જામ્યું છે. કેઈ કાળે આપણને અન્યમાં વિશ્વાસ બેસતા સમાજની સેવા કરી શકીશું. એ માટે હિદે ભેગ આપવા પડશે. નથી. અવિશ્વાસ નાસ્તિકતાં છે. એથી સમાજ ઉપર બૂરી અસર આદશની પ્રેરણાને વફાદાર રહેવું પડશે. જીવનમાં પરિવર્તન થાય છે. આપણે નિભય રહીને સર્વોદયની સ્થાપના કરીએ. તેનું કરવું પડશે. ગરીબોને મદદ કરીએ તેને માટે તૈયાર થઈએ, અને પાલન કરીએ. કાયર બન્યા છીએ તેને બદલે વીર બનીએ. સર્વોદયની ભાવના કેળવીએ, એ જ અભ્યર્થના.
પરિસ્થિતિ [પર્યુષણ વ્યાખ્યાન માળામાં શ્રી રવિશંકર મહારાજે આપેલું વ્યાખ્યાન સંગ્રાહકઃ શ્રી. ભોગીલાલ ડગલી).
જ્ઞાન બધી રીતે ફાયદો કે નથી કરતું નુકસાન પણ કરે છે, ઓડ જાતિનો માણસ ભગત છે. તે તે પાપ નહિ કરવું એવું અતિજ્ઞાને નુકસાનકર્તા છે. જીવનમાં ઘણીવાર આડે આવે છે. શાસ્ત્ર શીખે છે. એને ચોપડી વાંચવાનું તે યાદ જ નથી. 'ચારને અત્યાચાર થઈ જાય છે. જ્ઞાનમાં પણ એવું જ છે.
એક દિવસ અમે તેને ઘેર ગયા. તેનું ઘર નાનું કુબા " સંસ્કારી પુરૂષે જ્ઞાન પામે છે. તે ફકત " ચેપડીમાંનું નહિ. એન જેવડું પણ સુંદર અને સ્વચ્છ હતું. ભેશ બાંધવાની જગ્યા જ્ઞાન તે ક્રિયા કરતાં કરતાં સિદિધ પામે છે. એને એ જ્ઞાન વ્યવસ્થિત હતી. તેની બાયડી જુઓ તે. કુબજ જેવી લાગે, નજરે
અનુભવથી પ્રાપ્ત થાય છે. ક્રિયા ” કરતાં જેટલું જ્ઞાન મળે, તે દીઠી ગમે નહિ, તેવી તે પણ એડને તેના ઉપર પ્રેમ અનહદ - તેનું માપ છે. એટલાં જ્ઞાનમાં જ સંતોષ માનવો જોઈએ. . હતું. તેની બાયડીને એક પગ ભાંગેલ હતું. તેણે તેને બાંધે
| જૈન મુની સતબાળને સૌ કોઈ ઓળખે છે. તેઓ ચાતુર- બેસાડીને જાત્રા કરાવી હતી. તેને પુસ્તકનું જ્ઞાન ન હતું. તે તે માસમાં ગામડામાં આચારની ક્રિયાઓ કરાવે છે. એક ગામમાં જીવનશાસ્ત્ર જાણતો હતો. તેણે ઘરસંસાર ચલાવ્યું. બન્નેએ ભેગા
| SR No. | 525934 |
| Book Title | Prabuddha Jivan - Prabuddha Jain 1949 Year 10 Ank 17 to 24 and Year 11 Ank 01 to 16 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Manilal Mokamchand Shah |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1949 |
| Total Pages | 212 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 19 MB |