Prabuddha Jivan - Prabuddha Jain 1949 Year 10 Ank 17 to 24 and Year 11 Ank 01 to 16

SR No.: 525934
Original Sutra Author: N/A
Author: Manilal Mokamchand Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1949
Total Pages: 212
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 19 MB

Page 16

૪૨૪
તા. ૧૫-૧–૪૯ -
પ્રથમ ગણાવ્યા હોય એ વાત પણ, અજ્ઞાત છે. અત્યારે મુનિ જિનવિજયજીનો એક અંગત ખુલાસો હિંદુસમાજ અને હિંદુધમંથી જુદા રહેવાની ભાવના દેખાય છે.
હું તો એકકે સ્થલવ્રતધારી પણ નથી.” તે નવી જ છે અને તેનું મૂળ કેટલાક નવા ઘડાતા કાયદાઓને
(મુંબઈ સમાચારમાં એક જ નામથી બજૈન ચર્ચા લીધે પિતાની ચાલુ રૂઢિઓ પર ત્રાપ પડવાના ભયમાં રહેલું છે.
એ મથાળા નીચે દર શનિવારે કેટલાક સમયથી એક લેખમાળા માની લઈએ કે જેના પિતાને જુદા ગણાવવાને આગ્રહ રાખે અને
ચાલ્યા કરે છે. આ લેખમાળામાં થોડા સમય પહેલા મુંબઈ જૈન પિતાને અનિષ્ટ હોય એવા કાયદાના ફેરફારોથી બચી જાય તે પણ
યુવક સંઘની આજ સુધીની કારકીદી અને વર્તમાન કાર્યવાહી વિષે લાંબી નજરે આ વસ્તુ જેનેના પિતાના જ ગેરલાભમાં છે. નજીવા
લાંબી ચર્ચા પ્રગટ થઈ હતી અને તેમાં મુંબઈ જૈન યુવક સંઘ કાલ્પનિક લાભ માટે તેમણે અનેક સ્થાયી લાભે ગુમાવવા પડશે
વિષે અરધા સાચા, બેટા તેમજ ચિત્રવિચિત્ર અનેક ઉલ્લેખ કરવામાં અને તે એવી એક લઘુમતી થઈ જશે કે જેને હંમેશા એશિયાળા
આવ્યા હતા. મુંબઈ જૈન યુવક સંઘની સર્વ પ્રવૃત્તિઓ પ્રારંભથી રહેવું પડશે. હવે કાંઈ પરરાજ્યને અમલ નથી કે જે લઘુમતીને
સર્વીશે જાહેર અને સુવિદિત હાઈને સંધ તરફથી કશે પણ ખુલાસો પંપાળે અને વિશેષ અધિકાર આપે..
કરવાની જરૂર અમને ભાસી નથી. એ જ ચર્ચા દરમિયાન એક - હું પિતે ઉપરના વિચાર ધરાવતા હોવા છતાં હિંદુ મહા
લેખક તરફથી મુનિ જિનવિજયજી વિષે પણ ગેરસમજુતી ઉભી કરે. સભાના સભ્યપદની કઈ પણ જેને ઇચ્છા રાખે અગર
એ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યું હતું. આ ગેરસમજુતી દૂર કરવાના તેને સભ્ય બને એની સાવ વિરૂદ્ધ છું. એનું કારણ એ
હેતુથી મુનિ જિનવિજ્યજીએ આજથી દેઢેક માસ પહેલા મુંબઈના છે કે હિંદુ મહાસભાના મૂળમાં જાતિની ઉંચનીચ ભાવના
સમાચારના તંત્રી ઉપર એક અંગત નિવેદન લખી મોકલ્યું હતું. જ રાજકારણના રૂપમાં કામ કરી રહી છે. હિંદુ મહાસભાને જય
મુંબઈ સમાચારે હજુ સુધી એ પ્રગટ ન કર્યું અને તેથી તેમણે એટલે બ્રાહ્મણને જયેઃ અને બ્રાહ્મણને જય એટલે વર્ણભેદ
તે નિવેદન અમને ઉદ્દેશીને મેકલી આપ્યું છે જે નીચે પ્રગટ કરવામાં ર.. તેમજ ઉંચનીચ ભાવનાને જય અને છેવટે બ્રાહ્મણને સત્તાશાહી ગુરૂપદને જય. આ વસ્તુ મૂળે જ શ્રમણ ભાવનાથી અને જન
આવે છે. પ્રસ્તુત નિવેદન એટલું સ્પષ્ટ અને સરળે છે કે તેને ભાવનાથી સાવ વિરૂદ્ધ છે; અત્યારની વિકસતી માનવતાનો દષ્ટિએ
અમારી તરફથી કશી ટીકા કે ટીપ્પણની જરૂર લાગતી નથી. તંત્રી) - પણ વિરૂદ્ધ છે. એટલે હું જ્યારે જેનોને હિંદુ માનવા મનાવવાની
શ્રી પ્રબુદ્ધ જનન તંત્રી જોગ, વાત કરું છું ત્યારે હિંદુ મહાસભા સાથે કશે જ સંબંધ ન મુંબઈ સમાચારના તા. ૨૦ નવેમ્બરના અંકમાં કે “જૈન” ' . . રાખવા પણ કહું છું. પ્રસંગે એક વાત યાદ આવે છે. હિંદુ નામધારી ભાઈનું લખાણ છપાવ્યું છે તે તરફ મારા કેટલાક જૈન યુનીવર્સીટીની હિલચાલ શરૂ થઇ. અને બધા જ હિંદુ ધર્મીઓ હિંદુ બંધુઓએ મારું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. એ જંન નામધારી ભાઈએ યુનીવર્સીટીમાં પ્રતિનિધિત્વ ધરાવે એ વિચાર આગળ આવ્યું ત્યારે મુંબઈના જૈન યુવક સંઘની પ્રવૃત્તિઓ વિષે પિતાની ટીકા કરતાં, જેને, શીખે અને બૌદ્ધો કોઈ પાછળ ન રહ્યા. બધાએજ પિતાને તેની સાથે મારે પણ શેડો કે સંબંધ જોડી દીધો છે અને તેથી હિંદુ માની હિંદુ સમાજના એક ભાગ લેખે એ હિલચાલને હું આ ખુલાસે કરવા ઇચ્છું છું, જેથી એ જૈન ભાઈની માફક વધાવી લીધી. હવે જ્યારે જ્યારે હિંદુ ધર્મ કે હિંદુ સમાજને બીજા પણ એમના જેવા બ્રાંત વિચારવાળા ભાઈઓ ભ્રમમાં ન કોઈ પણ જાતની મદદ થી કોઈ પણ જાતના કાયદાને લાભ સરકાર ' રહે. આશા છે કે આ ખુલાસો આપ પ્રગટ કરી આભારી કરશે. આપશે ત્યારે સહેજે જ જેનો એના ભાગીદાર થશે. એમને પછી ' એ “જૈન” નામધારી ભાઈએ મારા નામ વિષે. ગોટાળામાંગણીને જુદે ચોકે કરવાની જરૂર નહીં રહે
: " ભરેલું લખાણ કર્યું છે. મથાળે તે “ મુનિ જનવિજયજી” અવું - તેલકર કમિટિ સામે કોઈએ એ વિચાર રજુ કર્યાનું નામ લખ્યું છે, પરંતુ અંદરનાં લખાણમાં જીનવિજય નામના બે મને ઝાંખું સ્મરણ છે કે જૈન સમાજ દ્રષ્ટિએ હિંદુ સમાજથી ત્રણ વાર ઉલ્લેખ આવે છે અને હકીકત તપાસવાથી એ . જુદા નથી, પણ ધર્મ દૃષ્ટિએ હિંદુ ધર્મથી તેઓ જુદા છે. જે ઉલલેખ મારા વિષેજ કરવામાં આવે છે એમ હું માનું છું. મારું સ્મરણ સાચું હોય તે પ્રસંગે મારે એ કહેવું જોઈએ કે કારણ કે દેવદ્રવ્યના વિષયમાં ટંડુલકર કમીટી આગળ મારી જે તે કથન સાવ ખોટું છે. જૈન ધર્મ બીજા હિંદુ ધયા એટલે જુબાના થઈ હતી અને તેથી એ અંગેની જે વિચારણુ એ લેખમાં બધે મૂળ રૂપમાં અભિન્ન છે. કે એમ જ કહેવું જોઈએ કે . ખરી કરવામાં આવેલી છે તે મને જ ઉદ્દેશીને છે એમ સમજું છું.' રીતે જૈનધર્મ હિંદુધર્મથી અભિન્ન છે. જૈન ધર્મને મૂળ આધાર એ ભાઈએ દેવદ્રવ્ય અંગેની ચર્ચાને ઉલ્લેખ કરતાં જે આમતત્વની માન્યતા, મોક્ષરૂપ અંતિમ પુરૂષાર્થ અને તેને લક્ષીને 'રીતે એમણે પોતાના વિચારો રજુ કર્યા છે તે વિષે હું
ગાવલંબી જીવનચર્યા આજ છે. આ વસ્તુ હિંદુધર્મની બધી અહિં મારૂં કશ મંતવ્ય લખવા ઇચ્છતું નથી. કારણ કે જે શાખાઓમાં લગભગ એક જેવી જ છે. જે કાંઈ પરિભાષાને,
શૈલીમાં અને જે ભાષામાં મેં મારા વિચાર એ કમીટી આગળ વર્ગીકરણને અને કયાંક કયાંક કપનાનો ભેદ છે તે તે જન
જણાવ્યા હતા તેને મોટા ભાગે વિપર્યાપ રૂપે અને વિકૃત રૂપે જ, ધર્મના અનેક ફિરકાઓ વચ્ચે પણ કયાં નથી? એવા ભેદને લીધે
એ ભાઈએ ચિતર્યા છે. તે વિષે તે અહિં આટલો જ ઉલ્લેખ એ ધમ બીજા ધર્મથી સાવ ભિન્ન છે એમ કહેવું એ ધર્મના
બસ છે. મારે તે જે ખાસ ખુલાસો કરે છે તે એ બાબરહસ્યને ન સમજવા બરાબર છે. જ્યારથી આવી બેદ દષ્ટિ પરં:
તને છે કે એ ભ્રાંત ભાઈએ-ભૂલથી હો કે પિતાની વિકૃત મને - પરંપરાઓમાં દાખલ થઈ ત્યારથી કેટલીક વિકૃતિઓ ઉભય પક્ષે
ભાવનાથી હો-મારો અને જૈન યુવક, સંધને સંબંધ જે રીતે રજુ સાહિત્યમાં દાખલ થઈ છે. એવી વિકૃતિઓ વારંવાર સમાજ સામે
કર્યો છે તે સર્વથા ભ્રાંત છે. અલબત્ત એમાં મારું નામ પણ ઉપદેશ દ્વારા રજુ થાય છે અને સમાજ ગેરસમજની પરેડમાં
થોડુંક કારણભૂત રહે છે અને તેથી મારા વિષે એવા ભાઈઓને વધારે ને વધારે ઘસડાતા જાય છે. તેથી એ નથી સમજી શકતો
ભ્રમ થવાનો સંભવ થયા કરે છે. આથી મારા પુરતું આ વિવેદન કે જે રામ અને કૃષ્ણ વૈદિક પુરાણુ ધર્મના માન્ય દેવો છે તે
કરવાની મને જરૂર લાગી છે. હું મારા જૈન પરંપરામાં શા માટે આવ્યા અને એ જ રીતે જે ઋષભદેવ
એ “જૈન ' બધુને
સ્પષ્ટ રીતે કહેવા ઇચ્છું છું કે, મારા નામ પાછળ જે “મુનિ ” જૈન પરંપરાના માન્ય છે તે પુરાણું સાહિત્યમાં કેમ નિર્દેશાયેલા
શબ્દ વળગે છે તે જન શાસ્ત્રોમાં જેને નામનિક્ષેપ કહેવામાં છે? કયારેક હરિભદ્ર અને વાવિજયજી જેવા આ વસ્તુ પામી ગયા
આવે છે તે નામનિક્ષેપ પૂરતો જ સમજવાને છે અર્થાત મારૂં અને તેમણે પિતાના છેલ્લા સાહિત્યમાં આવી અભેદ ધર્મ-રષ્ટિને
મુનપણું માત્ર નામ પૂરતું જ છે. ગુણાની દૃષ્ટિએ તેમાં કાંઈ જ સ્પષ્ટ કરી છે. તેથી ધર્મની દૃષ્ટિએ જૈન ધર્મ હિંદુ ધર્મથી જુદો છે
તત્ત્વ નથી. એ ભાઈએ જે પાંચ મહાવ્રત હોવાની મારામાં શંકા એ વિચાર પણ વજુવિનાને છે. પંડિત સુખલાલજી લેવી છે તે વિષે હું એમને સ્પષ્ટપણે નવદન કરૂં કે મારામાં છે