Prabuddha Jivan - Prabuddha Jain 1948 Year 09 Ank 17 to 24 and Year 10 Ank 01 to 16

SR No.: 525933
Original Sutra Author: N/A
Author: Manilal Mokamchand Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1948
Total Pages: 244
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 28 MB

Page 187

શ્રી મુંબઈ જેન યુવક સંધનું પાક્ષિક મુખપત્ર
રજી. ન. બી કર
.
પ્રબુદ્ધ જૈન
તંત્રી: મણિલાલ મેકમચંદ શાહ
વર્ષ : ૧૦ એક : ૧૧
મુંબઈ: ૧ ઓકટોબર ૧૯૪૮ શુક્રવાર
વાર્ષિક લવાજમ રૂપિયા ૪
જગવંધ મહાત્મા ગાંધીજી [ પયું પણ વ્યાખ્યાનમાળા દરમિયાન સંવત્સરી પર્વની સવારની વ્યાખ્યાનસભામાં માન્યવર કાકાસાહેબ કાલેલકરે “મહાત્મા ગાંધીજી’ ઉપર એક સુન્દર વિચારપ્રેરક પ્રવચન કર્યું હતું. તેની નોંધને કાકાસાહેબે સંસ્કારી આપી જેના પરિણામરૂપ નીચેને લેખ આજે જ્યારે દેશભરમાં વિશ્વવન્ય ગાંધીજીની જન્મજયન્તી તરફ ઉજવાઈ રહી છે ત્યારે પ્રબુદ્ધ જૈનોના વાંચકો સમક્ષ રજુ કરતાં અમને આનંદ થાય છે.
તંત્રી ગાંધીજી જીવતા હતા ત્યારે એમના એક અંતેવાસી તરીકે એશિયામાં ફેલાયેલા ભૂખમરાની વિકરાળતા જાણી અમેરિકાના એમને વિષે કાંઈ પણ ખેલતાં ઘણો સંકોચ થતો. આજે તેઓ કેટલાક બહુ મોટા લે કે “આપણે કઈ રીતે મદદ કરી શકીએ ? આપણી વચ્ચે નથી એવે વખતે એમને વિષે બોલવા જતાં રખે એ જાતે જોવા અહીં આવ્યા હતા. એમનું એ શિષ્ટમંડળ ને એમની વિભૂતિને અન્યાય કરી બેસીશ એ જાતને સંકોચ ગાંધીજીને દિલ્હી ખાતે બિરલા મંદિર પાસેના ભંગીવાસમાં મળ્યું. મનમાં રહે છે. અને આ વર્ષ દરમિયાન ગાંધીજીની મહાનતા વિષે ઘણા સવાલજવાબ થયા, એક જણે ગાંધીજીને સીધો સવાલ પૂછયે, કેવળ હિંદુસ્તાનનાં જ નહિ પણ આખી દુનિયાના નાના મોટા કે “હિંદુસ્તાનની ભીડ ભારે છે, જાપાનની પણ છે, બન્નેને મદદ અસંખ્ય લોકોએ, અનેક બાજુએથી, એટલું બધું કહ્યું છે કે ન પહોંચાડી શકીએ તે અમારે કોને મદદ કરવી ?” હિંદુસ્તાનમાં હવે ગાંધીજી વિષે કાંઈ પણ નવું ભાગ્યે જ બેલી શકાય. ' ભૂખમરાથી લાખે લોકો ટળવળતા હતા. ગાંધીજીની પ્રથમ - ગાંધીજી હિંદુસ્તાનના અનન્ય સેવક હતા. એમણે હિંદુસ્તા- જવાબદારી પિતાના દેશ પ્રત્યે જ હતી, એટલે એમને ઠેકાણે બીજે નને સ્વરાજ મેળવવાને એક અદ્વિતીય રસ્તો બતાવ્યું અને કોઈ પણ માણસ હોત, તે હિંદુસ્તાનનું જ નામ લેત અને એમાં હિંદુસ્તાનની આખી સરકૃતિને ને વેગ આપ્યો; એટલું જ નહિ એમને કોઈ વાંક ન કાઢત, પણ ધર્મમૂર્તિ ગાંધીજીને અમેરિકાના પણ એક નવી દિશા બતાવી. આ રીતે એમનું આખું જીવનકાય પ્રતિનિધિએ “અમારો ધર્મ છે ” એ સવાલ પૂછ હતું. ગાંધીજી હિંદુરતાનમાં જ એકાગ્ર નિષ્ઠાથી કેન્દ્રિત હતું; છતાં એમણે હિંદુ- એક ક્ષણ થોભ્યા અને ગંભીર સ્વરે એમણે જવાબ વાળેઃ “મારા સ્તાન મારફતે આખી દુનિયાની એટલી બધી ઉજ્જવળ સેવા કરી મનમાં લવલેશ શંકા નથી કે તમારે જાપાનને જ મદદ કરવી” છે કે ગાંધીજીને આપણે માત્ર હિંદ-ઉદ્ધારક નહિ ગણતાં જગદ્ર- અને તરત કારણ પણ કહી દીધું: ‘હિંદુસ્તાનને મદદ કરશે તે ઉદ્ધારક તરીકે જ ઓળખીએ છીએ. કેવળ આપણે જ નહિ તે સેવાભાવથી પ્રેરાઈને, ઉપકાર વૃત્તિથી અથવા આંતરિક માનવપણ તમામ દુનિયાના લોકો એમની સેવા સ્વીકારે છે.
તાના સંતેષને કારણે, પણ તમારે જાપાનની સેવા કરવાની છે. પ્રાયશ્ચિત એનું મુખ્ય કારણ એ હતું કે એમણે આપણુ દુઃખનું તરીકે. તમે લોકોએ માણસાઈનું ખૂન કરી જપાનને નાશ કર્યો છે, મૂળ શેધી કાઢતા આખી દુનિયાના દર્દની જડ જોઈ લીધી અને એક બાહોશ અને માની વરરાષ્ટ્રના આત્માને હણે છે. એ માણસજાતને ઉંચે ચડીને જ એ દર્દ દૂર કરવાના રસ્તા બતાવ્યા;
પાપ ધોઈ કાઢવું એ તમારી પ્રથમ ફરજ છે. એ દિશામાં થતુંઅને તેથી જ દુનિયાભરના વિચારવી, કર્મવીરો અને સેવાવીશ કિંચિત્ પણ કરી શકશે, તે તમારી માણસાઈ બચવા પામશે.” એમના પ્રત્યે આકર્ષાય. ગાંધીજીને ઘણો ખરો વખત આપણા સાંભળનારા તો સડક જ થઈ ગયા અને એ સંવાદ સાંભળવા હું દેશના નાનામોટા લોકોને સલાહ આપવામાં અને દોરવામાં જતે; ત્યાં હાજર હતા એની મેં તે ક્ષણે ધન્યતા અનુભવી, " અને છતાં એમની પાસે આવનારા પરદેશીઓની સંખ્યા ઓછી - એવી જ રીતે આરબ વચ્ચે અને યહૂદીઓ વચ્ચે ઝગડે ફટ, ન હતી, હિંદુસ્તાનની સેવા કરવા આવેલા પરદેશીએ તે એમની ત્યારે એ આખા પ્રશ્ન ઉપરનું સાહિત્ય વાંચી, બન્ને બાજુની દલીલો પાસે આવતા જ, પણ જેમને હિંદુસ્તાનના નહિ પણ પિતપતાના સાંભળી, યહૂદીઓને દુરંદેશીની સલાહ આપતા બાપુજીને મેં સભળ્યા દેશના કટોકટીના સવાલની જ પડી હતી, એવા લે છે પણ ગાંધીજી છે. તે વખતે પણ મને થયેલું કે વિશ્વશાંતિ સ્થાપવા માટે અથવા પાસે આવી પિતાના કાર્ય માટે નવી પ્રેરણા મેળવીને પાછી જતા. આખી દુનિયાનાં તમામ રાષ્ટ્રમાં કૌટુમ્બિક ભાવ ઉત્પન્ન કરવા માટે . છેલ્લે છેલ્લે એવું એક પણ અઠવાડિયું નહિ ગયું હોય કે જ્યારે યૂને જેવી દરબારી સંસ્થા ઉભી કરવા કરતાં જો દુનિયાએ એકલા , પરદેશના લોકો આવી રીતે એમની પાસેથી પ્રેરણા લેવા નહિ ગાંધીજીને સરપંચ નીમ્યા હોત, તે માણસના લેહીની જે નદીઓ આવ્યા હોય,
વહે છે, તે અટકી ગઈ હતી અને સંસ્કૃતિને નાશ હું એવા પણ દાખલા જાણું છું કે યુરોપ કે અમેરિકાને થતા બચી ગયે હેત. પણ સાંકડા મનની દુનિયા ગાંધીજીનું કોઈ માણસ ત્યાંથી કેબલ કરીને ગાંધીજી પાસેથી અરધા કલાકની માહાત્મ્ય પૂર્ણપણે ઓળખી ન શકી; અને બધું એમના હાથમાં મુલાકાતની રજા માગી લે હજારો રૂપિયા ખર્ચીને અહીં આવી સેપવાની કોઈએ હિંમત ન કરી. જાય; પિતાને પૂછવાના સવાલ મનમાં ગોઠવીને અરધા કલાકમાં ' તે વખતે આપણા દેશમાં ગાંધીજીએ કોંગ્રેસ જેવી નાનકડી પણ જેટલું મેળવાય તેટલું મેળવી લે અને પિતાની બધી મહેનત લેખે સ્વરાજને વરેલી એકમાત્ર સંસ્થા હાથમાં લીધી અને એને દુનિન લાગી એવી ધન્યતા અનુભવતે પાછો જાય,
થામાં સૌથી મોટી નૈતિક મૂડીવાળી જનશકિતની સંસ્થા બનાવી;