________________
जीवनमौक्तिकम्
मुनिरम्याङ्गरत्नविजयः
(१) निःश्रेयसमार्ग नियन्त्रणम्
पञ्चसु इन्द्रियेषु सर्वाधिकप्रबलं दुर्गाह्यञ्च जिह्वेन्द्रियम् । एकैकक्रियाकर्तृणि सर्वाणि इन्द्रियाणि किन्तु जिह्वेन्द्रियस्य द्वे कार्ये स्तः । वदनं-आस्वादनञ्च ।
कार्यद्वयकर्तरि अस्मिन् रसनेन्द्रिये नियन्त्रणमत्यावश्यकम् । अयमेव निःश्रेयसमार्गः । बहुभाषणेन अत्यशनेन वा व्यक्तेर्जीवनं समूलं नष्टं श्रूयते ।
ततो वचनभोजनयोरतिमात्रां निरुध्याऽवसरानवसरविवेकवता भवितव्यम् । तथोक्तं - "अवसरपठिता वाणी गुणगणरहितापि शोभते पुंसाम्" । इत्थं - परमशर्म प्रति जीवा अग्रेसरा भवन्ति ।
यथा वाचाऽस्मादृशां जीवनं स्वरसवाहि भवेत्, तथैव वाचा कदाचित् जीवनशैल्यव्यवस्थिता समाप्ताऽपि भवेत् ।
अतो वाग्विवेकं ज्ञात्वा वचस्तत्रैव वक्तव्यं यत्रोक्तं सफलं भवेत् ।
