________________
जुलाई-२०१६
छे तेनो ख्याल आवे. जो के कर्ताए बधा शब्दोना पर्याय आपवानुं मुनासिब नथी मान्यु. घणा शब्दो छ, जेना अर्थ माटे आपणे अन्य सन्दर्भो पासे जq ज पडे; केटलाकना अर्थ तो त्यां पण न जडे; ते माटे लोकबोली ज आधार बने, जे आजे अस्तित्वमां नथी, के आपणा माटे अजाणी होय. ___ अवचूर्णिमां महदंशे तो जे ते शब्दना संस्कृत पर्याय ज नोंध्या छे. छतां घणे ठेकाणे वधु स्पष्टता माटे अमुक शब्दोना अर्थने तत्कालीन गुजराती भाषा द्वारा पण वर्णवेल छे. दा.त. श्लोक ९मां-१०मां अनुक्रमे 'घटद्वाक्यं-घटता वचन- बोलवू', 'घातकत्वं-हत्यारापणुं, घृष्टत्वं-घाठूआपणुं' इत्यादि. अहीं 'घाठूआ' समजवा माटे आपणे तो 'घृष्ट'नो ज आशरो लेवो पडे. पण ते समयमां 'घृष्ट'नुं भ्रष्ट भाषारूप 'घाठूआ' थतुं हशे ते आथी आपणने जाणवा मळे छे. पद्य १४मां 'छाकता' छे, तेनो अर्थ त्यां 'छाक्यापणुं' थयो छे. आजे आपणे त्यां 'छाक-छकवू-छकी जq, छकेलो' आवा शब्दो प्रयोजाय छे ज.
पद्य १६-१७मांना झलत्कार, झमत्कार, झुंमj, झबज्झब, झपाटी जेवा शब्दो 'देशी शब्दकोश'मां पण नोंधाया नथी. 'झुंबनक' मळे छे, तेनुं ज 'झुमणुं' थाय; पण कर्ताए ते भाषानो शब्द ज अहीं प्रयोज्य शब्द तरीके स्वीकारी लीधो छे. झला, झीरा, सझुंझुमुसय जेवा शब्दो कोशमां मळे छे. ___ पद्य २१-२२मां टिक्क-टीको, टार-टारडं जाणीता छे. टट्टर-भेरीनाद, ट्टिटिलिका-हांसी, टटारत्व-सदा सज्जता (जो के 'टट्टार' शब्द आजे पण सावधानना अर्थमां प्रयोजाय तो छे), टिट्टिभत्वं-सगर्वत्व, टौंक्य-टुकडापणुं (ट्रॅकुं,
कमां, टूंको-बधा आनी ज नीपज न गणाय ? पर्वतना शिखर माटे प्रयोजातो 'क' शब्द पण याद आवे.), टक्करा-अर्थ नथी नोंध्यो, (आपणे 'टक्कर मारीए ते
आ होय ?), टुंचत्वं-टुंचपणुं-कलङ्क-आ बधा शब्दो-अर्थो महत्त्वना छे. 'टप्पर' कोशमां विकराळ-कानवाळा-अर्थमां, टुण्ट-एक हाथवाळाना अर्थमां जडे छे. टुंचत्वं-टुंचपणुं-त्यां 'टोचायेलुं' एवो शब्द तेनो वारसदार गणाय ?
२३-२४मां-ठरणत्वं-ठर्यापणुं-आ सीधो भाषामांथी संस्कार आपीने संस्कृत बनेलो शब्द जणाय. 'ठांठल्य' कोशमां नथी. आपणे 'ठठ्ठा-मश्करी' करीए ते आ हशे ? 'ठींभ'नो अर्थ समजमां आवतो नथी. स्त्री ठुम ठुम के ठण ठण करती चाले चाले, तेने 'ठणत्कार-ठमत्कार' शब्दो द्वारा ओळखावेल छे. ठोठत्वं-नो अर्थ आप्यो नथी, पण आपणे 'ठोठ' शब्द आजे 'मूर्ख'ना अर्थमा प्रयोजीए छीए ज. 'ठोठ'नो इतिहास केटलो जूनो गणाय !. 'ठग'-ठगारापणुं-आ शब्द पण एटलो ज
