________________
१८५
व्यवहार पूर्व चतुर्विशतितमसूत्रे नगरे वसता अमणेनाऽवग्रहयाचना कर्त्तव्येति कथितम् स च श्रमणो यथानगरे तिष्ठति तथा विहारं कुर्वन् श्रमणः कदाचिदटव्यामपि वसेदिति बनेऽपि तिष्ठता श्रमणेन तत्रापि अवग्रहयाचना कर्त्तव्येति दर्शयितुं पञ्चविंशतितम सूत्र व्याख्यातुमाह-'पहेवि ओम्गाई इत्यादि ।
सूत्रम्-पहेवि ओग्गहं अणुन्नवेयवे || पू० २५ ॥ छाया--पथि अपि अवप्रहमनुशापयितव्यः ।। सू० २५।।
भाष्यम्-पथि गपि, तत्र पथि-मार्गे अपिशब्दाद पृशाधषः भटव्यादौ च 'भोगमई' अवग्रहम्-निवासार्थमात्मनो निवासविषयकं याचनं प्रति कोऽपि वृक्षादिस्वामी भवेत् सः ‘अणुन्नरयन्' अनुज्ञापयितव्यः, तत्सकाशान्निवासविषयाज्ञा ग्रहीतव्येति भावः । मार्गे यत्र वृक्षादौ छायायां विश्राम्यन्तो ये यत्र पथिकाः प्रथमं स्थितास्तिष्टन्ति तानपि पृष्ट्वा तत्र श्रमणस्तिष्ठेन्, अपृष्ट्वा तु तत्रापि न स्थातव्यम् । यत्र ते सागारिका वसेयुर्वक्षादिमूले ते तु सुतरामेव अनुज्ञापयितव्याः, ततो भवन्ति ते शय्यातराः | यत्र वृक्षस्याऽवस्तात् अन्यत्र वा एकस्य परिग्रहे अनेकेषां वा परिप्रहे साध्वो रात्री वसन्ति ताई यदिसंस्तरेयुस्तदा सर्वानेव तान् शय्यातरान् कुयुः अथाहाराबलाभेन न संस्तरेयुस्तदा तन्मध्ये एक एच शय्यातरत्वेन स्थापयिसव्यः, इत्येषा शेषेषु सागारिकेषु भजनेति ।। सू० २५ ।।
पूर्व शय्यातरावग्रहानुज्ञापनाविधिरुतः, सम्प्रति राजपरावर्तेऽवग्रहानुज्ञापनाविधिमाह-'से रस्परिपपट्टेस' इत्यादि ।
सूत्रम्-से रज्जपरिपट्टेर संथडेमु अन्धोगडेसु अमोच्छिन्नेसु अपरपरिग्गडिएस सच्चेव प्रोग्गहस्स पुन्वाणुन्नवणा चिट्ठइ अहालंदमवि ओग्गडे ॥ सू० २६ ॥
छाया-तस्य राजपरावर्सेषु संस्कृतेषु मध्याकृतेषु अव्यवछिन्नेषु अपरपरिगृहीतेषु सैयाऽवग्रहस्य पूर्वानुशापना यथालन्दनमपि अयग्रहः ।। सू. २६ ।।।
भाष्यम्-'से रज्जपरिपट्टेसु' 'से' तस्य श्रमणस्य राजपरावर्तेषु राज्ञः परावर्तने जाते सति, तत्र-राजपरावो नाम पूर्व यो राजा शासनं कुर्वन्नासीत् स राजा कालगतोऽभूत् नवीनच राजा तस्मिन् स्थानेऽभिषिक्तः, तेषु राजपरावर्तेपु । पुनः कथम्भूतेषु ! तबाह 'संघटेर संस्तृतेपु-सम्यगरूकोण समर्थेषु-न कोऽपि प्रत्यन्तरराजा तदीयराज्य विलुम्पितुं शक्नोति तारशेषु सामर्थ्यवरम् 1 पुनः कथम्भूतेषु राजपरावर्तेषु ! 'अब्बोगडेम' भन्याकृतेषु -व्याकृतरहितेषु येषां दायादानां तदाण्यसामान्य सायादैरविभक्तेषु दायादभागवर्जितेषु । पुनः कथम्भू तेषु राजपरावर्तेषु ! तबाह-'भवोच्छिन्नेमुअव्यवछिन्नेषु-वंशपरम्परागतं तदाग्यमघावधि न