Page Text
________________
३६६
भ्यायविनिश्चयविवरण
दिनागादिः' ? कथं वा तयामाण्यादसन्रामेव तमनपाथिनं प्रतिपद्यमानो न विपलब्धो धर्म कीतिः ? कास्पनिकस्य व तत्सत्वस्य प्रतिक्षेपात् | अप्रतिक्षेपेऽपि कुतस्तस्य सदनपायित्व प्रति बन्धस्य तास्त्रिकस्याभावात् , कल्पितस्य विपक्षेऽप्यविशेपाह । तस्मादसन्तमसाध्यप्रतिवन्धन तमनपाविनं प्रतिपयमानो वञ्चित गवाया , अतश्च यदस्य विद्वत्साशंसनं तदपि कुत्सितमिति ।
साध्यसाधनसङ्कल्पत्रस्तुतत्त्वं न बेश्ययम् । वर्णयत्यपि तद्वित्वं मूढवं किातः परम् ॥९००
शास्त्रकारः पुनरत्र विवादमावेदयनात्मनि कारुणिकत्वं प्रदर्शयति-'हा कष्टम्' इति
अविद्योल्लासमुत्पश्यन् दिइनागादी सुदुःखदम् ।
हा कष्टमिति देवोऽयं कृपालुत्वाद्वियीदति ॥९०१॥ .. तस्मान्न कल्पितस्य नियमस्य सम्याहेतुले यतो नीलतज्ज्ञानोरभेवः सिद्धयत् ।
का पुनरय नीलादि म यस्य तज्ज्ञानभेदिनो पहिरर्थत्वं परिकल्येत ? परमाणुसन्दोह इति चेत् ; न; तत्र छायावरणादेरर्थप्रयोजनस्यासम्भवात् । न हि परमाणवः छायाविधायिनो विरलपरिमण्डलात्मना छत्रादिरूपसानुपपत्तेः । अत एव न पततो जलाराधार. कारिणः । कथं का तकाकर्षणे नियमगेनान्याकर्षणं भेदे सदनुपलभात् । नाय योपो योग्यता. विशेषात् । दृश्यते हि भेदेऽपि विशेषादयस्कान्ताकर्षणे लोहाकणं तद्वत्परमाणुपि भवेन् । नापि तत्र छायावरणादेरण्यसम्भवा; योग्यतावलादेव सस्या युपपत्तेः, दृश्यते हि तलाद् बहुछिद्राणामपि चषकादीनां परम्भःप्रतिबन्धित्वमिति चेत् । स्यादेतदेव ; यदि परमाणव:
प्रतीयेरन , न वैषम् , कैकश: समुदायेन का तत्प्रतिपत्तेरप्रतियेदनात् । न चाप्रतिपन्नेषु २० रटान्तमात्रा इदन्त्वम् अनिदरवं चा शक्यम्यवस्थापनम, अतिप्रसङ्गात् । तत्र संत्सन्दोहो
नीलादिः । तदारब्धोऽवयवति श्वेन् ; न: परमाणूनों निरपेक्षतया सदारम्भकत्वे पृथग्दशाया मपि प्रसङ्गान् । संयोगसव्येपक्षाणां तस्थे "संयोगो ययोकदेशेन , अव्यपस्थापत्तिः । तदाह
तत्र विभागभेदेन षडशाः परमाणकः । इति ।
सत्र तस्मिन् संयोगे दिश एव भागा दिग्भागात दस्देन षडशाः पडक्यवाः परमाणयो भवेयुरिति शेषः । तथा हि-पाइयदिग्भागेषु चर्तुपु उपर्यधस्ताइ व्यवस्थितः । २५ परमाणुभिरभिसम्बध्यमानस्य मध्यपरमारोरवश्यम्भाविना पडेकदेशा तदभावे प्रत्येक तास
म्सन्मानुपपत्तेः । तथा व सुव्यवस्थितं नित्यत्वम् , सावयवत्वे विनाशस्यावश्यम्भावान । कई था परमाणुस्वम् , सावयवस्य कार्यद्रव्यवस् स्थूलस्वात् १ सदवयवाना व्यतिरेकादिति खेल
1-दिक:-140,40१२-सच प्र-श्रा०,40,401 ३लबायचं आ०,०, ५० १ सदीपलम्भनियमस्य । ५ योग्यता विशेषान् । ६ नाशुसमुदायः । ७ "पटकन शुगपयोगातू परमागः पाई. शता पण समानदेशत्वात पि: स्यारशुमारकः"-विसि कि० + । अतु-शः पू. 20 तस्पसं.पू. २011
LA
| SR No. | 090296 |
| Book Title | Nyayavinishchay Vivaranam Part 1 |
| Original Sutra Author | Vadirajsuri |
| Author | Mahendramuni |
| Publisher | Bharatiya Gyanpith |
| Publication Year | |
| Total Pages | 609 |
| Language | Sanskrit |
| Classification | Book_Devnagari & Philosophy |
| File Size | 19 MB |