Page Text
________________
२७६
न्यायविनिश्वयविवरणे
egreg कार्य नास्त्यन्यार्थः कार्यतया स्थितः । तथा समागमादेव यदि नीलापि सोम्यताम् ॥
मुख्य पमेयं दृष्टिहिं न कदाचिचयेष्यते । सर्वलोकप्रतीतितः ॥
[ २१३६
नियो न हि सर्वेषामकस्याज्ञान्त उच्यते ।।" [० वार्तिकाल० २।४९० ] इति चेत्; न; तनिश्चयस्योपचारेण भाषात्, उपचारस्य विषयभावेनोपपत्तेः । न चैवं धर्मान्त रस्याप्युपचार! : या (वा) ही गोत्षयत्तिष्ठन्मूत्रत्वस्यापि तत्प्रसङ्गात् । कदाचिदस्त्येवायमपीति चेत्; न; दर्शनेऽपि कदाचिद्विपकव्यपदेशस्थ भावात् 'पाव को धूमान्' इत्यत्र घूमदर्शनस्यैव धूमत्वेन व्यपदेशात् । तत: 'कुड्यं ममेयम्' इत्यादि परभिप्रायानभिज्ञतयैव प्रतिपादितम्, १० कादाचित्कस्य विषयश्यपदेशस्य विषयिण परेणाभिप्रेतत्वात् । न च तनिश्चयस्याकस्मादेव स्वयते, बाधादेव तदेभिधानात् । त बहिभावेन प्रतिभासनमेव |
"
जैस.
ननु न संवेदना बहिर्भात्रः, तस्यैव तचतिरितस्याभावादनुपलम्भातू 'तानपादानत्वात् । न च तदात्मने एव तस्य षहिभयो विरोधात् । समार्थ बहिरेव व्यामलाकारः ' इति व्यवहारस्तु शरिरापेक्षयैव, ममत्येव शरीरस्य व्यपदेशात् । स्वरूपप्रतिभासे हि न वट. १५ स्वास्थ "व्यवहारमात्रविदम् आश्रयापेक्षया परम्" [ ] इति वचनादिवि चेत्; न; शरीरस्यापरिज्ञाने नमत्येन निर्देशानुपपत्तेः सुमशरीरयत् । न च तस्य परतः परिज्ञानम् अनभ्युपगमात् । खतस्तु परिज्ञाने भवतु 'नमः' इति न पुनर्थ्यामलाकार इति तस्य सेनापरिज्ञानात् । न हि स्वसंवेदने परसंवेदनम्” [ ] इति वचनात् । मा भूच्छरीरापेक्षयापि "तस्य तटस्थत्वमिति चेत् कथं तद्व्यवहारः ? संकृतिमात्रादिति चेत्; २० “कुतस्तयोर्हेतुफलभावप्रतिपत्तिः ? न कुतश्रिदिति चेत् कथमभ्युपगमस्तद्विपर्ययवत् ? नप संवृतिमात्रावप्रतिपत्तिः तेन व्यवहारस्यापरिज्ञानात्। नापि व्यवहारात् तेनापि तन्मात्रस्याप्रतिवेदात् न च तयोरेकेन परिज्ञानाभावे तद्धेतुफलभावस्य परिज्ञानम् । भवतु तदुभयfarera ज्ञानमिति चेत्; न; यतस्तत्रापि तयोरनुप्रवेशे न हेतुफलभावः तस्य भेदनिष्ठत्वासम्भवात् । अनप्रवेशे सिद्ध " तयास्तदपेक्षया" तटस्थस्यम् । संवृत्या व्यव
पं०,
१-का-आ०, ब०, प० २३ दर्श-आ०, ब०, १०४ भिज्ञातप० । ५ न्सत्यकथनात् ६ बाधक घ्यामलाकारस्य 2 ● यसः भ्यानलाकार संवेदन र नेदः अत: तस्यैव संवेदनपत्र ध्यामाकारस्य कथं तस्माद् व्यतिरिक्त्वमिति मावः । ९ धनुब्धस्य संवेदनस्य 'वेदस्य हिर्भावः' इत्यत्र म अपादानार्ष युते। तचानुदान प० । श्यानुपादान-आ०, ब० ।
० सहखरूदेव संवेदनात् तस्य यामलकरस्य । १९ – सेन तटस्थ लटस्थ
वनस्थानस्थत आ
२० । १२ मायापेक्ष-आ०, ब०१-मानापेक्ष प०। १३ व्यामलाकारस्य १४ तद्यस्थत्वमिति भा०, बं०, ०१ १५ तिहारयेः । १६ रेकापरि-सा०, ३०, २०१७ उभवनिनेऽपि । १८ संकृतिव्यव हारयोः | १९ उमयविषयकज्ञानापेक्षया ।
| SR No. | 090296 |
| Book Title | Nyayavinishchay Vivaranam Part 1 |
| Original Sutra Author | Vadirajsuri |
| Author | Mahendramuni |
| Publisher | Bharatiya Gyanpith |
| Publication Year | |
| Total Pages | 609 |
| Language | Sanskrit |
| Classification | Book_Devnagari & Philosophy |
| File Size | 19 MB |