________________
अध्याय 18
मत्तमयूरच्छद
आद्यं ज्योतिात्मांकदुर्गाद्भुततत्त्वं कर्मज्ञानोत्तेजितयोगागमसिद्धम् । मोहध्वान्तं ध्वंसयदत्यन्तमनन्तं पश्याम्येतन्निदंयमन्तः प्रविवार्य ॥1॥ एको भावस्तावक एष प्रतिभाति व्यक्ति नेकव्यक्ति महिन्येकनिषण्णः । यो नानेकव्यक्तिषुनिष्णातमति स्यादेकी भावस्तस्य तवैषी विषय: स्यात्।। ॥ नोसामान्य भाति विनैवात्मविशेषनिः सामान्याः सन्ति कदाचिन्न विशेषाः। यत सामान्यं भाति त एवात्र विशेषास्त्वं वस्तुस्याः स्वीकृत सामान्य विशेषः ॥3॥ द्रव्येणैको नित्यमपिशासिसमन्तादेवानेकः रफूर्जसि पर्यायभरेण। एकानेको वस्तुत एष प्रतिभाद्धसत्वं पर्यायद्रव्यसमाहारमयात्मा ।।4 ॥ दृष्टः कस्मिन् कश्चिदनेकेन विनैको यश्वानेकः सोऽपि विनैकेन न सिद्धः । सर्व वस्तु स्यात् समुदायेन सदैकं देवानेकं स्वावयवैर्भाति तदैव ।। ।। एकानेको द्वौ सममन्योन्यविरूद्धौ संगच्छाते तो त्वयि वृत्तौ पथि भिन्ने। एकंद्रव्यं नूनमनेके व्यतिरेका एकानेको न्यायत एवास्यु मयात्मा॥6 ।।
यत् तहव्यं रक्षति नित्यत्वमनन्तं पर्याया ये ने स्वयन्ति क्षणभङ्गम्। नित्यानित्यं वस्तु नवोदेति समन्तान्नित्य नित्यद्रव्यविशेषैक मयत्वात्।।7 ।। नित्यं किं हि स्यात् क्षणभङ्गिव्यतिरिक्तं नित्यादन्यः स्यात् क्षणभङ्गी। कतरोऽत्र नित्यावृत्तीस्थान पिनाऽशैः क्षणिकैः स्वैर्नित्यावृत्ति स्युनविनाशाक्षणिकास्ते ॥ ॥
