________________
मुनितोषिणी टीका
प्रस्तावना
यासतो झटिति स्वकीयाऽवश्यकर्मणि विज्ञाते तदनुष्टानाय प्रवर्त्तितव्यमुभयलोकसाधनसामग्री संकलन चातुरीचणैर्विचक्षणैः ।
अस्मिन् शास्त्रे निम्नोक्ताः क्रियाः प्रतिपादिताः - (१) सामायिकम् (सावद्ययोगनिवृत्तिः ), (२) चतुर्विंशतिस्तत्रः ( २४ जिनस्तुतिः), (३) घन्दनम् (गुरुवन्दना ), (४) प्रतिक्रमणम् (प्रायश्चित्तम्), (५) कायोत्सर्ग :, (६) प्रत्याख्यानं च ।
या स्वाभीष्टाऽन्यानभीष्टभूता क्रिया सा सावधरूपत्वान्नाऽमन्दाऽऽनन्द सरलता पूर्वक आवश्यक क्रियाएँ जान कर इह - लोक-परलोक को साधन करने की सामग्री इकट्ठी करने में कुशलजनों को उनके अनुष्ठान करने में प्रवृत्ति करना चाहिए ।
इस शास्त्र में निम्न - कहीहुई क्रियाओं का प्रतिपादन किया गया है - (१) सामायिक (सावद्य योग की निवृत्ति) (२) चतुर्विंशति स्तव (२४ जिनस्तुति) (३) वन्दना (गुरुवन्दना) (४) प्रतिक्रमण (प्रायश्चित्त) (५) कायोत्सर्ग और (६) प्रत्याख्यान |
जो क्रिया अपने इष्ट और दूसरे के अनिष्ट के लिये की जाती है, वह सावग्ररूप होने से अनन्त अनुपम आत्मिक आनन्द ઉપરોક્ત નિશ્ચય એ ચારિત્રરૂપ પવિત્ર કર્તવ્યને પ્રતિપાદન કરવાવાળા આવશ્યક સૂત્રનું મ્યજ્ઞાની અને સમ્યક્દૃષ્ટિ જીવેએ સાદર પઠન કરવું જોઇએ, અને સૂત્રોકત ક્રિયાનું યથેાચિત અનુષ્ઠાન અવશ્ય થવુ જોઇએ.
સદરહુ શાસ્ત્રમાં નીચે પ્રમાણે ક્રિયાઓનું પ્રતિપાદન કર્યું છે. (૧) સામાયિક ( सावध अर्थनी निवृत्ति ) (२) यतुर्विंशतिस्तवन- २४ तिर्थ पुरोनी स्तुति (3) वहना ( गु३वा ) (४) प्रतिभथु=थ गमेस પાપરૂપ ક્રિયાઓને જોઇ જવી અને ક્રીથી તેવા પ્રકારની ક્રિયા નહિ કરવાનું પ્રતિબંધન કરવું અને થએલ પાપ બદલ હૃદય પૂર્વક પશ્ચાત્તાપ કરવા. (૫) કાર્યોત્સર્ગ ( કાયાને બ્યુલ્સ કરવા કાયાના અંગે પાંગને સ્થિર રાખવાની ક્રિયા, ) (૬) પ્રત્યાખ્યાન-( પચ્ચખાણુ-અમુક કાર્યાં કરવાની આંધી કરવી ).
ने ठिया पोताना दृष्ट અને અન્યના અનિષ્ટ માટે કરાય છે તે પાપકારી હોવાથી અનુપમ આત્મિક સુખ પ્રાપ્ત કરાવનારી નથી. પરંતુ આત્માને
