________________
२०८
आवश्यकसुत्रस्य ल्यद्रव्योपरागननिता वा लेश्या कापोतलेश्या तरुणपारावतकण्ठतुल्यकृष्णलोहित (धुपछाया) वर्णद्रव्योपाधिकात्मपरिणामः; येन जीवस्य वचसि कर्तव्ये विचारणायां च सर्वत्र वक्रतैव जायते, कस्मिन्नपि विषये सारल्यं न भवति, नास्तिकत्वं परदुःखजनकभाषणशीलत्वं च संजायते तया ।
(४) 'तेउलेसाए' तेजः अग्निज्वाला तत्तुल्यलोहितवर्णद्रव्यात्मिका तादृशद्रव्योपरागजनिता वा लेश्या तेजोलेश्या शुकतुण्डवद्रक्तवर्णद्रव्योपाधिकात्मपरिणामविशेषः, यद्वशात् जीवे नम्रत्वं पदमादधाति शाठयं चापल्यं च मुद्रमपसरति, धर्मेऽमिरुचिर्दाढय सर्वजनहितैषित्वं च जञ्जन्यते नया । तुल्य द्रव्योपरागजनित अर्थात् तरुण कबूतर के कंठसदृश कृष्ण और नील वर्णवाले द्रव्यात्मक आत्मपरिणाम स्वरूप है, जिससे आत्मा मन वचन कर्तव्य और विचारमें सर्वथा वक्र भावको धारण करता है, किन्तु किसी विषयमें सरलता नहीं रखता है, और उसमें पुण्य पाप आदिकी नास्तिकता तथा परदुःखजनक भाषा बोलनेका स्वभाव होता है।
(४) तेजोलेश्या-अग्निज्वाला के समान लालवर्णद्रव्यस्वरूप तथा तादृश (वैसे) द्रव्योपरागजनितस्वरूप है, अर्थात् तोते की चोंचके समान लाल वर्णवाले द्रव्य के सदृश आत्मपरिणामरूप है, इससे आत्मा नम्र बनता है, शठता और चपलता रहित होता है, धर्म के अन्दर दृढ, प्राणीमात्र का हितैषी होता है। જનિત અર્થાત તરુણ કબુતરના કંઠના જેવા કાળા અને નીલવર્ણવાળા-દ્રવ્યાત્મક આત્મપરિણામરૂપ છે, જેથી આત્મા, મન, વચન, કર્તવ્ય અને વિચારમાં હંમેશાં વક્રભાવને ધારણ કરે છે પરંતુ કેઈ વિષયમાં સરળતા નથી રાખતે, અને તેમાં પુણ્ય પાપ વિગેરેના નાસ્તિકતા તથા પરદુ:ખજનક ભાષા બેલવાને સ્વભાવ याय छे.
(૪) તેજલેશ્યા-અગ્નિની જ્વાળાની પેઠે લાલવણ દ્રવ્યસ્વરૂપ તથા એવું જ કપરાગજનિત સ્વરૂપ છે, અર્થાત પોપટની ચાંચની જેમ લાલવર્ણવાળા દ્રવ્યની જેમ આત્મપરિણામરૂપ છે, એથી આત્મા નમ્ર બને છે, લુચ્ચાઈ તથા ચપલતાથી રહિત થાય છે, ધર્મની અંદર દૃઢ, પ્રાણીમાત્રને હિતેવી થાય છે.
