________________
१०२
आवश्यक सूत्रस्य
,
नुसन्धानेनाऽत्रिलीकृत्य फलितमनोरथात्प्रसन्नात्तस्माद्विद्याधरात्तद्विद्या सिद्ध्युपायम्रुपलब्धवानिति । 'अच्चक्खरं ' अत्यक्षरम् - अति = आगमगाथासूत्रापेक्षयाऽधिकमक्षरं यस्मिंस्तत्तथाभूतमर्थादेकद्वयादिक्रमेणाक्षरमधिकीकृत्योच्चारितम् । 'पयहीणं' पदहीनं= पदं न्यूनीकृत्योच्चारितम्, एतच्चोपलक्षणमधिकपदत्वस्यापि अधिकाक्षरत्वस्येवाधिकपदत्वस्याप्युपन्यासाईत्वात् । ' विणयहीणं ' विनयहीनं= विनयं विनोश्चारितम् । जोगहीणं ' योगहीनं- योगो = मनोयोगस्तेन हीनं मनोयोगं दत्वा पठितमित्यर्थः । श्रेणिकका पुत्र अभयकुमारने अपनी पदानुसारिणी- लब्धि-द्वारा उसके विमान चारण मंत्र को पूरा करके उसके मनोरथ को सिद्ध किया और उस विद्याधर से आकाशगामिनी विद्याकी सिद्धि का उपाय सीख लिया । (३)
अधिक अक्षर जोडकर पढा गया हो, जैसे एक राजा के वाचक 'नल' शब्द के पहले 'अ' जोड कर पढा जाय तो 'अनल' बन जाता है, जिसका अर्थ अग्नि हो जाता है (४) । पद को न्यून या अधिक करके बोला गया हो, जैसे "सप्त व्यसन सेवनीय नहीं है" यहां पर 'नहीं' पदको न्यून कर देने से तथा "हार" के साथ " प्र" आदि अधिक शब्द लगा देने से बहुत अर्थभेद हो जाता है (५) । विनयरहित पढा गया हो (६) । मनोयोग दिये बिना पढा गया हो, अथवा आयम्बिल आदि પેાતાની પદાનુસારિણી લબ્ધિ દ્વારા એના વિમાનચારણુ ( વિમાન ચલાવનાર ) મત્રને પૂરો કરી તેના મનેાથને સિદ્ધ ', અને તે વિદ્યાધર પાસેથી આકાશગામિની વિદ્યાની સિદ્ધિના ઉપાય શીખી લીધે (૩).
66
"
"
વાચક નલ
શબ્દ પહેલાં અ' જોડી દેવાય તા
હાય – જેવી રીતે એક રાજાના 'मनस > ખની જાય છે અને જેને અ અગ્નિ થઈ જાય છે (૪). પદને થાડું અગર વધારે કરીને માલાયુ હાય જેવી રીતે સાત બ્યસન સેવવા યાગ્ય નથી. અહીં નથી પદ્યને छोडी देवाथी, तथा 'हार' नी साथै 'अ' विगेरे बधारे शब्द उमेरवाथी थे। અર્થભેદ થઈ જાય છે (૫). વિનયરહિત વહેંચાયું હૈાય (૬). મનાયેગ આપ્યા વિના વાંચ્યું. હાય અથવા આયમ્મિલ વિગેરે શાસ્રોત તપ કર્યાં વિના વાંચ્યું. ડાય
વધારે અક્ષર જોડીને વાંચ્યુ
9
