________________
अनुयोगद्वारस्ने तयैतयोरेव दिशोर्देशविरतिसामायिकस्य सर्वविरतिसामायिकस्य च पूर्वप्रतिपनका भाज्या:, मविपद्यमानकास्तु नियमान्न सन्तीति । . तथा-सम्पूच्छिममनुष्य-गर्भजकर्मभूमिमनुष्य- गर्मजाकम भूमिमनुष्य- षट्पश्चाशदन्तीपमनुष्या इति चतुर्विधा मनुष्याः, द्वीन्द्रिय-त्रीन्द्रिय-चतुरिन्द्रियपश्चन्द्रियतियश्च इति चतुर्विधास्तियश्चः, पृथिवीकाया-काय-तेजस्काय वायुकाया इति चतुर्विधाः स्थावराः, अग्रवीज-मूलबीज-पर्वबीज-स्कन्धवीजानीति चत्वारो वनस्पतयः, तथा-नरकगति देवगतिश्चेत्येता अष्टादशभावदिशः। एता भावदिशोऽधिकृत्य 'क्व कि सामायिकं भवतीत्यपि वक्तव्यम् । यथा-पृथिवीकाया -काय-तेजस्काय-वायुकाया-ग्रवीज-मूलबीज-पर्व बीज-स्कन्धबीजेषु अष्टम इन्हीं दो दिशाओं में देशविरति सामायिक और सर्वविरति सामा. यिक के पूर्व प्रतिपन्नक भव्य जीव भाज्य होते हैं। और जो प्रतिपधमानक भव्य जीव हैं, वे यहाँ नियम से नहीं हैं। - (१) समूच्छिम मनुष्य (२) गर्भज कर्मभूमिमनुष्य, (३) गर्भजअ. कर्म भूमिमनुष्य, (४) छप्पनअन्तर्वीपजमनुष्य ये चार प्रकार के मनुष्य, दीन्द्रिय, त्रिन्द्रिय, चतुरिन्द्रय और पंचेन्द्रिय ये चार प्रकार के तिर्यश्च, पृथिवीकाय, अकाय, तेजस्काय, वायुकाय, ये चार प्रकार के स्थावर, अग्रवीज मूलबीज, पर्वधीज, स्कन्धषीज ये चार वनस्पति, तथा-नरकगति, देवगति ये दो गतियां-इस प्रकार ये सब मिलकर १८ भाव दिशाएँ हैं। इन भावदिशाओं को आश्रित करके 'कहां कौन सामायिक होता है' यह भी कहना चाहिये-जैसे-पृथिवीकाय, अप्काय, तेज. स्काय, वायुकाय, अग्रवीज, मूलषीज, पर्वषीज, स्कन्धषीज, इन आठ અને સર્વવિરતિ સામાયિકના પૂર્વ પ્રતિપન્નક ભવ્યજીવે ભાય હોય છે. અને જે પ્રતિપદ્યમાનક ભવ્ય જીવે છે, તે ત્યાં નિયમથી નથી.
(१) भूमिछम मनुष्य, (२) भभूमि मनुष्य, (3) અકર્મભૂમિ મનુષ્ય, (૪) છપ્પન અન્તદ્વીપ જ મનુષ્ય એ ચાર પ્રકારના મનુષ્ય, હીન્દ્રિય, ત્રીન્દ્રિય, ચતુરિન્દ્રિય અને પંચેન્દ્રિય, એ ચાર પ્રકારના તિય"ચ, પૃથિવીકાય, અષ્કાય, તેજરકાય, વાયુકાય, એ ચાર પ્રકારના સ્થાવર, અબીજ, મૂલબીજ, પર્વબીજ, કંધબીજ, એ ચાર વનસ્પતિ તથા નરકગતિ દેવગતિએ બે ગતિએ આ પ્રમાણે આ સર્વ મળીને ૧૮ છે. આ ભાવદિશાઓ છે. ભાવ દિશાઓને આશ્રિત કરીને “કયાં કયું સામાયિક હોય છે, આ પણ કહેવું જોઈએ, જેમકે પૃથિવીકાય અકાય, તેજસ્કાય, વાયુકાય, અબીજ, મૂલબીજ, પવબીજ,
