________________
अनुयोगवन्द्रिका टीका सत्र २४१ क्षेत्रसमवतारादीनां निरूपणम् ७२९ द्विविध गुणपमाणे सामायिकस्य जीवोपयोगरूपत्वात् जीवगुणप्रमाणे 'समवतारः। जीवगुणप्रमाणमपि ज्ञानदर्शनचारित्रभेदैस्त्रिविधम् । तत्र सामायिकस्य ज्ञानरूपत्वेन ज्ञानप्रमाणे समवतारो भवति । ज्ञानपमाणमपि प्रत्यक्षानुमानोपमानागमभेदेन चतुर्विधम् । तत्र सामायिकस्य आप्तोपदेशरूपत्वेनागमत्वात् आग. मप्रमाणेऽन्तर्भावो भवति । आगमोऽपि लौकिको लोकोत्तरश्चेति द्विविधः, सत्र सामायिकस्य तीर्थकृत्मणीतत्वेन लोकोत्तरे समवतारः। लोकोत्तरोऽप्यागम आत्मागमानन्तरागमरम्परागमभेदेन त्रिविधः। तत्र त्रिविधेऽप्यस्य समवतारो बोध्या। नामादिभेदमिन्ने संख्याप्रमाणेऽप्यस्य परिमाणसंख्यायां समवतारः । वक्तव्य समवतार जीव का उपयोगरूप होने के कारण जीवगुणप्रमाण में हुआ है । जीव गुणप्रमाण भी ज्ञान, दर्शन और चारित्र के भेद से सीन प्रकार का कहा हुआ है, सो उसमें से इसका समवतार ज्ञानरूप होने के कारण ज्ञानप्रमाण में होता है। ज्ञानप्रमाण भी प्रत्यक्ष, अनुमान, आगम और उपमान के भेद से चार प्रकार का होता है-सो इस सामः यिक का आप्तोपदेशरूप होने के कारण आपल होने आगम प्रमाण में अन्तर्भाव होता है। आगम भी लौकिक आगम और लोकोत्तर आगम भोट सेदो प्रकार का है-सो तीर्थंकरो द्वारा प्रणीत होने के कारण सामायिक का समवतार लोकोत्तर आगम में होता है। लोकोत्सर
आगम भी आत्मागम अनन्तरोगम और परम्परागम के भेद से तीन प्रकार का :है-सो इन तीनों प्रकार के आगम में इसका सपवतार जानना चाहिये। संख्या-प्रमाण, नाम, स्थापना, द्रव्य, औपम्य, સમવતાર જીવને ઉપગ રૂપ હવા બદલ અવગુણપ્રમાણમાં થયેલ છે. જીવ શાણપ્રમાણ પણ જ્ઞાન, દર્શન અને ચારિત્રના ભેદથી ત્રણ રૂપમાં કહેવામાં આવેલ છે. તો તેમાંથી આને સમવતાર જ્ઞાનરૂપ તેવા બદલ ज्ञानप्रभा डाय छे. ज्ञानप्रमाण ५५, प्रत्यक्ष, मनुमान, म.गम भने 6માનના ભેદથી ચાર રૂપમાં કહેવામાં આવેલ છે. તે આ સામાયિક આસ્તેપદેશ રૂપ હેવા બદલ આગમ હોવાથી આગમ પ્રમાણમાં અન્તર્ભાવ થાય છે. આગમ પણ લૌકિક આગમ અને લેકોત્તરના ભેદથી બે પ્રકારનો હોય છે. તે તીર્થકર વડે પ્રણીત હોવા બદલ સામાયિકને સમાવતાર લોકોત્તર આગમમાં થાય છે. લકત્તર આગમ પણ આત્માગમ, અનન્તરાગમ અને પરમ્પરાગમના ભેદથી ત્રણ પ્રકાર હોય છે, તે આ ત્રણે પ્રકારના આગમમાં આને સમાવતાર જાણવું જોઈએ, સંખ્યા પ્રમાણુ નામ, સ્થાપના
अ० ९२
