________________
अनुयोगद्वारसूत्रे
संख्येयपदेशात्मिकार्या स्वकीयस्त्रक्रीयावगाहनायां यथे कैकं शरीरं व्यवस्थाप्यते तदा तैः शरीरैरसंख्येया लोका भ्रियन्ते यदिचैकैकस्मिन भामदेशे एकैकं शरीरं व्यवस्थाप्यते तदाऽपि असंख्येया लोका भ्रियन्ते इत्थं ननु शरीरस्य एकै - कम देशावगाहना कथं नोक्ता ? इति चेदाह - केवलं शरीरस्य जघन्यतोऽप्यसंख्येयप्रदेशावगादित्वादेकस्मिन् प्रदेशेऽवगाहः सिद्धान्ते निषिद्ध इति नेत्थमुक्ता । असत्कल्पनयैवमुच्यतां को दोषः ? नास्ति कोऽपि दोषः, परन्तु सिद्धान्तसम्मतप्रकाहै कि- 'असंख्यात प्रदेशात्मक एक एक अपनी २ अवगाहना में यदि एक एक शरीर व्यवस्थापित किया जावे तो, उन शरीरों से असंख्यात लोक भर जाते हैं । तो इस विषय को इस प्रकार क्यों न समझाया जावे कि- 'यदि आकाश के एकप्रदेश पर एक २ औदारिक शरीर स्थापित किया जावे तो उनसे असंख्यात लोक भर जाते हैं । यह कल्पना सोधी और सरल है तथा इससे उनका क्षेत्र प्रमाण भी जल्दी से समझ में आ जाता है ।
૩૮૮
"
उत्तर-- इस प्रकार की कल्पना सिद्धान्त निषिद्ध है । क्योंकि सिद्धान्त में एक शरीर को कम से कम अवगाहना लोकाकाश के असंख्यातवें भाग में कहीं गई है । एक २ प्रदेश में नहीं । और लोकाकाशका असंख्यातवां भाग भी असंख्यात प्रदेशाश्मक होता है । ऐसा कहा गया है । इस कारण इस प्रकार की कल्पना को स्थान नहीं दिया है । शंका--असत्कल्पना से यदि ऐसी प्ररूपणा समझाने के लिये की जावे तो क्या दोष ?
·
છે કે અસખ્યાત પ્રદેશાત્મક એક એક પાતપાતાની અવગાહનામાં જો એક એક શરીર વ્યવસ્થાપિત કરવામાં આવે તે તે શરીરાથી અસખ્યાત લાક ભરાઈ જાય છે. તા આ વિષયને આ રીતે કેમ ન સમજાવવામાં આવે કે જો આકાશના એક પ્રદેશ પર એક એક ઔદારિકશીર પ્રસ્થાપિત કરવામાં આવે તા તેનાથી અસખ્યાત લેકા પૂતિ થઈ જાય છે. આ કલ્પના સીધી તેમજ સરલ છેતથા આનાથી તેમનુ ક્ષેત્રપમાણુ પણ શીઘ્રતાપૂર્વક સમજમાં આવી જાય છે. ઉત્તર–આ જાતની કલ્પના સિદ્ધાન્તથી નિષિદ્ધ છે. કેમકે સિદ્ધાન્તમાં એક શરીરની ઓછામાં ઓછા. અવગાહના લેાકાકાશના અસંખ્યાતમાં ભાગમાં કહેવામાં આવી છે. એક એક પ્રદેશમાં નહી અને લેાકાકાશના અસખ્યાતમા ભાગ પશુ અસભ્યત પ્રદેશાત્મક હાય છે. આમ કહેવામાં આવ્યું નથી. શકા—અસત્કલ્પનાથી જો એવી પ્રરૂપણા સમજાવવા માટે કરાવવામાં આવે તે આમાં થા દોષ છે
T
