Page Text
________________
अनुयोगचन्द्रिका टीका सूत्र २०० प्रमाणाङ्गुलप्रमाणनिरूपणम्
२२५
व्यवहारनयो हि किंचिन्यूनमपि पूर्णत्वेनै वाध्यवस्यति स्थूलदृष्टित्वात्तस्य । अतस्तन्मतेनैवात्र सर्वत्र सप्तरज्जु बाहल्यता बोध्या । आयामविष्कम्भाभ्यां तु प्रत्येकं देशोनसप्तरज्जुप्रमाणम् । व्यवहारनयेन तु अत्रापि प्रत्येकं सप्तरज्जुपमाणं बोध्यम् । इत्थं व्यवहारनयेनायामविष्कम्भवाहल्यैः प्रत्येकं सप्तरज्जुप्रमाणो घनो जातः । एतच सर्व वैशाखस्थानस्थित पुरुषाकारं सर्वत्र वृत्तस्वरूपं च लोकं संस्थाप्य भावनीयम् । सिद्धान्ते च यत्र कुत्रापि अविशेषिता श्रेणी गृहीता तत्र सर्वत्र सा अस्य घनीकृत
अधिक छह राजुश्माण होता है; तथापि व्यवहार से सब सात राजुप्रमाण चाहत्य कहा जाता है । व्यवहारनय कुछ कम को भी पूर्ण रूप से ही मानता है, क्योंकि वह स्थूल दृष्टि है । इसलिये उसके मत का आश्रय लेकर ही यहां सर्वत्र सात राजु की बाहल्यता जानना चाहिये । आयाम (लम्बाई) और विष्कम्भ (चौडाई) की अपेक्षा तो प्रत्येक खण्ड देशोन (कुछ कम) सात राजुप्रमाण हो जाता है, सो यहां पर भी व्यवहार से प्रत्येकको सात राजुप्रमाण ही जानना चाहिये । इस प्रकार व्यवहारनयसे (वह समचतुरस्त्र लोक) आयाम, विष्कम्भ और बाहल्य की अपेक्षा प्रत्येक सात राजुप्रमाण है, अतः तीनों को परस्पर गुणित करने पर वह घनाकार, राजु होता है । यह सब वैशाख (मूडा) (नाचता हुआ भूषा के आकार वाला) स्थान पर स्थित और सर्वत्र वृत्त (गोल) स्वरूप पुरुषाकार लोक को संस्थापित करके घनफल जानमा चाहिये । सिद्धान्त में जहां कहीं भी बिना किसी विशेषता के सामान्य
કરતાં વધારે † રાજુ પ્રમાણુ હાય છે, તે પણ વ્યવહારથી આ સપૂર્ણ સાત રાજુ પ્રમાણુ ખાહુલ્ય કહેવામાં આવે છે, વ્યવહારનય કોઈક અલ્પ હાય તા પણ પૂર્ણુ જ માને છે કેમકે તે સ્થૂલ દૃષ્ટિ છે. એથી તેના મતના આધારે જ અહી સર્વત્ર સાત રાજુની ખાહુલ્યતા જાણવી જોઇએ આયામ (सभा) भने विष्णुल (पहाणार्ध) नी दृष्टि से तो हरे४ अउ देशोन ं (ধ અલ્પ) સાત રાજુ પ્રસ્રાણુ હાય છે, તે અહી પણુ વ્યવહારથી દરેકને સાત રાજુ પ્રમાણુ જ જાણવુ જોઇએ આ પ્રમાણે વ્યવહારનયથી (તે સમચતુસ્ર લેાક) આયામ, વિકલ અને ખાહુલ્યની દૃષ્ટિએ દરેક સાત રાજુ પ્રમાણ છે, એટલા માટે ત્રણેયને પરસ્પર ગુણિત કર્વાથી તે ઘનાકાર ૩૪૩ રાજુ હૈય છે આ સવ વૈશાખ સ્થાન પર સ્થિત અને સત્ર વૃત્ત (ગેળાકાર) સ્વરૂપ પુરુષાકાર લેાકને સંસ્થાપિત કરીને ઘનફળ જાવુ જોઈએ સિદ્ધાન્તમાં જ્યાં કંઈ પણુ વગર કાઇ પણ જાતની વિશેષતાએ સામાન્યથી શ્રેણી ગ્રહણ
अ० २९
| SR No. | 040004 |
| Book Title | Anuyogdwar Sutra Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Kanhaiyalal Maharaj |
| Publisher | A B Shwetambar Sthanakwasi Jain Shastroddhar Samiti |
| Publication Year | 1968 |
| Total Pages | 925 |
| Language | Sanskrit, Gujarati |
| Classification | Book_Devnagari, Book_Gujarati, & agam_anuyogdwar |
| File Size | 147 MB |