________________
भनुयोगद्वारब टीका-'छद्दोसे' इत्यादि
गीते हि षड् दोपाः, अष्टगुणाः, त्रीमि तानि, द्वे भणिती च भवन्ति । यो जन एतान् यथावद् ज्ञाप्त्यति स एव मुशिक्षितः सन् मध्ये नाटयशालायां गास्यति ॥संप्रति ताताह 'भीयं' इत्यादिना । हे गायक ! गीतं गाय च त्वं भीतंभयपूर्वकं च मा गायकानं मा कुए, द्रुतं त्वरितं च मानाय, हस्वा अल्पस्वरेण च मा गाय, ॥३॥ उत्तालम्-उद्गत =औगिन्याय गतसालो यत्र तत् उत्तालम्अतितालमस्थानतालं चेत्यर्थः, तथा मा गाय। तालस्तु कांस्यादिशब्दो बोध्यः।
अथ सूत्रकार गीत में हेय और उपादेय आदि को कहते हैं"छद्दोसे अट्ठगुणे" इत्यादि ।
शब्दार्थ-(छद्दोसे अट्टगुणे तिण्णिय वित्ताई दो य भणिईओ) छह दोषों को, आठगुणों को, तीन वृत्तों को और दो भणितियों को (जाणाहिद) जो यथावत् जानेगा (सो) वही (सुनिग्विओ) सुशिक्षित-गान कला में निपुण हुआ व्यक्ति (रंगमज्झमि) रंगशाला में (गाहिइ) गावेगा-। गीत के छहदोष-इस प्रकार से हैं (भीयं दुयं रहस्सं गायतो मा य गाहि उत्तालं, कागस्सरमणुणासंच हों ति गीयस्स छद्दोसा) जब गायक गाना गाने को तैयार होने लगता है, तब उससे कहा जाता है कि-'हे गायक ! तुम गीत गाओ तो सही-परन्तु भीत-भयभीत होकर मत गाना, गाने में उनावली मत करना, अर्थात् जल्दी २ से मत गाना, अल्प स्वर से मत गाना-उत्ताल मत गाना-अर्थात् अतितोल होकर
હવે સૂત્રકાર ગીતમાં હેય અને ઉપાદેય વગેરેનું કથન કરે છે“ छरोसे अद्वगुणे" याla
शाय-(दोसे अद्वगुणे तिष्णिय वित्ताइं दो य भणिईओ) ७ होषान, भ ने, तर वृत्तीने मन मे भातियाने (जाणाहिइ) सारी शत शे (सो) ते (सुसिरिखओ) सुशिक्षित- मानतामा निपुण थये ४४२ (रंगममंमि)
Hi (गाहिइ) 0 जातभा छ होषी मा प्रभाए छ. (भीयं दुयं रहस्सं गायंतो माय गाहि उत्तालं कागस्सरमणुणासं च होंति गीयस्म छहोसा) જ્યારે ગાયક ગાવા માટે પ્રસ્તુત થાય છે ત્યારે તેને કહેવામાં આવે છે કે
ગાયક! તમે ગીત ગાવો તે બરાબર છે પણ તમે બીતા બીતા ગાશે નહિ ગાવામાં બેટી ઉતાવળ કરશો નહિ એટલે કે જલદી જલદી ગાશે નહિ, અ૫ સ્વરમાં ગાશો નહિ, ઉત્તરાલ (તાલવગર) ગાશે નહિ, એટલે કે અતિતાલ થઈને કે અસ્થાનતાલ થઈને ગાશો નહિ. કાગડાના સ્વર જેવા સ્વરથી ગીત
