________________
अनुयोगचन्द्रिका टोका सूत्र १५२ औदयिकादिभावानां स्वरूपनिरूपणम् ६९९
1
एक तो वह औदयिक भाव है, दूसरा अष्टविध कर्मो के उदय से जो are were होता है वह औदधिक भाव है। यह कर्मोदय निष्पन्न औदयिक भाव जीवोदय निष्पन्न और अजीबोदव निष्पन्न के भेद से दो प्रकार का कहा गया है । कर्मों के उदब से जो भाव जीव में उदित होता है वह जीवोदय निष्पन्न और जो अजीव में उदित होता है वह अजीवोदय निप्पन्न औदयिक भाव है। वह जीवोदय निष्पन्न औदयिक भाव में चारों गतियां चारों कषाय, तीनों वेद मिथ्या दर्शन अज्ञान छहों लेश्याएँ असंयम, असिद्धभाव आदि परिणमित किये गये हैं। क्योंकि ये सब जीव में ही विवक्षित अपने कर्म के उदय से निष्पन्न होते हैं-जैसे मनुष्यगति नाम के उदय से मनुष्य गति, निर्यञ्चगतिनामकर्म के उदय से तिर्यञ्चगति, देवगति नामकर्म के उदय से देवगति और नरकगति नामकर्म के उदय से नरक गति उत्पन्न होती है । इसी प्रकार से चारों कषाय वेदनीय के उदय से होता है। तात्पर्य यह है कि मोहनीय कर्मदर्शन मोहनीय और चारित्रमोहनीय के भेद से दो प्रकार का है જે ઉત્ક્રય છે તે ઔયિક ભાવ રૂપ છે અને ખીજુ એ પણ પ્રકટ કર્યું છે કે આઠ પ્રકારના કર્માંના ઉદયથી જે ભાવ ઉત્પન્ન થાય છે તે પણ ઔદિયેક ભાવ રૂપ છે તે કહૃદય નિષ્પન્ન ઔદયિક ભાવના નીચે પ્રમાણે એ ભેદ ह्या छे - (१) वे. ६५ निष्पन्न भने (२) अवध्य निष्पन्न भेना - યથી જે ભાવ જીવમાં ઉદ્દિત થાય છે તેને જીવે.યનિષ્પન્ન ઔયિક ભાવ કહે છે. અને કર્માંતા ઉદયથી જે ભાવ અજીવામાં ઉત્પન્ન (દિત) થાય છે, તેને અજીવાય નિષ્પન્ન ઔયિક ભાવ કડે છે. જીવાયનિષ્પન્ન ઔદયિક ભાવમાં ચારે ગતિએ, ચારે કષાયે, ત્રણે વેદ, મિથ્યાદર્શન અજ્ઞાન, છએ લૈશ્યાએ, અસયમ, અસિદ્ધભાવ આદિને ગણવામાં આવેલ છે, કારણ કે એ બધાં ભાવાના જીવમાં જ સદ્ભાવ હૈાય છે. અને જ્ઞાનાવરણ આદિ કર્માંના ઉદયથી આ ભાવે નિષ્પન્ન થતા હોય છે જેમ કે મનુષ્યગતિ નામક ના ઉદયથી મનુષ્યગતિ, તિર્યંચગતિ નામ કમના ઉદયથી તિય ચગતિ, દેવગતિ નામકર્મના ઉદયથી દેવગતિ અને નરકગતિ નામક ના ઉદયથી નરકગતિ ઉત્પન્ન થાય છે. ચારે કાર્યની ઉત્પત્તિ પશુ કષાયવેદનીયના ઉદયથી થાય છે આ કથનનું તાત્પર્યં એ છે કે-મેહનીય કમના બે પ્રકાર છે- ચારિત્ર માહનીય અને દનમાનીય દર્શનમેહનીયના નીચે પ્રમાણે ત્રણ ભેદ પુર
