________________
मनुयोगचन्द्रिका टीका सूत्र १४२ भावानुपूर्वीनिरूपणम् पूर्वी-औदायिकः मोपशमिशः क्षायिकः क्षायोपशमिकः पारिणामिकः सान्निपातिश्चेति षट् । औदयिकादिस्वरूपस्य पुरस्ताद वक्ष्यमाणत्वेनात्र तेषां स्वरूप निरूपणं न क्रियते । अत्र शास्त्रे नारकादिगतिरौदयिको भाव इति वक्ष्यते । ३ अनानुपूर्वी । जिनके छारा पदार्थों का विचार किया जाता है उनका नाम भाव है। और ये भाव अन्तःकरण की परिणति विशेषरूप हैं। अथवा आत्मा उम २ रूप से होता है वे भाव हैं। ऐसे वे भाव जीव के परिणाम विशेषरूप हैं। और ये परिणाम विशेष औदयिक आदि रूप होते हैं। इन परिणाम रूप भावों की आनुपूर्वी का नाम भावानुपूर्ण है। (से किं तं पुवाणुपुवी? हे भदन्त ! भावानुपूर्वी का भेद जो पूर्वानुपूर्वी है उसका क्या स्वरूप है अर्थात् वह क्या है ?
उत्तर-- पुज्वाणुपुठी) वह पूर्वानुपूर्वा इस प्रकार से है-(उदइए) औदयिक (उवममिए) औपशमिक (ग्वाइए) क्षायिक (खओवसमिए) क्षायोपशमिक (पारिणामिए) पारिणामिक (संनिवाइए) और सान्निपातिक इन औयिक आदिकों का स्वरूप आगे कहा जायगा, इसलिये यहां उसका स्वरूप निरूपण नहीं किया है। इस शास्त्र में नारकादि रूप चारों गतियां औदायिक भाव रूप से कही जावेगी इसलिये औद
જેમના દ્વારા પદાર્થોને વિચાર કરવામાં આવે છે, તેમનું નામ ભાવ છે. આ ભાવો અન્તઃકરણની પરિતિવિશેષ રૂપ (પરિણામ રૂ૫) હોય છે. અથવા અ ત્મા જે જે રૂપે હોય છે તે તે રૂપનું નામ ભાવ છે. એવાં તે ભાવે જીવના પરિવાર વિશેષ રૂપ હોય છે. અને તે પરિણામવિશેષ ઔદ યિક આદિ રૂપ હોય છે. તે પરિણામો રૂ૫ ભાવની આનુપૂર્વીનું નામ ભાવાનુપૂવી છે.
प्रश्न-(से कि त पुयाणुपुवी?) 3 वन् ! भावानुवी ना २ पा. નુપૂર્વી નામને પહેલે ભેદ છે, તેનું સ્વરૂપ કેવું હોય છે?
उत्तर-(पुवाणुपुव्वी) ते पूर्वानुनी मा प्रा२नी छे (उदइए) मोहथि, (उवममिए) औ५शमि, (खाइए) क्षायि, (ख भोवसमिण) क्षाया५शभिर, (पारिणामिए) ५ विभि, (संनिवाइर) मने सानिपातिs, भाभे पहोने। ઉપન્યાસ કરે તેનું નામ પૂર્વાનુમૂવી ભાવાનુપૂર છે.
આ ઔદવિક અદિ પદને અર્થ સૂત્રકાર દ્વારા આગળ પ્રકટ કરવામાં આવશે, તેથી અહીં તેમને વરૂપનું નિરૂપ કર્યું નથી. આ શાસ્ત્રમાં નરકાદિ ૩૫ ચાર ગતિઓનું ઔદયિક ભાવ રૂપે પ્રતિપાદન કરવામાં આવશે તેથી ઔદયિક ભાવ રૂપ નરકાદિ ગતિઓને સદ્ભાવ હોય, તે જ બાકીના
अ० ७९
