________________
अनुयोगशास्र औदायिकभावरूपनारकादिगतो मत्यामेव औपशमिकादयः शेषमावा यथासम्भव मादुर्भवन्तीति शेषभागाधारत्वेन औदयिकस्य प्राधान्यम् । अत एव प्रथमं तदुपन्यासः। ततः शेषाणां पश्चानापवि भावानां मध्ये औपशमिकस्य स्तोकविषयत्वात् स्तोकतया पतिपादयिष्यते शो ची कटाहन्यायेन औदायिकानन्तरमवशिष्टेषु पञ्चसु मध्ये पूर्वमौपशमिकस्योपन्यासः । औपशमिकापेमयाऽधिकविषयत्वात्क्षायिकस्य तदनन्तरमुपन्यासः । ततथ विषयाणां तारतम्यमाश्रित्य क्रमेण क्षायोपशमिकस्य पारिणामिकस्य चोपन्यासः। सानिगतिकमायो हि पूर्वोक्तभावानां द्विकादिसंयोगेन समुत्पद्यते इति सर्वान्ते सान्निपातिकभावोपन्यासः । इयं भावानां यिक भावरूप नरकादि गतियों के होने पर ही शेष औपशमिक आदि भाव यथासंभय उत्पन्न होते हैं । इसलिये शेष भावों का आधारभूत होने से आदधिक भाव में प्रधानता है। इसी कारण उसका सर्वप्रथम सूत्रकारने विन्यार किया है । इस के बाद अवशिष्ट पांचों भावों के बोच में औपशामक भाव स्तोक विषयवाला है इसलिये वह स्वयं स्तोक है इस प्रकार से आगे प्रतिपादित किया जावेगा, अतः सूचीकटाहन्याय से औदायिक के अनन्तर अवशिष्ट पांन भावों के बीचमें से पहिले औपशमिक का पाठ किया गया है। औपशमिक की अपेक्षा अधिक विषयवाला होने से क्षायिक का पाठ औपशमिक के बाद किया गया है। इस के अनन्तर विषयों की तरतमता का पाश्रय करके क्रम से क्षायोपशमिक और पारिणामिक का पाठ किया गया है । इन पूर्वोक्त भावों के विकादि संयोग से सान्निपातिक भाव उत्पन्न होता है इसलिये ઔષશમિક આદિ ભાવ ઉત્પન થઈ શકે છે આ પકારે બાકીના ભાવના આધાર રૂપ હેવાને લીધે દયિક ભાવમાં પ્રધાનતા છે. તેથી જ સૂત્રકારે તેનો વિન્યાસ સૌથી પહેલાં કર્યો છે–એટલે કે તેને સ ી પહેલું સ્થાન આપ્યું છે. બાકીના પાંચ ભામાને ઔપશમિક ભાવ તેક (અ૫) વિષયવાળ હોવાથી તે પિતે જ સ્તક છે. (આ વાતનું સૂત્રકાર આગળ પ્રતિપાદન કરશે) તેથી સૂચીકટાહ ન્યાયે ઔદયિક ભાવ પછી પથમિક ભાવને મૂકવામાં આવ્યું છે. ઔપશમિક ભાવ કરતાં અધિક વિષયવાળો હેવાને કારણે ક્ષાવિકભાવને પશમિક ભાવ પછી મૂકવામાં આવેલ છે. વિષયની અધિકારતા અને અધિકતમતાને કારણે ક્ષાયિક ભાવ પછી અનુક્રમે ક્ષાપથમિક અને પરિણામિક ભાવને મૂકવામાં આવ્યા છે. આ પૂર્વોક્ત ભાવના દ્વિસંગ આદિથી સાન્નિપનિક ભાવ ઉત્પન્ન થાય છે, તેથી સૌથી છેલ્લા
