________________
मनुयोगद्वारस्ते siलात गुणत्यमुक्तोत्र। विशेषस्त्र-उमयार्थताविचारे आनुपूर्वीद्रव्याणि स्वद्रव्ये. भ्यः प्रदेशार्थतयाऽसंख्येयगुगानि, एकैकस्य तावद् द्रव्यस्य व्यादिभिरसंख्येयैनमः पदेशैरारब्धत्वात , नमःमदेशानां च संमिलितानामपि असंख्येयत्वादिति । प्रस्तुतविषयमुपसंहरमाह-से तं' इत्यादि स एषोऽनुगमः- अनुगमविषयोऽत्रसम्पूर्णः । तत्समाप्तौ नैगमव्यवहारसम्मताऽनोपनिधिकी क्षेत्रानुपूर्वी उपसंहृतेति तदुपसंहारमाह-'से तं णेगम०' इत्यादि-सैषा नैगमव्यवहारसम्मताऽनौपनिधिको क्षेत्रानुपूर्वी सम्पूर्णा ॥मू० ११८॥
इसलिये अब मूत्रकारने "सव्वस्थोवाइं णेगमववहाराणं अवत्तव्य गदव्वाई" ऐसा कहा है । अनानुपूर्वी द्रव्य उनसे असंख्यात गुणे में यह बात पहिले स्पष्ट की जा चुकी है। यहां इतनी विशेषता और है कि जिस प्रकार आनुपूर्वी द्रव्य अनानुपूर्वी द्रव्यों से असंख्यात गुणे हैं । उसी प्रकार वे उभयार्थता से विचरित होने पर प्रदेशार्थता की अपेक्षा अपने २ द्रव्यों से भी असंख्यात गुणे हैं। क्योंकि एक २ आनु. पूर्वी द्रव्य तीन आदि असंख्यात नभः प्रदेशों (आकाश) से निष्पन्न होता है और संमिलित हुए भी वे नभःप्रदेश असंख्यात ही होते हैं। इस प्रकार अनुगम का विषय समाप्त होते ही नैगमव्यवहारनयसंमत अनौपनिधिकी क्षेत्रानुपूर्वी का कथन समाप्त हो गया-इस विषय की सूचना से तं', इत्यादि पदों द्वारा सूत्रकार ने दी है। सू० ११८ ॥
तथा ॥ सूत्र॥रे घुछे । “ सव्वत्थोवाई णेगमववहाराणं अव्वत्तव्वगदवाइं" " नाम-या२ नयमित अपतव्य द्रव्यो पोथी मौwi છે.” આનુપૂવ દ્રવ્ય તેમના કરતાં (અનાનુપૂર્વી દ્રવ્ય કરતાં) અસંખ્યાત ગણાં છે. એ વાત તે પહેલાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવી ચુકી છે. અહીં એટલી વધુ વિશેષતા છે કે જે પ્રકારે આનુપૂર્વી દ્રવ્ય અનાનુપૂર્વી દ્રવ્ય કરતાં અસંખ્યાત ગણાં છે, એ જ પ્રમાણે ઉભયાર્થતાની અપેક્ષાએ વિચાર કરવામાં આવે તે પણ આનુપૂર્વી દ્રવ્યો અનાનુપૂવ દ્રવ્ય કરતાં અસંખ્યાત ગણાં જ છે કારણ કે પ્રદેશાર્થતાની અપેક્ષાએ પણ એજ પ્રકારની પરિસ્થિતિ છે. કારણ કે પ્રત્યેક આનુપૂવી દ્રવ્ય ત્રણ આદિ અસખ્યાત આકાશપ્રદેશ વડે નિષ્પન્ન થાય છે, અને તે આકાશપ્રદેશની એકંદર સંખ્યા પણ અસખ્યાત જ થાય છે. આ પ્રકારે અનુગામનું વિષય નિરૂપણ અહીં સમાપ્ત થાય છે. અને અનુગામનું વર્ણન સમાપ્ત થવાથી નૈગમવ્યવહાર નયસંમત અનૌપનિધિદી त्रानुका ४थन ५५ ५३ याय छे. “ से तं" या सूत्र | सारे मेल id सथित श. ॥९०११८॥
