Page Text
________________
४७०
अनुयोगद्वारले प्यनाकाश इति, न कश्चिद् शेषः । क्षेत्रानुपूर्ध्या तु द्रव्याणामौपचारिक एवानु पूादिभावा, मुख्यतस्तु क्षेत्रस्यैवानुपूर्गदिभावो विवक्षितः, तम्यैवात्राधिकारान् । तस्मादत्र यदि सोऽपि लोकपदेशा आनुपूयाँ व्याप्ता भवेयुस्तहि अनानुपूर्णवक्तध्यकतया किमन्यत् क्षेत्र क्षेत्रानुपूर्वीस्यात् ।। येषु नभःप्रदेशेष्वानुपूर्व्यस्तेग्वेवामा नुपूर्व्यवक्तव्यययोरपि सद्भावः स्यादिति तु न वक्तुं शक्यते, द्रन्यावगाहभेदेन को समस्त लोक में व्यापक मानने पर भी वहां अनानुपूर्वी और अब क्तव्यक द्रव्यों के ठहरने में अनवकाश रूप दोष की आपत्ति का प्रसंग प्राप्त थोड़ा भी नहीं होता है । परन्तु क्षेत्रानुपूर्वी में जो द्रव्यों का आनुः पूर्वी आदि भाव कहा गया है वह तो औपचारिक ही हैं। क्योंकि इस क्षेत्रानुपूर्वी में क्षेत्र में, ही आनुपूर्वी आदि रूप भाव मुख्य रूप से विव. क्षित हुआ है, इसका कारण यह है कि उसका यहां अधिकार चल रहा है, इसलिये क्षेत्रानुपूर्वी में यदि सब भी लोक के प्रदेश आनुपूर्वी से व्या. त हो जावे तो फिर अनानुपूर्वी और अवक्तव्यक रूप से और कौन से दूसरे प्रदेशरूपी क्षेत्र क्षेत्रानुपूर्वी रूप से व्यवहृत होंगे कि जिससे जिन आकाश के प्रदेशों में आनुपूर्वियों का सद्भाव है उन्हीं में अनानुपूर्वी और अवक्तव्यकों का सद्भभाव हो सके ? नहीं हो सकेगा। अतः फिर यह कैसे कहा जा सकता है, कि जिन आकाश प्रदेशों में आनुपूर्वी का सद्भभाव है उन्होंमें अनानुपूर्वियों और अवक्तव्यकों का भी सद्भाव हैं। यदि इसपर यों कहा जावे कि इस प्रकार से मानने में कि जिन आकाश
વ્યાપક માનવા છતાં પણ ત્યાં અનાનુપૂવી અને અવકતવ્યક દ્રવ્યને રહેવામાં અવકાશ રૂપ દેષની આપત્તિનો પ્રસંગ બિલકુલ પ્રાપ્ત થ નથી. પરંતુ ક્ષેત્રાનપૂર્વમાં દ્રવ્યોના જે આનુપૂર્વી આદિ ભાવ કહેવામાં આવ્યા છે તે તે ઔપચારિક જ છે, કારણ કે આ ક્ષેત્રાનપૂર્વમાં શ્રેષમાં જ અનુપૂર્વી આદિ ૫ ભાવ મુખ્ય રૂપે વિવક્ષિત થયા છે તેનું કારણ એ છે કે તેને જ અધિકાર અહીં ચાલી રહ્યો છે તેથી ક્ષેત્રાનુપૂર્વીમાં જો લેકના સમસ્ત પ્રદેશો આનુપૂર્વી વડે વ્ય સ થઈ જાય, તે અન નુપૂર્વી અને અવકક દ્રવ્યોને જેમાં સદૂભાવ હોય એવાં અન્ય પ્રદેશ રૂપ ક્ષેત્રનો સમાવ જ કયાથી રહે! આ પ્રકારની પરિસ્થિતિમાં એવું કેવી રીતે કહી શકાય કે જે આકાશપ્રદેશમાં આનુપૂવી એને સદ્ભાવ છે, એજ આકાશપ્રદેશમાં અનાનુપૂર્વ અને અવકતવ્યકેને પણ સદભાવ છેજે આ બાબતને અનુ
| SR No. | 040003 |
| Book Title | Anuyogdwar Sutra Part 01 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Kanhaiyalal Maharaj |
| Publisher | A B Shwetambar Sthanakwasi Jain Shastroddhar Samiti |
| Publication Year | 1967 |
| Total Pages | 861 |
| Language | Sanskrit, Gujarati |
| Classification | Book_Devnagari, Book_Gujarati, & agam_anuyogdwar |
| File Size | 249 MB |