Page Text
________________
भयोगवार परमाणुपुद्गला अनन्तगुणाः, संख्येयपदेशिकाः स्कन्धाः संख्येयगुणाः, असंख्येयप्रदेशिकाः स्कन्धा असंख्येयगुणाः, इति ।
अत्र मूत्रे सर्वस्या अपि पुद्गल जातेरपेक्षयाऽसंख्यातप्रदेशिकाः स्कन्धा असं. यातगुणा उक्ताः। असंख्यातपदेशिकाः स्कन्धास्तु आनुपूर्व्यामेवान्तर्भनन्ति, अतस्तदपेक्षया आनुपूर्वीद्रव्याणि शेषसमस्तद्रव्येभ्योऽपि असंख्यातगुणानि किं पुनस्नानुपूर्व्यक्तव्यकद्रव्यमात्रात् । 'अधिकानी ति अर्थस्वारस्यादाक्षिप्यते ।
तथा-नैगमन्यवहारसम्मतानि अनानुपूर्वीद्रव्याणि-परमाणुरूपाणि द्रव्याणि शेषद्रव्याणाम् भानुपूर्यवक्तव्यकद्रव्याणामपेक्षया क्रियतिभागे भवन्ति ? किं संख्ये. येषु मागेषु भवन्ति ? किमसंख्येयेषु भागेषु भवन्ति ? इति प्रश्नः। उत्तरयति-नो संख्येयतम भागे भवनि, किंतु असंख्येयतमभागे भवन्ति, नो संख्येयेषु भागेषु भवन्ति, नो असंख्ये येषु भागेषु भवन्ति । अनानुद्रिव्याणि-शेषद्रव्याणाम्
और असंख्यात प्रदेशी स्कंध असंख्यात गुणित है । इस सूत्र में समस्त पुदल जाति की अपेक्षा से उसके असंख्यात प्रदेशी स्कंध असं. ख्यात गुणे कहें हैं । सो ये असख्यात प्रदेशी स्कंध आनुपूर्वी में ही अन्तर्भूत हो जाते हैं । इसलिये इस अपेक्षा से सष आनुपूर्वी द्रव्य शेष समस्न द्रव्यों से भी जब असंख्यात गुणित हैं तो कि अनानुपूर्वी और अवक्तव्यक द्रव्यों की अपेक्षा से ये असंख्यात गुणे हैं इसमें तो कहना ही क्या है। सूत्र में " अधिक" पद नहीं कहा गया है फिर भी यहां उसका आक्षिप्त अर्थ के अनुसार किया गया है । तथा नैगमध्यवहारनय संमत जो अनानुपूर्वी द्रव्य-परमाणु रूप द्रव्य हैं ये आनुपूर्वी और अवक्तव्य क द्रव्यों की अपेक्षा से उनके असंख्यात અસંખ્યાત ગણું છે. અને અસંખ્યાત પ્રદેશી શકંધ અસંખ્યાતગણા છે. આ સૂત્રમાં સમસ્ત મુદ્દગલ જાતિની અપેક્ષાએ તેના અસંખ્યાત પ્રદેશી રક અસંખ્યાત ગણાં કહ્યા છે. તે અસંખ્યાત પ્રદેશી ધન આપવીમાં જ સમાવેશ થઈ જાય છે. આ રીતે વિચાર કરતાં, જે સમરત આનુપૂર્વી દ્રવ્ય બાકીના સમસ્ત ક કરતાં પણ અસંખ્યાત ગણું છે, તે અનાનુપૂર્વ અને અવકતવ્યક દ્રવ્ય કરતાં તે તે અસખ્યાત ગણું હોય એમાં શંકા કરવા
१ नथी. सूत्रमा “ अधि" ५४ पापयु नथी, छतi ५ मही तेना અને સ્પષ્ટ ખ્યાલ આપવા માટે તે પદને પ્રયોગ કર્યો છે.
તથા નિગમ અને વ્યવહાર નયસંમત જે અનાનુપૂર્વી દ્રવ્ય (પરમાણ દવ્ય) છે તે આપવી અને અવક્તવ્યક દ્રવ્યો કરતાં અસંખ્યાતમાં ભાગ પ્રમાણ છે. તે બાકીના દ્રવ્યના સંખ્યામાં ભાગ પ્રમાણ નથી, સંખ્યાત
| SR No. | 040003 |
| Book Title | Anuyogdwar Sutra Part 01 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Kanhaiyalal Maharaj |
| Publisher | A B Shwetambar Sthanakwasi Jain Shastroddhar Samiti |
| Publication Year | 1967 |
| Total Pages | 861 |
| Language | Sanskrit, Gujarati |
| Classification | Book_Devnagari, Book_Gujarati, & agam_anuyogdwar |
| File Size | 249 MB |