________________
अनुयोगद्वार
अयं भावः - आनुपूर्वीद्रव्याणि शेषद्रव्यापेक्षया असंख्येयगुणानि सन्ति, यथा श्रतस्याऽशीतिः । आनुपूर्वीद्रव्याणि अनानुपूर्वीद्रव्याणि अवक्तव्यकद्रव्याणि एतत्त्रयमसत्कल्पनया शतस्वरूपं तत्राऽऽनुपूर्वीद्रव्याणि अशीतिसंख्यातुल्यानि, शेषद्रव्याणि = अनानुपूर्व्यवक्तव्यकरूपाणि प्रत्येकं दश दश गणनया विंशतिसंख्यातुल्यानीति ।
-
३८०
9
ननु शेषद्रव्या पेक्षयाऽऽनुपूर्वीद्रव्याणि स्तोकान्यपि भवन्तु का हानिः ? इति दुच्यते - अनानुपूर्वीद्रव्याणि परमाणुरूराण्येव, अवक्तव्यकद्रव्याणि तु द्वषणुकगुणे-अधिक है। जैसे मान लिया जावे कि ये तीनों प १००, संख्या के स्थानापन्न हैं । इनमें अस्सी संख्या के तुल्य आनुपूर्वी द्रव्य हैं। और शेष संख्या २०, बीस के तुल्य अर्थात् १०-१० दस संख्या के बराबरअनानुपूर्वी और अवक्तव्यक द्रव्य हैं। शेष द्रव्यों के संख्यातवें अस - हातवें भाग से अथवा संरुवात भागों की अपेक्षा आनुपूर्वी द्रव्यों nt अधिक मानने पर उनमें अखंख्यात गुणी अधिकता नहीं आसकने से हीनता आती है ।
शंका- यदि शेष द्रव्यों की अपेक्षा समस्त आनुपूर्वी द्रव्यस्तोकअल्प कम भी मान लिये जायें तो इसमे क्या हानि है ?
કહી છે એટલે કે સમસ્ત આનુપૂર્વી દ્રવ્ય અને અલક્તાક ચૈા કરતાં સખ્યાત ગણાં વધારે છે. ધારો કે આ ત્રણે વ્યે મળીને ૧૦૦નું પ્રમાણ થાય છે, તેમાંથી ૮૦ ભાગ પ્રમાણે આનુપૂર્વા દ્રવ્યો હાય અને ૧૦-૧૦ ભાગ પ્રમાણુ અનાનુપૂર્વી અને અકતવ્યક દ્રવ્યે હાય તે ખાકીના ત્રંબ્યા ૨૦ ભાગપ્રમાણ હોવાથી તેમના કરતાં અનુપૂર્વી દ્રવ્ય ચાર ગણું હાવાથી તેમાં અસખ્યાતગણી અધિકતા ગણી શકાય નહીં. પરન્તુ સૂત્રકારે તેમાં ખ્યાતગણી અધિકતા કહી છે તેથી આ પ્રકારનું કથન કરવામાં અસખ્યાત ગણી અધિકતા નહીં આવી શકવાને કારણે હીનતા આવી જાય છે. કારણ કે આનુપૂર્વી કન્યાને ખાકીના વ્યા કરતાં સખ્માતમાં ભાગપ્રમાણુ પણ કહ્યા નથી, અસૂખ્યાતમાં ભાગપ્રમાણ પણ કહ્યા નથી, સખ્યાત ભાગે પ્રમાણ (સંખ્યાત ગણાં) પણ કહ્યાં નથી, પણુ અસ`ખ્યાત ભાગેપ્રમાણ (असख्यात गां४) उद्यां छे.
શ'કા–જો ખાકીનાં દ્રવ્યા કરતાં સમસ્ત આનુપૂર્વી દ્રવ્યને અલ્પ માન” વામાં આવે તે તેમાં શી હરકત છે ?
