________________
अनुयोगचन्द्रिका टीका सूत्र ८७ अन्तरद्वार निरूपणम्
३७५
यदा च तदेव विघटितं स्वतन्त्रं परमाणुभिरनन्तद्वर्यणुकञ्यणुक यावदनन्ताकस्कन्धैः सह क्रमेण संयोगमासाद्य प्रत्येकस्मिन् स्कन्धेऽसकृदुत्कृष्टां स्थितिमनुभूय कालस्यानन्त्यात्पुनरपि तथैव द्वणुरुरुन्यतया परिणतं भवति, तदाऽवक्तकद्रव्यत्वं प्रतिपद्यते । इत्थं वियोगानन्तरं पूर्वस्वरूपप्राप्तौ अनन्तकालः प्राप्यते, गये - इस प्रकार वही प्रथम स्कंध बन गया। इस प्रकार द्विप्रदेशी स्कंध अवस्था विघटित होने से पुनः वही द्विप्रदेशी स्कंध बनने के बीच में यह अवक्तव्यक द्रव्य का एक समय का अन्तर जघन्य जनना चाहिये । तथा जब वही विदेशी स्कंध विघटित होते ही दों परमाणु रूप में आजाता है और वे परमाणु स्वतंत्र रूप से अनंत परमाणुओं के साथ अनंत द्वणुक, त्र्यणुकों यावत् अनन्ताणुक स्कंधों के साथ क्रम २ से संयोग को प्राप्त करके, जब प्रत्येक स्कंध में बार २ अपनी उत्कृष्ट स्थिति को समाप्त कर देते हैं तो इस प्रकार काल की अनंतता के बाद जब वे अपनी उसी पूर्व अवस्था रूप द्विप्रदेशिक स्कंध रूप में परिणत हो जाते हैं, तो इसके बीच में यह अनंत काल का उत्कृष्ट समय निकल आता है । नाना अवक्तव्यक द्रयों की अपेक्षा काल का अंतर नहीं है ऐसा जो कहा गया है उसका भाव यह है कि लोक में ऐसा
પરિત્યાગ કરીને-દ્વિપ્રદેશી ક ́ધ રૂપ અવસ્થામાંથી વિદ્રિત થઈને ફરીથી એજ દ્વિપ્રદેશી રકČધ રૂપ અવસ્થા પ્રાપ્ત કરવામાં એક સમયપ્રમાણ કાળનું જઘન્ય અંતર પડે છે. તેથી જ અવકતવ્યક દ્રવ્ય રૂપ અવસ્થા પુનઃ પ્રાપ્ત હૈાવાથી જધન્ય અંતર
કરવામાં તેને ઓછામાં ઓછે એક સમય લાગતા
भ्रभयनु ह्युं छे.
ઉત્કૃષ્ટની અપેક્ષાએ તે અંતર અનંતકાળનું` કેવી રીતે થાય છે? તે હવે સ્પષ્ટ કરવામાં આવે છે
એજ દ્ધિપ્રદેશી કોંધ વિટિત થઈને એ પરમાણુ રૂપ બની જાય છે તે મને પરમાણુ સ્વતંત્ર રૂપે અનંત પરમાણુએની સાથે અનંત દ્વયશુક કંધા, ત્રિઅણુક રકધા આદિ અનંત અણુક પન્તના કહ્યા સાથે ક્રમે ક્રમે સયોગ પ્રાપ્ત કરીને જ્યારે પ્રત્યેક સ્કંધમાં વારંવાર પાતાની ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ સમાસ કરી નાખે છે, અને આ રીતે અનંત કાળ બાદ જ્યારે તે પેાતાની એજ પૂર્વ અવસ્થા રૂપ દ્વિપ્રદેશિક કધ રૂપે ગૃિત થઈ જાય છે, તે આમ થવામાં અનંત ક્રાળના ઉત્કૃષ્ટ સમય વ્યતીત થઈ જાય છે આ રીતે ઉત્કૃષ્ટ આંતર (विरण) अनंत अजनी थाय छे,
