________________
-
-
अनुयोगद्वारसूत्रे एवमेव-अनानुपूर्वीद्रव्याणि अवक्तव्यकद्रयाणि च वक्तव्यानि । भानु. पूर्वीद्रव्येषु अबक्तव्यद्रव्येषु च जघन्यत उत्कृष्ट तश्चापि पूर्वोक्त एवावस्थानकाला।
अयं भावः-कश्चित्परमाणुरेकं समयमेकाकी स्थित्वा ततोऽन्येन परमाणुना. संश्लिष्टो भवति । अत एकमनानुद्रिव्यमधिकृत्य जघन्यत एकः समयोऽवस्थिति कालः। स एवैकः परमाणु यदा असंख्यातं कालं तद्भावेन स्थित्वाऽन्येन परमाणुना संश्लिष्यति, तदा उत्कृष्टतोऽसंख्येयोऽवस्थितिकालो भवति । नानाद्रव्याण्याश्रित्य तु पूर्वदेव सर्वाद्धा स्थितिर्योध्या।
परमाणुद्वयलक्षणमवतव्यकद्रव्यमपि यदा समयमेकं संयुक्त स्थित्वा ततो पियुज्यते, तदवस्थमेव या पुनरन्येन परमाणुना संयुज्यते, तदा तस्यावक्तव्यक द्रव्यतया, एकसमयलक्षणः कालस्तस्य जघन्यतोऽवस्थितिकालो बोध्यः । यदा तु असंख्यात काल तक अकेले रहने की स्थिति में रहकर बाद में किसी दूसरे परमाणु से संश्लिष्ट हो जाता है तब उसका अवस्थितिकाल उस्कृष्ट से असंख्यात काल माना जाता है नाना द्रों की अपेक्षा. से इन अनानु पूर्वी द्रव्यों की अवस्थिति का समय सर्वकाल माना गया है क्योंकि लोक में ऐसा कोईसाभी समय नहीं है कि जिसमें ये अनानुपूर्वी दय न हों। एक परमाणुरूप द्रव्यरूप अवक्तव्यक द्रव्य भी जब एक समय तक संयुक्त रह कर फिर वियुक्त हो जाता है तब उसका अवस्थिति काल जघन्य से एक समय माना गया है, अथवा जय वह उसी स्थिति में एक समय तक रहते हुए किसी और दूसरे परमाणु से संयुक्त हो जाता है तब उसका अवस्थितिकाल जघन्य से एक समय का माना गया है । और जय वही अवक्तव्यक द्रव्य असंख्यात અસંખ્યાત કાળ સુધી એકલું રહીને ત્યાર બાદ કઈ બીજા પરમાણુની સાથે સલિષ્ટ થઈ જાય છે, ત્યારે તેને અવસ્થિતિ કાળ અધિકમાં અધિક અસં. ખ્યાત કાળને મનાય છે વિવિધ દ્રવ્યોની અપેક્ષાએ વિચારવામાં આવે તે તે અનાનુપૂવી દ્રવ્યને અવસ્થિતિકાળ સર્વકાલીન માનવામાં આવ્યું છે, કારણ કે લેકમાં એ કઈ સમય નથી કે જ્યારે આ અનાનુપૂર્વી દ્રવ્યનું અસ્તિત્વ જ ન હોય.
બે પરમાણુ રૂપ એક અવક્તવ્યક દ્રવ્ય પણ જ્યારે એક સમય સુધી સંયુક્ત રહીને ત્યાર બાદ વિભક્ત થઈ જાય છે, ત્યારે તેને જઘન્ય અવસ્થિતિ કાળ એક સમયને માનવામાં આવે છે અથવા જયારે તે એજ સ્થિતિમાં એક સમય સુધી રહીને ત્યાર બાદ કેઈ એક બીજા પરમાણુ સાથે સંક્ષિપ્ત
